Viện Kiến trúc Hoàng gia Anh (RIBA) vừa công bố các công trình đoạt giải RIBA International Awards for Excellence 2026, một trong những giải thưởng kiến trúc quốc tế uy tín nhất dành cho các dự án ngoài Vương quốc Anh. Đáng chú ý, Việt Nam có hai công trình được vinh danh, gồm Terra Cotta Workshop của Tropical Space tại Quảng Nam và Urban Farming Office của VTN Architects tại TP. Hồ Chí Minh.
Từ hàng trăm hồ sơ dự thi trên toàn cầu, 34 công trình xuất sắc đến từ 15 quốc gia và vùng lãnh thổ đã được vinh danh tại RIBA International Awards for Excellence 2026. Các dự án được lựa chọn phản ánh những cách tiếp cận đa dạng của kiến trúc trước các vấn đề cấp thiết hiện nay, từ biến đổi khí hậu, tái thiết đô thị đến bảo tồn bản sắc văn hóa và thúc đẩy phát triển cộng đồng.
Không chỉ dừng lại ở giải thưởng xuất sắc quốc tế, hai công trình của Việt Nam hiện tiếp tục nằm trong danh sách đề cử cho RIBA International Prize 2026 – giải thưởng cao quý nhất của hệ thống RIBA dành cho một công trình kiến trúc ngoài Vương quốc Anh. Kết quả cuối cùng sẽ được công bố tại lễ trao giải RIBA Stirling Prize diễn ra ngày 15/10/2026 tại London.
Terra Cotta Workshop: Hồi sinh di sản gốm bên dòng Thu Bồn
Tọa lạc bên dòng sông Thu Bồn, Terra Cotta Workshop được RIBA mô tả như một “âm vang đương đại của vương quốc Chăm Pa cổ”, nơi nghệ nhân Lê Đức Hạ tiếp tục gìn giữ nghề gốm truyền thống bằng chính nguồn đất sét từng góp phần tạo nên những công trình lịch sử của vùng đất này.
Được thiết kế bởi Tropical Space, dự án cải tạo và mở rộng khu xưởng gốm theo hướng kết hợp hài hòa giữa không gian sản xuất, khu vực công cộng và lò nung truyền thống được bảo tồn nguyên trạng. Công trình không chỉ phục vụ hoạt động nghề thủ công mà còn trở thành một điểm đến văn hóa, kết nối cộng đồng nghệ nhân địa phương với du khách, góp phần duy trì và lan tỏa giá trị của nghề gốm Việt Nam trong bối cảnh đương đại.
Theo đánh giá của RIBA, Terra Cotta Workshop là minh chứng cho sức mạnh của kiến trúc gắn với địa điểm, nơi lịch sử, văn hóa và nghề thủ công cùng tồn tại và phát triển trong một không gian mang tính cộng đồng sâu sắc.
Urban Farming Office: Đưa nông nghiệp trở lại đô thị
Cùng được vinh danh năm nay là Urban Farming Office của VTN Architects, một công trình văn phòng tại TP. Hồ Chí Minh nổi bật với giải pháp tích hợp nông nghiệp đô thị vào kiến trúc.
Trong bối cảnh đô thị hóa ngày càng mạnh mẽ, Urban Farming Office nổi bật với lớp cây xanh bao phủ toàn bộ mặt đứng công trình. Hệ thống bồn trồng cây được bố trí theo nhiều tầng lớp, tạo nên một khoảng xanh hiếm có giữa không gian đô thị dày đặc bê tông. Theo đánh giá của RIBA, dự án cho thấy tiềm năng của nông nghiệp đô thị khi đưa hoạt động sản xuất thực phẩm sạch trở lại thành phố, đồng thời mở ra cách tiếp cận mới trong việc kết nối kiến trúc với thiên nhiên.
Bên cạnh giá trị sinh thái, lớp cây xanh dày đặc còn góp phần giảm đáng kể hiệu ứng đảo nhiệt đô thị, cải thiện vi khí hậu và nâng cao chất lượng môi trường sống. Công trình được xem là một hình mẫu cho xu hướng phát triển đô thị xanh, hướng tới tương lai bền vững và thích ứng với các thách thức môi trường.
Kiến trúc Việt Nam tiếp tục khẳng định vị thế quốc tế
Việc đồng thời có hai công trình được trao RIBA International Awards for Excellence 2026 cho thấy sự ghi nhận ngày càng rõ nét của cộng đồng kiến trúc quốc tế đối với những thực hành kiến trúc đến từ Việt Nam, đặc biệt là các hướng tiếp cận đề cao bản sắc địa phương, tính bền vững và tác động xã hội.
Theo RIBA, các công trình đoạt giải năm nay đều phản ánh tinh thần kiến trúc “vì con người và vì thành phố”, đồng thời chứng minh khả năng của kiến trúc trong việc tạo ra những thay đổi tích cực cho cộng đồng và môi trường sống.
Với việc lọt vào danh sách các công trình xuất sắc nhất thế giới năm 2026, Terra Cotta Workshop và Urban Farming Office sẽ tiếp tục đại diện cho kiến trúc Việt Nam cạnh tranh tại vòng xét chọn cuối cùng của RIBA International Prize 2026, một trong những danh hiệu danh giá nhất của kiến trúc đương đại toàn cầu.
Lê Khanh (biên dịch) – TCKT.VN
© Tạp chí kiến trúc
