Thỏa thuận về dịch vụ kiến trúc giữa các nước ASEAN: Bước chuẩn bị cho hành nghề của KTS trong Cộng đồng kinh tế ASEAN

Cộng đồng kinh tế ASEAN (Asian Economic Community – AEC) đã chính thức ra đời vào ngày 31/12/2015. Việc hình thành AEC sẽ tạo nên một thị trường đơn nhất với 05 yếu tố được lưu chuyển tự do giữa 10 nước: Hàng hóa, dịch vụ, đầu tư, vốn và lao động. Lĩnh vực hành nghề tư vấn của KTS thuộc nhóm dịch vụ, là một trong 05 yếu tố nêu trên và sẽ chịu tác động trực tiếp từ sự hội nhập khu vực này. Sau khi AEC hình thành, các KTS trong 10 quốc gia ASEAN sẽ được quyền di chuyển cho mục đích hành nghề trong khu vực một cách tự do hơn. Chuẩn bị tham gia vào một môi trường rộng lớn với trên 600 triệu dân là một thách thức không nhỏ của KTS các nước và của KTS Việt Nam.

Xem thêm: Việt Nam trên con đường hội nhập ASEAN trong hành nghề KTS

Trong quá trình chuẩn bị cho hội nhập và hình thành AEC, các nước thành viên ASEAN đã tiến hành đàm phán và đi đến ký kết “Thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau về dịch vụ Kiến trúc trong ASEAN” (ASEAN Multual Recognition Arrangement on Architectural Services – MRA), sau đây viết tắt là Thỏa thuận về dịch vụ Kiến trúc. Thỏa thuận về dịch vụ Kiến trúc này đã được đại diện các nước thành viên ASEAN ký kết tại Singapore ngày 20/11/2007.

Mục tiêu chính của Thỏa thuận về dịch vụ Kiến trúc nhằm phù hợp với tinh thần hoạt động hợp tác của ASEAN trên cơ sở phân phối công bằng các nguồn lực, lợi ích thông qua các tiêu chuẩn nghiên cứu, thiết lập hợp tác và cam kết chuyển giao công nghệ trong kiến trúc giữa các nước thành viên ASEAN. Thỏa thuận Kiến trúc sẽ tạo thuận lợi cho sự di chuyển của các KTS trong ASEAN và tăng cường trao đổi thông tin, vận dụng kinh nghiệm thực tiễn tốt nhất trên cơ sở các tiêu chuẩn về đào tạo kiến trúc, hành nghề và trình độ chuyên môn. Có thể tìm hiểu thêm các thông tin bằng cách truy cập Website của Hội đồng KTS ASEAN tại: http://www.aseanarchitectcouncil.org.

Điều kiện cần để một KTS Việt Nam đăng ký hành nghề tại một quốc gia ASEAN là phải được công nhận là KTS ASEAN (ASEAN Architect), gọi tắt là AA. Ủy ban Giám sát của Việt Nam để thực hiện Thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau về dịch vụ Kiến trúc trong ASEAN (gọi tắt là Ủy ban Giám sát của Việt Nam về Kiến trúc) là cơ quan được ủy quyền xem xét và đệ trình hồ sơ công nhận KTS ASEAN.

Nội dung của Thỏa thuận về dịch vụ Kiến trúc gồm 08 điều hướng tới các mục tiêu sau:

  • Tạo thuận lợi cho việc di chuyển của các KTS;
  • Trao đổi thông tin để xúc tiến việc chấp thuận thông lệ tốt nhất về các tiêu chuẩn đào tạo KTS, việc hành nghề và các tiêu chuẩn về trình độ chuyên môn;
  • Phù hợp với tinh thần ASEAN (spirit of ASEAN) trên cơ sở phân phối công bằng các nguồn lực là lợi ích thông qua các nghiên cứu cùng hợp tác;
  • Động viên, tạo thuận lợi, công nhận lẫn nhau của các KTS và xây dựng các cam kết chuyển giao công nghệ giữa các nước thành viên ASEAN.
    Như vậy, việc trở thành KTS ASEAN là một bước chuẩn bị có ích, giúp KTS Việt Nam tiếp cận thuận lợi đến các thị trường hành nghề tại các nước trong AEC.

KTS ASEAN (ASEAN Architect)

Danh hiệu KTS ASEAN được Hội đồng KTS ASEAN chấp nhận và cấp cho một KTS thông qua một quy trình đánh giá chặt chẽ. Các KTS sau khi được công nhận sẽ được ghi tên vào Danh bạ KTS ASEAN và công bố trên Website chính thức của Hội đồng KTS ASEAN.

Điều kiện để được đăng ký là KTS ASEAN như sau:

  • Đã hành nghề liên tục không dưới 10 năm kể từ khi tốt nghiệp, trong đó phải có ít nhất 5 năm kể từ ngày được cấp chứng chỉ hành nghề;
  • Đã có ít nhất hai năm đảm nhận trách nhiệm chủ trì công việc kiến trúc quan trọng;
  • Đáp ứng các yêu cầu về phát triển nghề nghiệp liên tục (CPD) ở mức độ thỏa đáng theo quy định tại quốc gia xin đăng ký;
  • Đáp ứng và bắt buộc tuân thủ các quy định hiện hành về đạo đức hành nghề tại quốc gia xin đăng ký.

Việc cấp và thu hồi danh hiệu KTS ASEAN thuộc thẩm quyền của Hội đồng KTS ASEAN (ASEAN Architect Council – AAC). Thẩm quyền này đôi khi có thể được Hội đồng KTS ASEAN giao cho Ủy ban giám sát (Monitoring Committee – MC) được ủy quyền thành lập ở mỗi Quốc gia thành viên ASEAN.

Một KTS ASEAN chỉ được hành nghề trong một dự án cụ thể khi (anh ta/chị ta) được công nhận là đủ năng lực hành nghề theo Thỏa thuận này.

Để hành nghề ở một quốc gia khác trong ASEAN, KTS ASEAN phải đăng ký với Cơ quan quản lý nghề nghiệp của nước sở tại là một KTS nước ngoài có đăng ký.
Khi được chấp thuận và được hành nghề, KTS ASEAN phải luôn tuân thủ các luật pháp và các quy chế của quốc gia sở tại.

Hội đồng KTS ASEAN (ASEAN Architect Council – AAC)

Hội đồng KTS ASEAN được thành lập bởi đại diện được đề cử từ mỗi Ủy ban Giám sát của các quốc gia thành viên ASEAN tham gia (01 đại diện mỗi quốc gia thành viên).

Chức năng của Hội đồng KTS ASEAN (AAC) được quy định tại Mục 4.3.2 Khoản 4.3 Điều 4 trong Thỏa thuận.

Các hoạt động của Hội đồng KTS ASEAN được thông tin tại Website: http://www.aseanarchitectcouncil.org

Ủy ban giám sát (Monitoring Committee – MC)

Theo quy định của Thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau về dịch vụ Kiến trúc, Ủy ban giám sát được mỗi Quốc gia thành viên ASEAN thành lập để triển khai, xử lý và duy trì một Danh bạ quốc gia các KTS ASEAN (ASEAN Architect Register – AAR) tại nước mình. Ủy ban Giám sát của Việt Nam để thực hiện thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau về dịch vụ Kiến trúc (viết tắt là UBGS của Việt Nam về Kiến trúc) được Bộ trưởng Bộ Xây dựng thành lập theo Quyết định số 815/QĐ-BXD ngày 06/8/2009 (sau đó được kiện toàn tại Quyết định số 156/QĐ-BXD ngày 08/02/2014 của Bộ trưởng Bộ Xây dựng). Cơ cấu của UBGS của Việt Nam về Kiến trúc gồm 07 thành viên là đại diện của Bộ Xây dựng, Hội KTS Việt Nam, các trường đào tạo KTS và Viện Kiến trúc Quốc gia; Bộ Xây dựng giữ trách nhiệm Chủ tịch UBGS của Việt Nam về Kiến trúc.

Chức năng, nhiệm vụ của UBGS của Việt Nam về Kiến trúc được quy định tại Quyết định số 334/QĐ-BXD ngày 28/3/2011 của Bộ trưởng Bộ Xây dựng về việc ban hành Quy chế Tổ chức hoạt động của Ủy ban Giám sát của Việt Nam để thực hiện Thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau về dịch vụ Kiến trúc trong ASEAN.

Ủy ban giám sát của Việt Nam về Kiến trúc

Trên cơ sở Thỏa thuận, được sự đồng ý của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Xây dựng đã thành lập Ủy ban giám sát của Việt Nam để thực hiện Thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau về dịch vụ kiến trúc giữa các nước ASEAN tại Quyết định số 815/QĐ-BXD ngày 06/8/2009 (gọi tắt là Ủy ban giám sát của Việt Nam về Kiến trúc). Quy chế tổ chức và hoạt động của Ủy ban giám sát của Việt Nam về Kiến trúc cũng đã được ban hành kèm theo Quyết định số 334/QĐ-BXD ngày 28/3/2011 của Bộ trưởng Bộ Xây dựng.

Ngày 14/6/2011, Bộ Xây dựng có Quyết định số 554/QĐ-BXD về việc ban hành Quy chế đánh giá KTS ASEAN. Quy chế này cũng đã được các nước thành viên thảo luận và thông qua tại các phiên họp của Hội đồng Kiến trúc sư ASEAN (AAC Meeting) trước đó.

Ngày 08/02/2014, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định số 156/QĐ-BXD về việc kiện toàn và bổ nhiệm các Thành viên UBGS của Việt Nam để thực hiện thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau về dịch vụ Kiến trúc trong ASEAN.

Căn cứ các Quyết định nêu trên, UBGS của Việt Nam về Kiến trúc phối hợp với Vụ Quy hoạch – Kiến trúc đã báo cáo, xin ý kiến chỉ đạo của Lãnh đạo Bộ Xây dựng và đang hoàn thiện các thủ tục để đủ các điều kiện triển khai các công việc theo chức năng nhiệm vụ được phân công.

Cùng với đại diện của Bộ Xây dựng tại Ủy ban điều phối về hợp tác dịch vụ ASEAN (CCS), đại diện được phân công của UBGS của Việt Nam về Kiến trúc đã tham gia các cuộc họp định kỳ của Nhóm dịch vụ về kiến trúc trong ASEAN, bao gồm đại diện đến từ các nước thành viên ASEAN nhằm rà soát các công việc đã triển khai tại mỗi nước và thảo luận, đàm phán tiếp tục các nội dung trên cơ sở Thỏa thuận đã được ký kết.

Xem thêm: Luật Hành nghề Kiến trúc sư – Một đòi hỏi cho quá trình hội nhập

Vũ Anh Tú

(Bài đăng trên Tạp chí Kiến trúc số 11-2016)