Base valley house kiến trúc sư Hiroshi Sambuichi

Là một trong những KTS đáng chú ý của Nhật Bản trong thời gian gần đây, thế nhưng Hiroshi Sambuichi (sinh năm 1968) dường như đứng ngoài cuộc đua tìm kiếm sự nổi tiếng qua những công trình chọc trời giống như những đồng nghiệp khác của ông. Từ văn phòng nhỏ tại Hiroshima của mình, Hiroshi Sambuichi thầm lặng và kiên trì theo đuổi niềm tin vào những kiến trúc quy mô nhỏ nhưng tuyệt đối hòa hợp với thiên nhiên.

Mặt chính công trình

Lối vào công trình

Những thiết kế của Hiroshi Sambuichi đều dựa trên một lý thuyết xuyên suốt mà ông gọi là “energyscapes” (tạm dịch – “năng lượng quan”), trong đó công trình kiến trúc là một trong những cấu phần của tổng thể tự nhiên bên cạnh rất nhiều những yếu tố – hay những “dòng năng lượng” khác như ánh sáng, gió, nước… Đặc biệt, Hiroshi Sambuichi luôn xem xét những yếu tố này trong trạng thái “chuyển động” (inmotion) và tương tác với nhau. Theo ông, bất cứ yếu tố kiến trúc nào được đưa vào công trình cũng làm thay đổi những dòng năng lượng của tự nhiên. Ví dụ như kính đưa ánh sáng vào nhưng lại cản gió, làm nóng không khí trong nhà; gỗ thấm nước làm thay đổi độ ẩm; gạch đá hoặc bê-tông nóng lên dưới ánh nắng mặt trời làm thay đổi tốc độ và hướng lưu thông không khí… “Những yếu tố rất nhỏ như sự thay đổi hướng gió hoặc cường độ ánh sáng giúp tôi hiểu được vị trí đó cần một thứ kiến trúc như thế nào” – Sambuichi nói.

Mặt bằng tầng hầm công trình

Mặt bằng tầng 1 công trình

Quá trình khảo sát hiện trạng của Sambuichi do đó thường hết sức chi tiết và có khi kéo dài cả năm trời. Ông luôn tin rằng không thể thiết kế một công trình thực sự bền vững và hòa hợp với thiên nhiên nếu không quan sát và hiểu rõ khí hậu quanh năm. Tiếp theo là một quá trình cũng tỉ mỉ không kém, trong đó Sambuichi nghiên cứu và thử nghiệm rất nhiều hình dạng kiến trúc và các loại vật liệu khác nhau cho tới khi công trình đạt được trạng thái cân bằng hoàn hảo với môi trường xung quanh. Sambuichi cũng thường nghiên cứu kỹ kiến trúc bản địa; và rất hay sử dụng những vật liệu truyền thống chất lượng cao đặc trưng của Nhật Bản như gỗ bách, gỗ dẻ và đá dăm. Điều này khiến cho những công trình của ông phảng phất nét truyền thống mặc dù hình thái vẫn rất hiện đại.

Base Valley House, công trình đáng chú ý gần đây nhất của Sambuchi, là ví dụ tiêu biểu cho triết lý của ông trong thiết kế kiến trúc. Với diện tích xây dựng 100m2, đây là nơi ở lý tưởng cho một gia đình 5 người, nơi họ có thể tận hưởng cảnh quan tuyệt đẹp của con sông và những ngọn núi bao quanh. Thế nhưng vị trí cảnh quan đẹp của công trình (nằm trên rìa của một triền sông rộng bao quanh bởi những vách đá dựng đứng) cũng khiến cho nó phải chịu ảnh hưởng của những cơn gió mạnh từ nhiều hướng, cùng với sự chênh lệch nhiệt độ đáng kể giữa mùa đông và mùa hè.

Thay vì cố gắng chống chọi lại điều kiện khí hậu khắc nghiệt, giải pháp kiến trúc của Sambuichi nương nhờ vào địa hình để che chắn và tận dụng một cách khôn ngoan những lợi thế tự nhiên. Base Valley House được đặt nửa nổi nửa chìm dưới lòng đất, với một hành lang rộng 2,3m cắt đôi ngôi nhà thành 2 nửa theo hướng Bắc – Nam (Sambuichi gọi hành lang này là “phố gió” – “wind street”). Giải pháp này cho phép không khí tràn ngập không gian nội thất đồng thời giúp công trình không phải chịu những đợt gió trực tiếp. Tiếp theo, Sambuichi bố trí 4 phòng ngủ và một phòng sưởi nắng dưới tầng trệt, nhằm lợi dụng địa nhiệt để ổn định nhiệt độ của những không gian này. Không gian sinh hoạt chung, bếp và phòng ăn được bố trí ở tầng trên, che phủ bởi 1 mái kính nghiêng hài hòa với những triền núi xung quanh.

“Vào mùa hè, phòng sưởi nắng hút gió của thung lũng để mỗi phòng ngủ đều được tiếp xúc với không khí trong lành; trong khi vào mùa đông, mái kính có tác dụng thu nhiệt năng của mặt trời cung cấp cho các không gian sống” – Sambuichi giải thích nguyên lý hoạt động của công trình một cách thật đơn giản. Chỉ đến khi tất cả các cửa sổ được mở, Base Valley House như hòa tan vào với thiên nhiên, với những âm thanh yên bình của dòng sông và tiếng lá rơi khe khẽ trên mái nhà, chúng ta mới thấy hết được sự tuyệt diệu trong triết lý thiết kế của Hiroshi Sambuichi!