Một góc nhìn khác về thiết kế và xây dựng công trình bệnh viện

Giảng viên TS.KTS

Bệnh viện (BV) là một sáng tạo của nhân loại nhằm bảo vệ thứ vốn được cho là quý giá nhất của con người đó là “sức khoẻ”. Tuy nhiên, chẳng ai trong chúng ta sẵn lòng đến BV cả. Chỉ khi cơ thể yếu đi và đau đớn, ta phải chấp nhận bị đưa đến nơi chữa trị tập trung này.

Trung tâm phức hợp y học Bệnh viện Tim Hà Nội
(Công ty cổ phần TVTK ADA và cộng sự)

Bên cạnh những khó chịu về thể xác, thêm vào đó những đau đớn về tinh thần. Lo lắng vì phải tiến hành trị liệu và các cuộc kiểm tra. Lo lắng đến một nơi xa lạ, một nơi ưu tiên đặt kỹ thuật lên trên sự trang nhã, với hy vọng được chữa khỏi bệnh.

Chính trong trạng thái u buồn đó, cách đây đã một nửa thập kỷ, họ chuyển tôi đến Paris, đến BV quân đội Val de Grâce. Đi trong hành lang, giữa 2 vách kính cũ, cho phép các y tá theo dõi bệnh nhân của mình một cách kín đáo. Đến phòng bệnh, trần nhà rất cao, được chiếu sáng nhờ những ô cửa lớn, nơi có ánh nắng mặt trời xuyên vào trong căn phòng và mở ra một khu vườn đẹp. Căn phòng gồm 6 giường, khoảng cách giữa các giường đủ để không bị vướng víu.

Bệnh viện Quân đội Val de Grâce de Paris

Đó là một tòa nhà cổ, có tuổi đời hàng trăm năm, được thành lập bởi Hoàng hậu để cảm ơn Ông trời đã chữa khỏi bệnh cho con trai mình, Ông Vua-Mặt trời tương lai – Vua Louis 14, ban đầu nơi đây là một tu viện, thiết kế bởi KTS François Masart. Công trình này rất chú trọng đến tỷ lệ con người (Kiến trúc vừa tầm với Con người, là môt trong những sáng tạo của Nghệ thuật Cổ điển Pháp). Từ phòng tôi nhìn ra, bên cạnh BV là Nhà thờ Notre Dame de Val de Grâce, là một trong những nhà thờ ba-rốc đẹp nhất tại Pháp. Các công trình phụ trợ của nhà thờ đều rất thanh nhã, có tỷ lệ tốt và hài hòa.

Sự lo lắng của tôi đã tan biến. Trong trung tâm điều trị này, không khí rất dễ chịu, các y bác sĩ luôn tươi cười, người bệnh cũng thả lỏng hơn. Chúng tôi đều thích ở đây. Tuy vẫn luôn đau đớn nhưng niềm tin của tôi đã quay trở lại. Chúng ta chỉ có thể khỏe lên trong một không gian dễ chịu đến vậy thôi.

Vì thế, kiến trúc một công trình BV có thể vượt qua một cơ sở kỹ thuật điều trị bệnh. Song song với việc mang đến sự an toàn và thoải mái cho bệnh nhân, nó có thể tham gia vào quá trình phục hồi của họ. Trong BV, một nơi rất nhạy cảm, Kiến trúc có vai trò, mang đến một cuộc sống hạnh phúc hơn.

Trở thành KTS, tôi luôn lưu giữ ký ức đó, với ý tưởng rằng BV là một nơi khiến chúng ta thoải mái nhất. Với tinh thần đó, đặc biệt, chúng tôi đã thiết kế với GS.KTS rất nổi tiếng người Ý, Zambelli, công trình BV đa khoa Bergamo, nơi chúng tôi đã giảm độ lớn của khối tích công trình xuống (hình khối quá lấn át và gây cảm giác mất an toàn) bằng cách tạo ra nhiều hình khối hơn và đan xen vườn cây vào giữa những khối công trình đó. Chính những thủ pháp đó đã tạo cho công trình BV này thân thiện và gần gũi hơn, tất nhiên nó vẫn phải thoả mãn các yêu cầu kỹ thuật khắt khe nhất để hồi phục sức khoẻ con người.

Bệnh viện Đa khoa Bergamo

Cùng với tinh thần đó, GS.KTS Zambelli, KS Imperadori, đã thực hiện việc thiết kế xây dựng BV La Versilia, công trình có vị trí nằm ở giữa rừng thông rất đẹp, và họ đã nghiên cứu phương án nhằm giữ lại được những cây thông lớn: Lối vào BV cho ta cảm giác như đang đi vào một khu nghỉ dưỡng, tương đối sang trọng, một nơi mà chúng ta muốn đến không như cảm giác khi đến các “cỗ máy y tế” mà chúng ta thường thấy và vẫn sợ tiếp cận với chúng. Tổng mặt bằng công trình được bố cục một cách hài hoà đảm bảo các không gian luôn được thông thoáng, các phòng bệnh luôn đón được ánh nắng mặt trời, các phòng điều trị cũng được tiếp cận với các không gian sân trong dịu mát, nơi dành cho các vị trí yên tĩnh và thư giãn. Ngoài ra công trình được sử dụng các vật liệu và mầu sắc thân thiện, có cảm giác cho người bệnh đến với khu nghỉ dưỡng nơi chăm sóc sức khoẻ hơn là nơi phải đến để điều trị.

Bệnh viện La Versilia

Cũng với tinh thần thiết kế những BV thân thiện và duyên dáng như trên, chúng tôi đã thiết kế BV Tim mạch Hà Nội. Vẫn với những thủ pháp đó, trong một khu đất có một diện tích tương đối kiêm tốn, nằm bám sát đại lộ chính của thành phố, nơi dẫn ra sân bay quốc tế, cửa ngõ của thủ đô. Chúng tôi đã khai thác tối đa những lợi thế và ứng dụng các thủ pháp tâm lý đối với việc thiết kế công trình BV trong tương lai. Các giải pháp về hình khối, về không gian, về sự tiện nghi và thân thiện được chúng tôi áp dụng dựa vào những kinh nghiệm quốc tế của mình, công trình đã đạt được những kỳ vọng như một khu nghỉ dưỡng và hiệu quả kỹ thuật của công trình cũng không hề kém đi khi xuất hiện ở đó những khu vườn và không gian thân thiện quý giá hiếm thấy ở các công trình BV tại Việt Nam,…ngay cả khi khu đất khá chật chội. Đồ án đã được giải Nhất cuộc thi thiết kế Kiến tr úc quốc tế do Tạp chí Kiến trúc – Hội KTS tổ chức năm 2015, rất tiếc vì các điều kiện khách quan và chủ quan, đến ngày nay công trình vẫn chưa được xây dựng.

Bệnh viện Sản Nhi Hà Nội (Công ty cổ phần TVTK ADA và cộng sự)

Cũng như vậy, tinh thần đó được chúng tôi áp dụng vào công trình BV Nhi ở Hà Nội, với một kiến trúc “chào đón” rất nhiều các thiên thần bé nhỏ chào đời trong tương lai của một thủ đô tươi đẹp vì hoà bình. Công trình nằm ở cửa ngõ phía Tây của TP, nơi tập trung khá nhiều các khu nhà ở cao tầng mới, và rõ ràng các thủ pháp xây dựng một công trình resort bệnh viện là hết sức phù hợp trong điều kiện xã hội ngày càng phát triển như ngày nay. Ngoài ra ở Cần Thơ, thủ phủ của Tây đô, nơi trung tâm của sông nước đặc trưng, chúng tôi cũng có cơ hội nghiên cứu và thiết kế BV Đa khoa Đại học Y Dược Cần Thơ. Đây là mô hình bệnh viện kết hợp với đào tạo đã rất phát triển trên thế giới.

Bệnh viện Trường đại học Y Dược Cần Thơ (Công ty cổ phần TVTK ADA và cộng sự)

Để có một sự đáng mến và yên bình như trên, từ tỷ lệ hình khối, chất liệu và màu sắc, phải thêm vào đó những suy ngẫm hướng đến các gia đình bệnh nhân cũng như chính người bệnh và khiến họ vững lòng hơn khi phải đến những công trình này. Thậm chí họ không có suy nghĩ phải đến nơi đây mà họ cảm thấy được đến nơi đây để chăm sóc sức khoẻ để có một sức khỏe tốt hơn phục vụ cho cuộc sống trong tương lai.

*GS.TS.KTS DPLG Eric DUBOSC – Chủ tịch Atelier DUBOSC et Associés
TS.KTS. DPLG Nguyễn Việt Huy – Giám đốc Công ty cổ phần tư vấn thiết kế ADA và cộng sự

(Bài đăng trên Tạp chí Kiến trúc số 04-2020)