Từ một tuần lễ sáng tạo tại 22 Hàng Buồm năm 2021 đến mùa lễ hội thứ năm mang chủ đề “Thăng Long Kẻ Nghệ”, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội từng bước hình thành một hệ sinh thái kết nối kiến trúc, nghệ thuật, di sản và cộng đồng. Phát biểu tại họp báo Lễ hội năm 2026, TS. KTS. Phan Đăng Sơn – Chủ tịch Hội KTS Việt Nam khẳng định vai trò đồng hành, khởi xướng của Hội Kiến trúc sư Việt Nam và Tạp chí Kiến trúc, đồng thời nhấn mạnh khát vọng đưa sáng tạo trở thành động lực phát triển kinh tế, văn hóa và không gian đô thị.
Thay mặt Hội Kiến trúc sư Việt Nam, là đơn vị được cùng UBND TP Hà Nội chỉ đạo Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội, tôi xin gửi tới quý vị lời chào trân trọng và lời cảm ơn chân thành vì đã đồng hành cùng mùa lễ hội thứ năm! mùa “Thăng Long Kẻ Nghệ”!
Kiến trúc là cách một dân tộc, mỗi đất nước tổ chức không gian sống, gìn giữ ký ức và bày tỏ khát vọng của mình. “Phố Hàng, Làng xóm, ngôi đình, khu chợ, bến sông”… của Thăng Long xưa đến giờ chính là những “cấu trúc” vừa mang tính kinh tế vừa mang tính văn hóa.
Cùng với các ngành văn hoá nghệ thuật sáng tạo khác đã cùng nhau kết nối, xâu chuỗi, tương tác, thăng hoa làm nên hồn cốt và huyền sử ngàn năm văn hiến nơi này. Trong đó, nghề nuôi phố, phố nuôi nghề, làng sinh nhai, và người dân, người thợ trở thành người nghệ sĩ sáng tạo. Với Lễ hội năm nay chọn chủ đề “Thăng Long kẻ nghệ” gắn với “Kinh tế Sáng tạo”, đó cũng là sự trở về với một chân lý cũ từ cội nguồn: không gian được kiến tạo đúng sẽ sinh ra giá trị, và giá trị ấy được bồi đắp qua nhiều thế hệ, giá trị đó làm nên nguồn số bền vững cho chúng ta!
Trong thời cơ hiện tại, các ngành công nghiệp văn hóa được Nhà nước xác định cần ưu tiên phát triển. Kiến trúc từ vai trò là một ngành công nghiệp văn hoá, cũng đồng thời là hạ tầng “vật chất” của mọi ngành công nghiệp văn hóa khác. Điện ảnh, biểu diễn, mỹ thuật, thủ công, thời trang, du lịch… đều cần một không gian để sinh ra, để gặp gỡ công chúng và để trở thành thị trường. Một khu chợ được tái kích hoạt thành trung tâm kinh tế sáng tạo, một ngôi đình mở cửa trở lại cho nghề, một pavilion trong công viên trở thành vườn ươm ý tưởng. Đó chính là những gì ngành kiến trúc và người Kiến trúc sư có thể cống hiến: biến di sản thành tài sản, và biến không gian thành sinh kế. Và cùng sự nhập cuộc đầy nhiệt huyết, tài năng của các nghệ sĩ, nhà chuyên môn, người tổ chức mọi ngành trong hệ sinh thái Văn hoá và côngnghiệp văn hoá chúng ta sẽ làm cho lễ hội sáng tạo kỳ này có nhiều đột phát phát triển và khẳng định mới.
Từ một tuần lễ nhỏ tại số 22 Hàng Buồm năm 2021, với vai trò khởi xướng và đồng hành của Hội cùng Tạp chí Kiến trúc, Lễ hội đến nay đã trở thành một hệ sinh thái sáng tạo đô thị rạng rỡ, khát vọng và mang đến nhiều hi vọng góp phần cho văn hoá xứ văn hiến lắng sâu và đầy ắp tiếp tục nở hoa. Đó là minh chứng cho thấy khi giới kiến trúc sư, nhà quản lý, nghệ nhân, doanh nghiệp, nhà trường và cộng đồng cùng ngồi lại, sáng tạo có thể góp phần kiến tạo, mở mang chính sách, cơ chế! và chính sách, cơ chế có thể thành ngôi nhà giàu điều kiện tốt để nuôi dưỡng sáng tạo.
Đất nước đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và văn hóa làm động lực. Tôi tin rằng trong những thập niên tới, cùng với các ngành văn hoá nghệ thuật và khoa học công nghệ, trong đó có ngành kiến trúc Việt Nam sẽ có ba sự chuyển dịch lớn:
- Từ xây dựng công trình, sản phẩm sang kiến tạo hệ sinh thái, nơi mỗi dự án được đánh giá bằng giá trị văn hóa, xã hội và kinh tế mà nó sinh ra cho cộng đồng.
- Từ bảo tồn tĩnh sang tái sinh di sản, phát huy bản sắc, truyền thống! để phố cổ, làng nghề, công trình công nghiệp cũ trở thành những “nhà máy sáng tạo” của đô thị. Những không gian công nghiệp văn hoá được đánh thức và kiến tạo mới sẽ cùng hoà ca trong dòng chảy phát triển vươn mình! Đột phá!
- Từ tiếp nhận sang đối thoại bình đẳng với thế giới, khi bản sắc văn hoá! Bản sắc nghệ thuật! trong đó kiến trúc Việt Nam đóng góp một phần vai trò nền tảng sẽ ngày càng xanh tươi nảy mầm xanh tươi! thích ứng với khí hậu và giàu tri thức bản địa, trở thành một sản phẩm có thể xuất khẩu, như là sản phẩm “công nghiệp”!
Hội Kiến trúc sư Việt Nam cam kết tiếp tục phát huy vai trò của mình: Cùng khuyến khích, cổ vũ, tập hợp và phát triển đội ngũ, tư vấn, phản biện chính sách, tôn vinh những sáng tác xuất sắc của các nghệ sĩ, nhà sáng tạo, nhà chuyên môn cùng đồng lòng vào cuộc với Thành phố Hà Nội! mà nơi mà đại diện quản lý, thúc đẩy triển khai là Sở VH – TT & DL! Tổ chức Quốc tế mà Trung tâm là UNESCO, UN-Habitat! Cùng nhau tiếp tục đưa Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội trở thành hình mẫu để nhân rộng tới các đô thị khác trên cả mọi vùng miền đất nước.
Kính mong các cơ quan báo chí cùng lan tỏa thông điệp “Kết tài hoa, dệt tài sản” để mỗi người dân thấy rằng sáng tạo không ở đâu xa. Sáng tạo ở ngay trong con phố, khu chợ và ngôi nhà của chính họ.
Kính chúc quý vị sức khỏe, hạnh phúc. Chúc Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 thành công tốt đẹp!
TS. KTS Phan Đăng Sơn
Ảnh: BTC
© Tạp chí Kiến trúc
