Từ xa xưa, mỗi khi nhắc đến quê hương, người dân Việt Nam luôn nhớ về hình ảnh Cây đa, Mái đình…Sự gợi nhớ tưởng như vô cùng đơn giản đó lại cho thấy mối quan hệ mật thiết và vai trò quan trọng của người làm nghề thiết kế.. Cây đa là đại diện hình ảnh thiên nhiên của làng quê. Còn mái đình là không gian vật chất do con người tạo dựng nên. Mái đình, từ đó, không chỉ là không gian vật thể đơn thuần, mà còn là không gian phi vật thể – nơi gắn liền với những tình cảm, kỉ niệm về gia đình, quê hương và tổ quốc. Vì thế, vai trò của KTS trong đời sống xã hội rất quan trọng và thiêng liêng. KTS chính là người biến đổi không gian của tự nhiên thành những không gian phục vụ đời sống của con người, mang đến tổ ấm, tình cảm cho mỗi gia đình, cộng đồng. Hơn thế, kiến trúc còn gắn liền với sự phát triển của xã hội con người và phản ánh trình độ phát triển của loài người. Từ những hang tự nhiên là nơi trú ngụ của con người thời kỳ nguyên thủy đến những lâu đài nguy nga hay những tòa cao ốc hiện đại.. đều đánh giá trình độ phát triển của xã hội, thể hiện khát vọng của con người hướng tới cái đẹp và khát vọng giao hòa giữa con người với thiên nhiên…Rõ ràng, khi người ta có điều kiện ngày càng cao, họ không chỉ lo về một ngôi nhà che được nắng, gió mà còn hướng tới những đòi hỏi về nghệ thuật, để ngôi nhà thể hiện gu thẩm mỹ, trình độ văn hoá và chất lượng sống. Hiểu rộng ra, tại một xã hội phát triển, đô thị cần những công trình đẹp, những không gian đẹp và quy hoạch đẹp, nơi mang lại chất lượng cuộc sống thật sự tốt đẹp cho người dân.
Đình làng
Khác với lĩnh vực nghệ thuật khác như âm nhạc, văn học hay hội hoạ, chúng ta phải mất công tìm hiểu.. Nhưng với kiến trúc thì ngược lại, ngay từ trên máy bay, khách du lịch đã có thể chiêm ngưỡng được vẻ đẹp toàn cảnh thành phố từ trên cao, và chỉ trên con đường từ sân bay vào thành phố, họ đã có thể cảm nhận về con người, khung cảnh và bản sắc văn hoá thông qua các công trình kiến trúc. Có thể nói, kiến trúc là mặt tiền của bản sắc văn hóa và phản ảnh trình độ phát triển của thành phố hay đất nước. Chính vì thế, vai trò, trách nhiệm của giới KTS là vô cùng to lớn nhưng không kém phần vẻ vang.
Trước đây, đất nước ta còn nghèo, rất nhiều KTS tài năng của đất nước không có đất dụng võ, không có cơ hội để thực hiện những công trình đẹp, đóng góp vào công cuộc xây dựng đất nước. Những công trình của giới KTS thời đó, tuy không nhiều, song vẫn khiến chúng ta rung động về vẻ đẹp của công trình. Đến nay, mọi sự đã thay đổi, nền kinh tế phát triển và tốc độ đô thị hoá đã tạo điều kiện để giới KTS được thoả sức sáng tạo, cống hiến… Bên cạnh đó, trình độ của giới KTS ngày càng được nâng cao, giới KTS thông minh, sáng tạo, năng động để tiếp cận các công nghệ mới, vật liệu mới, kinh nghiệm mới từ các KTS nước ngoài… Chúng ta hoàn toàn tin tưởng rằng: Giới KTS Việt Nam đủ năng lực và sẵn sáng đáp ứng mọi điều kiện để thực hiện sứ mệnh vẻ vang của mình.
Nhà ở Nông thôn Đồng bằng Phía Bắc
Duy chỉ có một điều cần lưu ý: Thị trường như một con ngựa bất kham, và giới KTS đang cưỡi trên con ngựa bất kham đó, phi nhanh trên con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đô thị hóa với sự bùng nổ của hàng ngàn dự án, công trình lớn, nhỏ. Song, chúng ta cũng đã chứng kiến nhiều công trình lố lăng, sao chép ,thiếu thẩm mỹ và đi ngược những xu hướng của thời đại. Chính vì vậy, điều quan trọng là giới KTS cần có bản lĩnh để chế ngự được thị trường, đừng để bản lĩnh nghề nghiệp và cái tâm với Nghề có sứ mệnh làm đẹp cho đời bị thị trường cuốn đi bởi những thị hiếu tầm thường.
Trong bối cảnh đó, vai trò của các Hội nghề nghiệp là rất to lớn. Trong Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Việt Nam, Hội KTS Việt Nam là một trong những hội mạnh và có sứ mạng đặc biệt là nơi tập hợp những KTS tài năng để tạo nên sức mạnh chung. Mỗi thành viên đến với Hội là một chủ thể, là những người nghệ sỹ có cùng chung niềm khát vọng mang đến cái đẹp cho cộng đồng. Hội chính là nơi bảo vệ, đánh giá trân trọng những tác phẩm và thành quả sáng tạo của KTS. Thông qua Hội, người nghệ sỹ – KTS được xã hội đón nhận, tôn trọng và thừa nhận những đóng góp của mình. Đó là những giá trị quý giá hơn hẳn những giá trị vật chất mang lại.
Chính vì thế, tôi hy vọng Hội KTS Việt Nam thời kỳ tới sẽ có nhiều đổi mới. Hội hãy cùng với anh em hội viên tranh thủ những thời cơ của thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa để phát huy tài năng của giới KTS trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước. Hội hãy tìm tòi, tôn vinh những ý tưởng mới, xu hướng mới, đề cao nỗ lực cống hiến của giới KTS cho xã hội và cộng đồng. Đồng thời, Hội là nơi giúp đỡ các Hội viên học hỏi những kinh nghiệm mới để giúp cho anh em KTS ngày một nâng cao trình độ chuyên môn và bản lĩnh với nghề.
Nguyễn Hữu Thỉnh
Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam – Chủ tịch Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Việt Nam.
TCKT số 03-2015
