Từ ngày 07 đến 13/9/2026, đoàn Hội Kiến trúc sư Việt Nam tham dự các hoạt động của Hội đồng Kiến trúc sư châu Á (ARCASIA), Diễn đàn ARCASIA lần thứ 23 và các chương trình chuyên môn tại Agra và Jaipur, Ấn Độ. Đoàn gồm ThS.KTS. Nguyễn Thu Phong – Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam nhiệm kỳ 2020–2026 và TS.KTS. Vũ Việt Anh – Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Thành phố Hồ Chí Minh. Chuyến công tác tiếp tục khẳng định vai trò, tiếng nói và sự chủ động hội nhập của kiến trúc Việt Nam trong cộng đồng kiến trúc khu vực châu Á.
Diễn đàn ARCASIA lần thứ 23 (2026) được tổ chức từ ngày 8–12/9/2026 tại Delhi, Agra và Jaipur, do Indian Institute of Architects (IIA) đăng cai tổ chức, với chủ đề “Bringing Back… Vernacular Wisdom” – “Khôi phục… Trí tuệ kiến trúc bản địa”.
Đây là kỳ diễn đàn quy mô lớn của ARCASIA, tập trung vào việc nhìn nhận lại tri thức bản địa, vật liệu tự nhiên, khí hậu, kỹ thuật xây dựng truyền thống và các giá trị văn hóa như những nguồn lực cho kiến trúc đương đại và tương lai.
Đối với đoàn Việt Nam, chuyến công tác lần này không chỉ là hoạt động tham dự một sự kiện quốc tế, mà còn là dịp để tiếp tục thực hiện vai trò thành viên tích cực của Đại hội đồng kiến trúc sư châu Á (ARCASIA), tham gia trực tiếp vào các vấn đề chung của giới kiến trúc châu Á, đồng thời giới thiệu những kinh nghiệm thực tiễn, quan điểm chuyên môn và thành tựu mới của kiến trúc Việt Nam.
Hoạt động Đại hội đồng Arcasia tại Agra (08-10/9/2026)
Tiếng nói Việt Nam tại các Ủy ban chuyên môn: AI và kiến trúc xanh, bền vững
Mở đầu chương trình làm việc ngày 08/9, đoàn Việt Nam tham gia các phiên thảo luận của Ủy ban Hành nghề ARCASIA (ACPP) và Ủy ban Kiến trúc Xanh và Bền vững.
Đáng chú ý, đoàn Việt Nam có phần trình bày và trao đổi về Trí tuệ nhân tạo (AI) trong kiến trúc – một chủ đề đang có tác động ngày càng sâu rộng tới hành nghề, quy trình thiết kế, giáo dục kiến trúc và tương lai của nghề nghiệp. Việc đưa AI vào chương trình trao đổi của ARCASIA cũng cho thấy mối quan tâm chung của cộng đồng kiến trúc châu Á trước sự chuyển đổi nhanh chóng của công nghệ: từ công cụ hỗ trợ hình thành ý tưởng, phân tích dữ liệu, mô phỏng và tối ưu hóa thiết kế cho tới những vấn đề rộng hơn liên quan đến bản quyền, trách nhiệm nghề nghiệp, năng lực của kiến trúc sư và sự thay đổi của quy trình sáng tạo.
Phần trình bày của đoàn Việt Nam đã nhận được sự quan tâm và đánh giá tích cực của các đại biểu quốc tế, đặc biệt là thông tin về việc ban hành Luật Trí tuệ nhân tạo cũng như nhiều văn bản liên quan đến hành lang pháp lý việc thực hành trí tuệ nhân tạo gắn với lĩnh vực kiến trúc. Đoàn Việt Nam đưa ra thông điệp khẳng định chủ thể tác giả của tác phẩm kiến trúc phải là con người, là kiến trúc sư, cả từ trong khía cạnh sáng tạo nghệ thuật, cũng như chiều cạnh pháp lý, trách nhiệm xã hội.
Phần thảo luận tại Ủy ban Kiến trúc Xanh và Bền vững cũng đã tạo điều kiện để đoàn Việt Nam chia sẻ những kinh nghiệm trong bối cảnh nhiệt đới, đặc biệt về khả năng kết hợp giữa tri thức địa phương, vật liệu bản địa và công nghệ mới nhằm tạo nên những công trình thích ứng với khí hậu và có trách nhiệm với môi trường.
Thảo luận Đại hội đồng ARCASIA lần thứ 46 (46th Council Meeting)
Phiên họp Đại hội đồng lần thứ 46 tập trung vào nhiều vấn đề liên quan đến giáo dục kiến trúc, hành nghề kiến trúc, quan hệ hợp tác giữa ARCASIA với các tổ chức quốc tế và định hướng hoạt động của Hội đồng trong thời gian tới, tăng cường vai trò của ARCASIA như một tổ chức đại diện khu vực, đồng thời thúc đẩy các hợp tác thiết thực, linh hoạt và có mục tiêu cụ thể.
Hội đồng cũng giới thiệu KTS. Bisma Sami Askari là Chủ trì Đại hội Kiến trúc sư châu Á lần thứ 22 (ACA22 Convenor), tổ chức tại Lahore, Sri Lanka. Riêng địa điểm tổ chức Diễn đàn Kiến trúc sư châu Á (Arcasia Forum 24) 2028 sẽ được quyết định trong kỳ họp lần tới.
Đặc biệt tại phiên họp, đoàn Việt Nam đã tham gia bỏ phiếu bầu cùng Đại Hội đồng để bầu KTS. Tushar Sogani (Hội Kiến trúc sư Ấn Độ – IIA) là Chủ tịch nhiệm kỳ tới của ARCASIA (President Elect of ARCASIA). Ngoài ra, việc bầu các phó Chủ nhiệm (Deputy Chair) Ủy ban chuyên môn của ARCASIA cũng đã được thực hiện hoàn tất, bao gồm:
- KTS. Franky Choi – Phó Chủ nhiệm Ủy ban Trách nhiệm xã hội của ARCASIA 2027
- KTS. Viluckshi Ravindran – Phó Chủ nhiệm Ủy ban KTS trẻ của ARCASIA 2027
- KTS. Jimmy Wardhana – Phó Chủ nhiệm Hành nghề của ARCASIA 2027
- KTS. Saima Akter Mumu – Phó CN Ủy ban KT xanh và bền vững ARCASIA 2027
- KTS. Rattapong Angkasith– Phó Chủ nhiệm Ủy ban Đào tạo Kiến trúc ARCASIA 2027
Những quyết định này góp phần chuẩn bị cho chu kỳ hoạt động tiếp theo của ARCASIA và duy trì tính liên tục trong tổ chức các chương trình khu vực.
Hoạt động Hội thảo trong khuôn khổ Diễn đàn Arcasia tại Jaipur (11-12/09/2026)
Technical Session – “Vernacular is a system, not a style”
Ngày 11/9, trong khuôn khổ chương trình chuyên môn của ARCASIA Forum, ThS.KTS. Nguyễn Thu Phong tham gia phiên Technical Session với chủ đề “Vernacular is a system, not a style” – “Kiến trúc bản địa là một hệ thống, không phải một phong cách”.
Trong phần trình bày, ThS.KTS. Nguyễn Thu Phong giới thiệu những kinh nghiệm thực tiễn từ Việt Nam, nổi bật là chuỗi dự án Hero House, qua đó đặt vấn đề về cách kiến trúc đương đại có thể học hỏi từ tri thức bản địa mà không rơi vào việc sao chép hình thức truyền thống. Với tam giác N-A-P (Nature – Architecture – People), bài trình bày đã nêu lên việc vận dụng những nguyên tắc như thông gió tự nhiên, tổ chức khoảng đệm, kiểm soát nắng, sử dụng vật liệu phù hợp để tạo mối quan hệ chặt chẽ giữa công trình với môi trường sống cả về tự nhiên và văn hóa.
Bài trình bày thu hút sự quan tâm của giới chuyên môn, đồng thời tạo cơ hội để kinh nghiệm từ Việt Nam được đặt trong cuộc đối thoại rộng hơn với những vấn đề tương đồng của các quốc gia châu Á.
Hai giải thưởng quốc tế – dấu ấn nổi bật của sinh viên Việt Nam
Một trong những điểm nhấn đáng nhớ nhất của chuyến công tác là kết quả của Cuộc thi Thiết kế Kiến trúc Sinh viên ARCASIA 2026 (ARCASIA Students’ Architectural Design Competition – SDC 2026).
Tại lễ trao giải trong khuôn khổ 23rd ARCASIA Forum, Việt Nam giành 2/5 giải thưởng, gồm 01 Giải Bạc và 01 Giải Đồng. Cuộc thi do Ủy ban Giáo dục Kiến trúc ARCASIA (ACAE) điều hành chuyên môn, với IIA là đơn vị chủ trì và giám tuyển Diễn đàn. Cơ cấu giải thưởng gồm một Giải Vàng, một Giải Bạc và ba Giải Đồng.
Giải Bạc thuộc về sinh viên Nguyễn Gia Huy, với đồ án “The Alluvial Trap”, được Hội Kiến trúc sư Việt Nam tuyển chọn và đề cử tham dự vòng chung kết khu vực. Đồ án xuất phát từ một phương thức đánh bắt truyền thống ở miền Tây Nam Bộ, nhưng thay vì sao chép hình ảnh của một cấu trúc bản địa, tác giả nghiên cứu cách thức vận hành của nó để chuyển hóa thành một hệ thống giữ phù sa, tạo đất và hỗ trợ phục hồi hệ sinh thái rừng ngập mặn. Cách tiếp cận này đặc biệt phù hợp với tinh thần của ARCASIA 2026: tìm kiếm tri thức nằm phía sau các hình thức kiến trúc bản địa để tạo ra những giải pháp mới cho các vấn đề đương đại.
Giải Đồng thuộc về sinh viên Lê Võ Hồng Phúc, với đồ án “Roofs Matching”. Đồ án nghiên cứu khả năng tái sử dụng những điểm trường nhỏ bị bỏ trống tại khu vực Tây Nguyên, chuyển hóa chúng thành các không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng. Ý tưởng đồng thời khai thác hệ mái, thông gió tự nhiên và những giá trị của kiến trúc bản địa trong điều kiện địa hình rừng núi.
Điểm đáng chú ý của hai đồ án là dù xuất phát từ hai bối cảnh rất khác nhau – hệ sinh thái phù sa miền Tây và những điểm trường vùng Tây Nguyên – cả hai đều không dừng lại ở việc “tái hiện” kiến trúc bản địa. Các sinh viên đã tìm cách nhận diện những giá trị có khả năng tiếp tục vận hành trong hiện tại và tương lai.
Thành tích này càng có ý nghĩa khi các đồ án Việt Nam phải cạnh tranh tại một sân chơi khu vực với chất lượng chuyên môn cao. Hai đồ án của sinh viên Việt Nam được trao giải tại SDC 2026 đã tiếp tục nối dài thành tích quốc tế của thế hệ trẻ Việt Nam. Kết quả này cũng cho thấy một tín hiệu tích cực: những câu chuyện rất Việt Nam, khi được nghiên cứu sâu và diễn đạt bằng ngôn ngữ chuyên môn có tính quốc tế, hoàn toàn có khả năng tạo được sự đồng cảm và thuyết phục trong khu vực.
Những kết quả nổi bật và ý nghĩa đối với Hội KTS Việt Nam
Kết quả chuyến tham dự ARCASIA 2026 tại Ấn Độ của đoàn Hội Kiến trúc sư Việt Nam có thể được nhìn nhận trên ba phương diện nổi bật.
Thứ nhất, về đối ngoại nghề nghiệp, sự tham gia của đại diện Hội Kiến trúc sư Việt Nam tại Hội đồng ARCASIA và các ủy ban chuyên môn tiếp tục khẳng định Việt Nam là một thành viên chủ động, có trách nhiệm trong cộng đồng kiến trúc khu vực. Việc tham gia trực tiếp vào các vấn đề về giáo dục, hành nghề, hợp tác quốc tế, kiến trúc xanh và công nghệ mới giúp tiếng nói của Việt Nam được đặt trong những cuộc thảo luận chung của châu Á.
Thứ hai, về chuyên môn, bài trình bày về AI trong kiến trúc và bài tham luận “Vernacular is a system, not a style” cho thấy hai hướng tiếp cận tưởng như khác nhau – công nghệ mới và tri thức bản địa – thực chất đang cùng đặt ra câu hỏi về tương lai của nghề kiến trúc. Một bên yêu cầu kiến trúc sư thích ứng với công nghệ và phương thức sáng tạo mới; bên kia đặt lại vấn đề về nguồn gốc của tri thức thiết kế và khả năng học hỏi từ những hệ thống đã được hình thành qua nhiều thế hệ.
Thứ ba, và đặc biệt quan trọng, là sự xuất hiện của thế hệ trẻ Việt Nam trên sân chơi khu vực. Hai giải thưởng SDC 2026 của Nguyễn Gia Huy và Lê Võ Hồng Phúc không chỉ là thành tích cá nhân mà còn là kết quả của hệ thống đào tạo, tuyển chọn và hỗ trợ của Hội Kiến trúc sư Việt Nam cùng các cơ sở đào tạo. Việc hai đồ án cùng khai thác những vấn đề rất cụ thể của Việt Nam nhưng vẫn tạo được tiếng vang ở cấp độ khu vực là minh chứng rõ ràng cho tiềm năng của tư duy kiến trúc trẻ Việt Nam.
Kết luận
Từ ngày 07–13/9/2026, hành trình của đoàn Hội Kiến trúc sư Việt Nam tại Agra và Jaipur đã để lại nhiều dấu ấn trên cả phương diện đối ngoại, chuyên môn và thế hệ kế cận. Nếu tại Hội đồng ARCASIA, Việt Nam tham gia vào những quyết định và định hướng chung của tổ chức nghề nghiệp khu vực, thì tại các ủy ban chuyên môn, Việt Nam chủ động đưa ra những vấn đề mới như Trí tuệ nhân tạo trong kiến trúc. Tại Diễn đàn, tiếng nói của kiến trúc Việt Nam tiếp tục được thể hiện qua bài trình bày của ThS.KTS. Nguyễn Thu Phong về kiến trúc bản địa như một hệ thống tri thức, với những minh chứng thực tiễn từ các dự án tại Việt Nam.
Đặc biệt, hai giải thưởng – một Bạc và một Đồng – tại cuộc thi Thiết kế kiến trúc dành cho sinh viên của ARCASIA (Student’s Architectural Design Competition 2026) đã tạo nên điểm nhấn giàu ý nghĩa cho đoàn Việt Nam.
Nhìn rộng hơn, những kết quả tại ARCASIA 2026 cho thấy hướng hội nhập của kiến trúc Việt Nam không chỉ nằm ở việc “tham dự” các diễn đàn quốc tế, mà đang chuyển dần sang đối thoại, chia sẻ kinh nghiệm và đóng góp tiếng nói chuyên môn. Từ câu chuyện AI đến kiến trúc xanh, từ kinh nghiệm hành nghề đến tri thức bản địa, từ tiếng nói của các kiến trúc sư đang hành nghề đến thành tích của sinh viên – kiến trúc Việt Nam đang từng bước tạo dựng một vị thế rõ nét hơn trong cộng đồng kiến trúc châu Á.
© Tạp chí Kiến trúc
