Trong khuôn khổ Diễn đàn Phát triển bền vững đô thị Việt Nam năm 2025), phiên hội thảo chuyên đề “Đổi mới sáng tạo – Động lực phát triển đô thị thông minh Việt Nam” do Cục Phát triển đô thị – Bộ Xây dựng và Tổng hội Xây dựng Việt Nam chủ trì sáng ngày 5/11/2025 đã thu hút sự tham gia của đại diện các Bộ, ngành, địa phương; các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện các tổ chức quốc tế, các doanh nghiệp trong nước và quốc tế.
Phát triển đô thị thông minh – Khát vọng kiến tạo đô thị Xanh và đáng sống ở Việt Nam
Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Trần Quốc Thái, Cục trưởng Cục Phát triển đô thị – Bộ Xây dựng đặc biệt nhấn mạnh: “Chúng ta đang sống trong kỷ nguyên của công nghệ và chuyển đổi số, nơi đổi mới sáng tạo không chỉ là một lựa chọn, mà là động lực cốt lõi định hình tương lai. Phát triển đô thị thông minh (ĐTTM) chính là lời giải cho khát vọng kiến tạo nên những không gian sống xanh, an toàn, bao trùm và đáng sống của Việt Nam”.
Đảng và Chính phủ đã sớm nhận diện được tầm quan trọng của vấn đề này, trong giai đoạn vừa qua, các Nghị quyết quan trọng đã được ban hành. Cụ thể là Nghị quyết số 06-NQ/TW năm 2022 về “Quy hoạch, xây dựng, quản lý và phát triển bền vững đô thị Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”, Nghị quyết số 57-NQ/TW năm 2024 về “Đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia”. Đặc biệt, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 193/2025/QH15 về “Thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia”. Gần đây nhất, sự ra đời của Nghị định số 269/2025/NĐ-CP ngày 14/10/2025 của Chính phủ đã khẳng định quyết tâm và cam kết trong việc triển khai đồng bộ ĐTTM.
Theo đánh giá của Bộ xây dựng, những thành quả này đã góp phần xây dựng một hệ sinh thái mở – nơi chính quyền, doanh nghiệp, nhà khoa học và người dân cùng hợp tác, kết nối dữ liệu và công nghệ, tạo ra giá trị mới cho cộng đồng.
Tuy nhiên, con đường đi đến ĐTTM toàn diện còn nhiều thách thức cần tiếp tục có các giải pháp khắc phục. Ông Trần Quốc Thái chia sẻ thêm: “Đó là thách thức về: (1) Cơ chế, chính sách đôi khi vẫn chưa theo kịp tốc độ phát triển và yêu cầu thực tiễn của Đổi mới sáng tạo; (2) Hạ tầng số chưa tương xứng với tiềm năng; nguồn nhân lực cấp cơ sở còn thiếu và yếu; (3) Việc xây dựng, chia sẻ và đồng bộ dữ liệu giữa các cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành còn nhiều hạn chế; (4) Vấn đề An toàn thông tin và an ninh mạng cũng cần được quan tâm đúng mức hơn trong một thế giới kết nối”.
Đổi mới sáng tạo là động lực phát triển đô thị thông minh
Phát biểu đề dẫn tại Hội thảo, Ông Đặng Việt Dũng, Chủ tịch Tổng Hội Xây dựng Việt Nam khẳng định: “Đổi mới sáng tạo luôn tạo ra giá trị mới và là động lực cho phát triển đô thị thông minh. Cả đổi mới sáng tạo và phát triển đô thị thông minh đều là những vấn đề còn khá mới mẻ và phạm vi bao quát rộng, chúng ta cùng hi vọng phiên chuyên đề 1 của Diễn đàn Phát triển bền vững đô thị cho chúng ta cái nhìn đa chiều và sâu sắc hơn”.
Nhằm làm rõ hơn cơ sở lý luận và thực tiễn về quan điểm đổi mới sáng tạo chính là động lực phát triển đô thị thông minh, tại phiên chuyên đề này, các đại biểu tham dự đã được nghe 6 tham luận đến từ các nhà quản lý ở trung ương và địa phương, các nhà khoa học và chuyên gia quốc tế, tập trung vào các vấn đề:
- Thứ nhất: Kiến tạo đô thị thông minh dựa trên nền tảng khoa học – công nghệ – đổi mới sáng tạo; Chuyển đổi số trong cung cấp dịch vụ công và quản lý đô thị; Định hướng đầu tư hạ tầng chiến lược và hợp tác quốc tế trong phát triển đô thị thông minh; Ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và nền tảng số trong quy hoạch và vận hành đô thị hiện đại.
- Thứ hai: Những vấn đề cần chú trọng của ĐTTM như: Tiêu thụ quá mức và phụ thuộc năng lượng, nguy cơ rò rỉ thông tin, sự cần thiết phải cân bằng giữa công nghệ và tương tác xã hội…
Đồng thời, phiên thảo luận mở giữa BTC, các vị khách mời và các đại biểu tham gia cũng đã góp phần nhằm làm rõ hơn mối quan hệ giữa chuyển đổi số và phát triển đô thị thông minh, việc phát triển mô hinh trung tâm giám sát điều hành thông minh trong việc thu thập, chia sẻ cơ sở dữ liệu. Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 cho chúng ta một khám phá mới về sự tồn tại của một đô thị ảo, đô thị số song sinh bên cạnh đô thị vật lý, giúp cho đô thị vật lý biết tư duy hay trở nên thông minh. Vậy đô thị số là gì và nó sẽ được phát triển như thế nào? Trong giai đoạn phát triển thứ tư, trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ đóng vai trò nòng cốt trong phát triển đô thị thông minh, vậy AI sẽ tham gia như thế nào trong việc dẫn dắt sự phát triển của đô thị thông minh. Và chúng ta tiếp tục cần có những chính sách gì để khuyến khích các nhà đâu tư tham gia phát triển kết cấu hạ tầng bao gồm cả hạ tầng công nghệ, là những lĩnh vực cần nguồn kinh phí vượt tâm của nhiều đô thị.
Thay lời kết
Tại hội thảo Chuyên đề 1, các đại biểu, chuyên gia và doanh nghiệp đã khẳng định:
- Đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực trung tâm của đô thị thông minh;
- Công nghệ IoT, AI, Big Data, Digital Twin, nền tảng dữ liệu mở đã và đang thay đổi cách thức quy hoạch, quản lý và vận hành đô thị;
- Đặc biệt, các mô hình từ Đà Nẵng, Huế, Bình Dương hay các dự án hợp tác quốc tế với Hàn Quốc, Nhật Bản, UN-Habitat cho thấy chuyển đổi số không chỉ là công nghệ, mà là đổi mới trong tư duy quản trị.
Sau phiên thảo luận, các đại biểu thống nhất đề xuất:
- Hình thành Bộ tiêu chí đô thị thông minh quốc gia,
- Phát triển nền tảng dữ liệu đô thị liên thông,
- Xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đô thị với sự tham gia của chính quyền, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và người dân.
Theo đó, những định hướng, khuyến nghị cụ thể được chia sẻ tại hội thảo sẽ trở thành tài liệu tham khảo hữu ích, góp phần thúc đẩy Đổi mới sáng tạo trong mọi khâu: từ quy hoạch, đầu tư, xây dựng đến quản lý đô thị. Xây dựng các mô hình hợp tác công – tư (PPP) hiệu quả. Nâng cao năng lực số của các đô thị Việt Nam – Và quan trọng nhất, đó là phải luôn đặt con người trở thành trung tâm của mọi quá trình chuyển đổi đô thị thông minh.
Bích Vượng – TCKT.VN
© Tạp chí kiến trúc
Xem thêm: Diễn đàn phát triển bền vững đô thị Việt Nam 2025: “Đổi mới – Hợp tác và Phát triển bền vững”
