Hà Nội có thể làm đường đi bộ an toàn đến trường cho trẻ em ?

Ngày 5/9/2018 là ngày  khai giảng, từ sáng sớm (trước 7 giờ) cổng các trường học thuộc quận Hoàn Kiếm đã đông các em học sinh. Đường phốQuang Trung và các phố xung quanh khá rộng rãi, vỉa hè sạch sẽ, nhà cửa  kiến trúc đẹp đẽ, cây xanh bóng mát dày đặc: phía Bắc là Hồ Gươm, phía Nam là hồ Thuyền Quang, công viên Thống Nhất, trường Tiểu học và THCS bố trí ngay trong phường, đi lại xa lắm cũng chưa đến 1 cây số… ấy vậy mà phần lớn  học sinh đến trường bằng xe máy, ô tô do gia đình chở đến: cổng trường dày đặc xe cộ.

Buổi sáng trước cửa trường THCS Quang Trung , trên phố Quang Trung

Ngay từ trước khai giảng, UBND quận Hoàn Kiếm đã chủ động lập kế hoạch tổ chức giao thông tại các trường học trong quận, giao nhiệm vụ cho các đơn vị Công an, trật tự đô thị với sự phối hợp của Phòng GD&ĐT, UBND các phường và từng nhà trường.

Ngã tư Quang Trung, cạnh vườn hoa Tây Sơn , trước cửa Tiểu học Trần Quốc Toản : Công an , Thanh tra GT và Trật tự đô thị tham gia điều hành giao thông nhân ngày Khai giảng
Đối diện trường Tiểu học Trần Quốc Toản: Mặc dù quận HK đã có kế hoạch tổ chức giao thông cho ngày 5/9/2018 .. nhưng ô tô vẫn đỗ dưới lòng đường; Xe máy đỗ tràn lan. Hầu hết học sinh được cha mẹ chở bằng xe máy , ô tô đến trường
Các lực lượng CSGT , Thanh tra GT tăng cường nhưng ô tô , xe máy vẫn dừng đỗ rất tùy tiện

Quanh phố Nhà Thờ  có 5 trường học, đường phố vỉa hè tại đây khá đẹp, có cả công viên vườn hoa, quảng trường rộng… nhưng giao thông trước cổng trường vẫn còn lộn xộn: nhiều tình huống đi lại tùy tiện tạo ra sự bất cập và tạo ấn tượng xấu cũng như ô nhiễm không khí cho trẻ em. Nếu tổ chức sắp xếp tốt, khu vực này sẽ được cải thiện đáng kể cảnh quan môi trường đô thị.

Rất ít trẻ em đi bộ đến trường , mặc dù vỉa hè khá quang đãng , vắng vẻ, sạch sẽ
Nhà trẻ Nhà Thờ : Có một nữ bảo vệ làm việc rất hiệu quả không cho ô tô xe máy đỗ trước cổng trường , tất cả cha mẹ đưa trẻ đều đi thẳng vào sân trường , mặc dù nhà trường đang xây dựng dở dang . Nhà Trẻ 19/8 mới hoàn thành và đón các cháu thẳng vào sân , xe máy để gọn trên vỉa hè.
Trường Tiểu học Tràng An đóng cửa ( có lẽ tổ chức khai giảng tại địa điểm khác ). Trên đường có một xe máy đi ngược chiều chở học sinh trên phố Nhà Thờ . Ngay tại ngã tư phố Nhà Chung , Nhà Thờ có biển xe cấm đi ngược chiều và có tổ bảo vệ chốt trực , nhưng vẫn có một xe máy đèo trẻ em đi vào đường ngược chiều.
Trường THCS Hoàn Kiếm có lối vào rộng rãi do sử dụng một phần quảng trường Nhà Thờ
Phố Hàng Nón chắn đường từ Hàng Hòm đến Lương Văn Can để dành lòng đường cho học sinh THCS Nguyễn Du tập trung xếp hàng vào tổ chức khai giảng
Không gian đường phố buổi sớm thoáng đãng , trong lành , các em học sinh vui vẻ theo hàng ngũ vào lớp . Phụ huynh đứng gọn sát vỉa hè …Toàn bộ lòng đường , hè phố thành sân trường mở rộng trong khoảng thời gian đầu giờ sáng để học sinh xếp hàng vào lớp.

Có rất nhiều sáng kiến để có thể tạo ra nhiều không gian đi bộ an toàn đến trường. Hội KTS Hà Nội đã phối hợp với nhiều bên để bắt tay thực hiện công việc này. Ngày 4/9/2018, Hội KTS Hà Nội đã tới trường Đại học Xây Dựng, để phối hợp với TS Lê Quỳnh Chi và các thầy cô Khoa Kiến trúc và Quy hoạch (KTQH) tổ chức tọa đàm “Eco-mobility” – do KTS Shinichi Mochizuki trình bày. Ông tốt nghiệp KTS quy hoạch Nhật Bản 1975 và tiếp tục tu nghiệp tại Pháp từ 1976-1979, ông đã tham gia giảng dạy nhiều trường Đại học tại Nhật Bản, các khóa đào tạo cho cán bộ các quốc gia Châu Á, Châu Phi do  JICA tổ chức. KTS Mochizuki đã được JICA giao làm chuyên gia quy hoạch đô thị cho nhiều Tp trên thế giới, ông đã  đến VN từ năm 1993 và có nhiều công trình nghiên cứu, tư vấn, thiết kế đô thị tại VN. Từ năm 2010, ông tới VN với vị trí  trưởng mạng lưới châu Á của chương trình “ Car Free Days” để tổ chức các hoạt động của chương trình này tại Hà nội và Hội An. Ngày 9/9/2012, tại Hội An đã tổ chức thành công “ Ngày không khói xe – Car Free Days “ đầu tiên và đã trở thành hoạt động thường niên của Tp này. Ông tiếp tục triển khai các dự án thực nghiệm tổ chức xe BUS công cộng tại Hội An, Thiết kế mạng lưới đường đi bộ an toàn đến trường tại Cẩm Thanh, Hội An.

Tọa đàm “Eco-mobility” ( ngày 4/9/2018) tại trường Đại học Xây Dựng

Tại Hà Nội, KTS Shinichi Mochizuki cộng tác với hội KTS Hà Nội, HealthBridge để triển khai dự án đường đi bộ an toàn tại phường  Hạ Đình ( 2011-2016) và đang tiến hành các khảo sát,  nghiên cứu tổ chức giao thông quận Hoàn Kiếm.

Các thầy cô giáo khoa KTQH – Đại học Xây Dựng (ĐHXD) nhiều năm nay đã chủ động hợp tác với các bên (đặc biệt là có sự tham gia của các bạn trong CLB sinh viên Quy hoạch với Hội KTS Hà Nội ) để nghiên cứu, thực nghiệm các giải pháp giao thông, nhằm khuyến khích trẻ em đi bộ đến trường tại Hà Nội …và đã có những kết quả đáng  ghi nhận. Trong kế hoạch 2018-2019, khoa KTQH – ĐHXD tiếp tục đồng hành với dự án Đường đi bộ an toàn đến trường quận Hoàn Kiếm. Trước mắt sẽ tổ chức khảo sát hiện trạng mạng lưới trường học và hạ tầng giao thông trên địa bàn quận Hoàn Kiếm.

Ví dụ về bản vẽ hiện trạng không gian đường phố và các phương tiện giao thông với 2 cách mô tả khác nhau : theo không gian đường phố/ phương tiện ( thế mạnh của các KTS) hay quy về các đối tượng chuyển động trong cùng môi trường ( thế mạnh của các chuyên gia GT)
Ví dụ về bản vẽ hiện trạng không gian đường phố và các phương tiện giao thông với 2 cách mô tả khác nhau : theo không gian đường phố/ phương tiện ( thế mạnh của các KTS) hay quy về các đối tượng chuyển động trong cùng môi trường ( thế mạnh của các chuyên gia GT)

Các chuyên gia đến từ Trường Đại học Giao Thông Vận Tải (GTVT) cũng đã có nhiều nghiên cứu về an toàn cho đường đi bộ,  TS Lê Thu Huyền, Bộ môn Quy hoạch và Quản lý  GTVT- Đại học GTVT, Giám đốc trung tâm Tư vấn Phát triển (TRANCONCEN) và ông Nguyễn Ngọc Quang, NCS TS đại học Twente (Hà Lan) …cũng mong muốn cùng hợp tác với thầy trò khoa KTQH-  ĐHXD để nghiên cứu, đào tạo thông qua các mô hình tính toán, phân tích đối tượng, phương tiện giao thông trong các đồ án quy hoạch, thiết kế  đô thị , đặc biệt chú ý đến an toàn cho trẻ em đi bộ trên đường phố hay đường làng đang đô thị hóa.

Trường ĐH GTVT cũng đã mời KTS Mochizuki Shinichi tới Câu lạc bộ (CLB) Sinh viên nghiên cứu khoa học-IREC (trực thuộc Trung tâm Hợp tác Quốc tế về Ðào tạo và Nghiên cứu của Trường ÐH Giao thông vận tải) trao đổi trong  tọa đàm “Hà Nội và Giao thông xanh – Một ngày nghỉ ngơi cho các con  đường Thủ đô” (6/2012 ). Hy vọng dự án “ Đường đi bộ an toàn đến trường quận Hoàn Kiếm “ sẽ là dự án kết nối hợp các CLB sinh viên, thầy trò các trường ĐH tại Thủ đô chung tay hành động vì tương lai Hà Nội phát triển bền vững hơn, Xanh hơn.

Ngày đầu năm học 2018-2019, cũng coi là thời khắc khởi động  của “ Đường đi bộ đến trường an toàn của quận Hoàn Kiếm “. Mặc dù còn có nhiều việc không dễ dàng, nhưng nếu so với những gian nan của các nẻo đường đến trường  khắp nơi trên cả nước: nơi thì phải vượt qua khói bụi đường phố,  giao cắt nguy hiểm với  đường tàu, ô nhiễm khí thải nước thải công nghiệp; Nơi thì ngập lụt, rác thải đô thị, nơi thì chênh vênh trên bè mảng giữa sông nước, hay vật lộn với bùn lầy,  đối mặt với những thách thức của đô thị hóa, công nghiệp hóa …thì con đường an toàn đến trường của quận Hoàn Kiếm có rất nhiều thuận lợi. Chúng ta tin rằng với sự nỗ lực của giới chuyên môn, sự quan tâm của xã hội và quyết tâm của các cấp quản lý …Chúng ta sẽ  từng bước tạo dựng từng đoạn đường  đi bộ an toàn đến trường đầu tiên – từng đoạn nhỏ cho đến lớn; Từ một phường cho đến cả địa bàn, không chỉ trẻ em quận Hoàn Kiếm – Hà Nội mà sẽ là của hàng chục triệu trẻ em Việt Nam, những công dân của các thành phố Thông minh, chủ nhân của nền kinh tế 4.0 tương lai …Các em sẽ sớm có những con đường đi bộ đến trường an toàn, khô ráo, sạch sẽ, tràn ngập tiếng cười và niềm vui …Một năm học  mới đã bắt đầu .

KTS Trần Huy Ánh – Ủy viên thường vụ Hội KTS Hà Nội

© Tạp chí kiến trúc