Đô thị Hà Nội: Cơ hội mở ra, thách thức song hành

Hà Nội những ngày này đang mang trong mình không khí náo nức chuẩn bị cho sự kiện lớn – kỷ niệm 60 năm Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 – 10/10/2014). Với mong muốn đóng góp một hoạt động ý nghĩa trong dịp lễ trọng đại này, ngày 18/9, Hà Nội tổ chức hội thảo “Đô thị Hà Nội, 60 năm xây dựng và phát triển 1954 – 2014”. Hội thảo có sự tham gia của các thế hệ lãnh đạo của TP, cơ quan quản lý các cấp, chính quyền các quận, huyện, thị xã; các chuyên gia có tâm huyết với Hà Nội đang hoạt động trên các lĩnh vực quy hoạch, kiến trúc, quản lý đô thị…

143215baoxaydung_image001
Thủ đô Hà Nội ngày càng phát triển mạnh với những công trình kiến trúc hiện đại. Ảnh: Phạm Hùng

Thách thức của đô thị lớn
Hà Nội đang đứng trước những thách thức của một đô thị lớn. Sự phát triển quá tải về dịch vụ y tế, cơ sở giáo dục, ô nhiễm môi trường, hệ thống giao thông ùn tắc, vấn đề thoát nước… đang là những vấn đề áp lực. Đặc biệt, sự gia tăng dân số cơ học, nhất là di dân từ các tỉnh, khu phụ cận vào TP. Vấn đề quản lý đô thị, sử dụng tài nguyên đất đai và nguồn lực đầu tư cũng còn những bất cập. Mặc dù, bộ mặt kiến trúc đô thị về cơ bản đã theo chiều hướng tốt. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại nhiều hình ảnh chưa tốt, nhiều khu vực, tuyến phố còn nhếch nhác, đặc biệt là tình trạng nhà “siêu mỏng, siêu méo”… Công tác kiến trúc đô thị, cảnh quan công trình còn nhiều hạn chế khi chưa làm rõ yếu tố truyền thống đặc trưng của Hà Nội. Nhiều công trình hiện diện, nhưng chưa có một khu vực được tập trung nguồn lực đầu tư xây dựng hoàn chỉnh.

Những hạn chế của đô thị Hà Nội đang từng bước được giải quyết và khâu đột phá đầu tiên đó chính là công tác quy hoạch. Quy hoạch chung Xây dựng Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến 2050 (Quy hoạch chung) được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1259/QĐ-TTg ngày 26/7/2014 và Luật Thủ đô 2012/QH được Quốc hội thông qua đã tạo nên sự thay đổi lớn trong công tác quản lý Nhà nước về quy hoạch, kiến trúc của Thủ đô.

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Đình Toàn đánh giá, Thành ủy và UBND TP Hà Nội đã có những chỉ đạo rất quyết liệt trong việc triển khai Quy hoạch chung. Hà Nội đã và đang triển khai các quy hoạch phân khu cụ thể hóa 35 khu vực, quy hoạch các huyện, quy hoạch các đô thị vệ tinh như Sơn Tây, Phú Xuyên… Vì khối lượng công việc quá nhiều nên cần đẩy mạnh tiến độ để đáp ứng yêu cầu, tăng cường nguồn lực con người, các kiến trúc sư, kỹ sư. Về chất lượng quy hoạch, cần có tính sáng tạo để bên cạnh Hồ Gươm, Hồ Tây, phố cũ, phố cổ, Hà Nội còn có các khu vực khác nữa. Đây không phải vì thành tích mà vì nhu cầu của những người dân ở các khu vực như Phú Xuyên, Sóc Sơn, Sơn Tây… Thứ trưởng nhấn mạnh: “Để quy hoạch thực hiện được cần sự công khai minh bạch với người dân, doanh nghiệp. Chúng ta đang nói nhiều về cải cách hành chính, nếu người dân, doanh nghiệp biết được khu vực này chỉ để trồng cây, chỗ kia là đất dự trữ… thì sẽ hạn chế được những vấn đề tiêu cực”.

143215baoxaydung_image002
Một góc phía Nam của Thủ đô Hà Nội. Ảnh: Chiến Công

Cân đối các yêu cầu và lợi ích
Theo TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm, cùng với việc giải quyết những áp lực ngày càng lớn đối với đô thị cấp đặc biệt, Hà Nội cần đặc biệt quan tâm đến vấn đề nhận diện giá trị di sản để bảo tồn và phát huy giá trị. Gần đây, TP đã tập trung nghiên cứu, ban hành nhiều thể chế liên quan như quy chế quản lý quy hoạch – kiến trúc khu phố cổ, biệt thự khu phố cũ. Tuy vậy, còn nhiều vấn đề cần giải quyết như vai trò của cộng đồng, kế hoạch, lộ trình thực hiện, việc huy động nguồn lực xã hội.

Để đáp ứng mục tiêu xây dựng Thủ đô Hà Nội theo Quy hoạch chung đã xác định, KTS Bùi Xuân Tùng – Phó Giám đốc Sở Quy hoạch – Kiến trúc Hà Nội cho rằng, các giải pháp thực hiện kiểm soát kiến trúc trong thời gian tới cần đáp ứng một số nguyên tắc. Trong đó, đặc biệt chú trọng đến việc đảm bảo yếu tố phát triển bền vững giữa bảo tồn chỉnh trang khu vực nội đô lịch sử với việc xây dựng các khu đô thị mới, giữa khu vực đô thị và nông thôn. Đồng thời, gìn giữ và phát huy các giá trị tiêu biểu của các khu vực hình thái đặc thù của Thủ đô. Ngoài ra, cần hoàn thiện đồng bộ quy hoạch các cấp; xây dựng hoàn chỉnh các quy chuẩn, quy định, quy chế quản lý quy hoạch – kiến trúc các khu vực quan trọng, tuyến đường chính, làm công cụ cho công tác quản lý, kiểm soát phát triển.

Thủ đô Hà Nội với tiêu chí phát triển “Xanh – Văn hiến – Văn minh – Hiện đại” được xác định trong đồ án Quy hoạch chung, trong đó xác định các khu vực nêm xanh, vành đai xanh dọc các sông Hồng, Đáy, Nhuệ với các nguyên tắc: phát triển bền vững và nâng cao chất lượng môi trường sinh thái đô thị. Nhưng kiểm soát phát triển bền vững đô thị không chỉ dừng ở việc xác định chức năng sử dụng mà còn là các quy định cụ thể để kiểm soát hình thái không gian nhằm nhấn mạnh địa hình, tôn trọng và phát huy giá trị cảnh quan. Các Đồ án Quy hoạch phân khu R1 – R6 (sông Hồng), GS (sông Nhuệ) cũng được tiến hành đồng thời để có các quy định quản lý, kiểm soát cụ thể, chặt chẽ. Đặc biệt, Đồ án Quy hoạch hai bên sông Hồng sẽ được tiếp tục nghiên cứu với sự tham gia của các chuyên gia trong và ngoài nước nhằm tạo dựng cảnh quan bộ mặt đô thị hai bên bờ sông đẹp, phát triển bền vững với môi trường trong sạch.

Sau 3 năm triển khai cụ thể hóa Quy hoạch chung, mức độ phủ kín quy hoạch kinh tế – xã hội, quy hoạch xây dựng – đô thị, quy hoạch ngành – lĩnh vực của Hà Nội đã đạt mức cao trong thời gian ngắn. Ths.KS Lê Vinh – Viện trưởng Viện Quy hoạch Xây dựng Hà Nội cho biết, lần đầu tiên quy chế quản lý quy hoạch, kiến trúc chung TP Hà Nội được lập, nhằm xác định các biện pháp và công cụ quản lý lâu dài để thực thi Quy hoạch chung và là cơ sở cho việc triển khai các quy chế quản lý cấp dưới. Đây là một công cụ pháp lý mạnh và hiện đại, đáp ứng yêu cầu quản lý một mô hình đô thị lớn, dạng mạng lưới, phức tạp.

Theo Kinh tế & Đô thị