Hóng mát

Từ lâu rồi, tôi không còn thói quen hóng mát.
Mà chả riêng gì tôi, nhiều người cũng không còn thói quen ấy.

Có những điều, có những việc nó không hẳn là cần hay không cần, có quan trọng hay ý nghĩa gì không, đơn giản nó là thói quen – thói quen của mỗi người, thói quen của cuộc sống. Ngày tôi còn bé, vào mùa hè; bố tôi đi làm về hay rủ tôi đi hóng mát; đi bộ loanh quanh khu tập thể gần nhà, rồi tìm một chỗ nào đó thoáng mát ngồi chơi. Ngày đó nhà vừa thưa vừa thấp, người ít nên đi hóng mát là được… mát thật. Để tìm một chỗ ngồi đón gió quả thật là không khó. Ngày ấy làm gì có máy lạnh, quạt máy cũng đâu sẵn; điện đóm thì phập phù khi có khi không. Và những buổi tối mùa hè, sau bữa cơm, người ta cũng rủ nhau đi hóng mát, cả người lớn lẫn trẻ con. Ngoài trời mát hơn trong nhà, gió mùa hè thổi lồng lộng. Đi hóng mát thú hơn nhiều ngồi trong nhà nóng nực, mà chẳng có gì để giải trí. Với lũ trẻ con đó là một cái cớ để “sổ lồng”, để tụ tập đàn đúm với nhau.

Lại nhớ những ngày hè về quê, tối đến cả nhà trải chiếu ra hè, ra sân đón gió. Gió ở quê trong lành và mát hơn nhiều. Thế nhưng ngồi nhà chưa đã, người ta còn rủ nhau ra đình, ra bờ ao, ra cây đa đầu làng hóng mát. Chuyện trò rôm rả bất tận trong buổi tối mùa hè. Có nhiều khi ngồi hóng mát ở hiên nhà, nằm ngửa ngắm trăng, ngắm bầu trời sao rồi thiu thiu chìm vào giấc ngủ…

… và Hồ Gươm cũng vậy

Cuộc sống bây giờ tất bật ồn ào hơn. Người ta ít hay là không đi hóng mát nữa. Ở nhà có sẵn nhiều phương tiện hiện đại như quạt điện, điều hoà, và cả tủ lạnh để làm dịu đi cơn nóng. Công việc cũng bận bịu và mệt mỏi – căng thẳng, quỹ thời gian eo hẹp lắm. Ở nhà cũng có đủ các phương tiện nghe nhìn và giải trí. Cuộc sống cũng khép kín hơn, người ta không thích ra ngoài va chạm, tiếp xúc nhiều. Vậy thì làm gì có thời gian và hứng thú đi hóng mát?

Mà nếu còn hứng thú thì đi hóng mát ở đâu? Như tôi chẳng hạn, nếu có một ngày mùa hè đẹp giời nổi hứng đi hóng mát thì cũng chả biết đi đâu. Xung quanh nhà chẳng còn chỗ trống để mà thở. Nhà cửa san sát, hàng quán nhốn nháo, không khí quánh đặc bụi bặm và các loại âm thanh. Nếu quyết tâm lắm chắc phải đi hóng mát xa xa bằng xe máy, mới may ra đón được ngọn gió mát lành. Cái thú, cái thói quen hóng mát biến mất từ khi nào chẳng rõ.

Lâu lâu rồi, đọc báo thấy chính quyền một phường ở Hà Nội định khai tử một sân chơi công cộng để xây chợ hay siêu thị gì đó, gặp phải phản ứng quyết liệt của người dân, thấy buồn và bức xúc. Người ta cứ cố tình lấy đi nốt những khoảng trống cuối cùng, những quyền lợi chính đáng nhỏ nhoi nhất của người dân – là dạo chơi và hóng mát. Rồi người ta lại còn định cắt cả đất công viên lớn nhất thủ đô để xây khách sạn. Những không gian công cộng cứ thu hẹp dần, hẹp dần. Lúc nào, ở đâu cũng thấy dự án chung cư, văn phòng, siêu thị…

Giản dị thôi – bia hơi vỉa hè

Hóng mát thích nhất là ở hồ, chắc rằng như thế. Hồ rộng thì dễ có gió hơn bởi không bị ngăn bởi những toà nhà, không khí ở hồ có hơi nước cũng mát hơn. Không gian hồ thoáng đãng dễ làm người ta có cảm giác nhẹ nhàng, thư thái hơn. Nhưng có phải chỗ nào cũng có hồ, nhà ai cũng gần hồ đâu nhỉ! Mà dường như những cái hồ Hà Nội cũng đang bị chèn ép dần dần bởi những toà cao ốc vây quanh, những nhà hàng gặm nhấm, xâm lấn tứ bề. Nhưng trong những nỗi buồn cũng lại có niềm vui nho nhỏ. Sau rất nhiều nỗ lực, khu vực đẹp nhất ở Hồ Tây là bờ hồ phía đường Thanh Niên đã đuợc giải toả khỏi sự “áp bức” của những bến thuyền, nhà nổi – trả lại một không gian đẹp. Và hiển nhiên nguời dân có thể hóng mát – đón gió hồ dễ dàng hơn.

Đi hóng mát cũng phải đông mới vui

Nghĩ đi nghĩ lại thì vẫn thấy rằng tìm chỗ hóng mát khó thế, khổ thế! Ở thành phố đông đúc và chật chội, mấy nhà có sân, có hiên mà hóng mát; xông ra ngoài thì cũng vậy, những khoảng trống, những khoảng xanh nhỏ bé cứ biến mất từng ngày. Tất cả dồn lên mấy cái hồ, tưởng lớn mà cũng thành nhỏ bé. Thôi thì nếu đã muốn hóng mát cố tìm lấy một chỗ, chẳng nhất thiết phải là hồ hay phải có cây. Ra sông cũng mát chứ sao, dù đi hơi xa một chút. Hoặc… chui vô quán nào thoáng thoáng cũng được. Bí quá thì ra vỉa hè vậy, hy vọng có ngọn gió nào lạc qua đây!

Có những ngày hè nóng như đổ lửa, người ta hóng mát bằng cách ngồi lên xe máy và phóng đi; đi đâu cũng được, miễn là đừng dừng lại.

Hà Thành (Bài và ảnh) – TCKT.VN
© Tạp chí kiến trúc