Sân chơi cho trẻ em – Thực trạng khu tập thể cũ Thanh Xuân Bắc, Thanh Xuân, Hà Nội

Đặt vấn đề

Các nghiên cứu khoa học đã nhấn mạnh, chơi là nhu cầu đầu tiên – thiết yếu nhất trong những năm đầu đời của trẻ nhỏ. Ngoài việc chơi trong nhà thì trẻ em cần những không gian ngoài trời để hít thở không khí trong lành, tăng cường vận động cũng như tăng khả năng giao tiếp với mọi người.

Thiếu sân chơi cho trẻ em trong các đô thị là vấn đề nhức nhối mà hàng chục năm qua người dân và các chuyên gia liên tục lên tiếng cảnh báo. Theo thống kê của Sở Quy hoạch Kiến trúc Hà Nội, hiện tại, toàn thành phố có khoảng 200 điểm vườn hoa, sân chơi công cộng, trong đó khu vực nội đô chỉ có 29 điểm. Với mật độ dân cư đông, mật độ xây dựng cao, Hà Nội đang phải đối mặt với tình trạng thiếu quỹ đất cho sân chơi, vườn hoa. Theo thống kê, diện tích các công viên và vườn hoa trung bình chỉ chiếm 1,92% tổng diện tích đất, tương đương 2,08 m2/người (so với chỉ tiêu phát triển thành phố đến năm 2030 là 2,43 m2/người); thậm chí có những khu vực như quận Thanh Xuân con số này là 0%. Khu tập thể Thanh Xuân Bắc trong quá khứtừng có nhiều sân chơi cho trẻ em, nhưng theo thời gian các sân chơi này đã bị lấn chiếm, sử dụng sai mục đích hoặc bị bỏ rơi dẫn đến tình trạng xuống cấp.

Từ thực trạng trên, có thể thấy việc cải tạo lại sân chơi cho trẻ em trong các khu tập thể cũ nói chung và khu tập thể Thanh Xuân Bắc nói riêng là hết sức cần thiết.

Bài báo đưa ra các khuyến nghị về phương án cải tạo sân chơi hiện có trong tại các nhóm nhà B và C; cụ thể là sân chơi giữa nhóm nhà C4-C5 khu tập thể Thanh Xuân Bắc, quận Thanh Xuân, Hà Nội.

Tổng quan về sân chơi cho trẻ em tại khu tập thể Thanh Xuân Bắc

Theo khảo sát mới nhất của tác giả tại khu tập thể Thanh Xuân Bắc, quận Thanh Xuân, Hà Nội, mặc dù giữa các khu nhà đều có sân chơi chung, song phần lớn diện tích này đã bị chiếm dụng để xây dựng nhà văn hoá hoặc (và) bị thu hẹp, biến thành điểm trông giữ xe, tập kết rác thải, vật liệu xây dựng, chợ cóc, hàng quán… Tình trạng này diễn ra khá phổ biến, khiến người già mất chỗ tập thể dục, trẻ em không còn chỗ chơi. Đây chính là nguyên nhân khiến không ít trẻ thường xuyên tràn xuống lòng đường, vỉa hè để đá bóng, tập xe đạp, chơi cầu lông… gây mất an toàn giao thông nghiêm trọng.

Bên cạnh đó, các sân chơi đã và đang hoạt động thì phần lớn không được duy tu bảo trì thường xuyên dẫn đến chất lượng xuống cấp và thiếu hấp dẫn. Trang thiết bị tại các sân chơi hầu hết nghèo nàn, lạc hậu, cũ kỹ hay hỏng hóc, khiến trẻ em không có hứng thú sử dụng, thậm chí gây nguy hiểm cho trẻ.

Mặt bằng tổng thể khu vực nghiên cứu

– Theo khảo sát tháng 04/2018: Phần lớn sân chơi ở 2 nhóm nhàB và C-KTT Thanh Xuân Bắc đều bị chiếm dụng và mục đích chủ yếu là để xe máy. Việc này gây nguy hiểm cho các em nhỏ khi chơi trong sân. Hoạt động vui chơi diễn ra trên các sân đều lẻ tẻ và đơn điệu cụ thể:

Mặt bằng tổng thể nhóm nhà B và C-KTT Thanh Xuân Bắc
Thực trạng các vấn đề của sân chơi chung
  • Về mặt sân: Phần lớn các sân chơi đều đã được lát gạch và xây tường rào xung quanh. Một sốcó chất lượng mặt sân xuống cấp, bị trũng nước khi trời mưa. Các vật liệu đang sử dụng (bê tông, gạch) đều là những bề mặt cứng, dễ gây tổn thương cho các em nhỏ khi vui chơi.
  • Về đồ chơi cho trẻ em: Chỉ có 3 sân trong tổng số 12 sân của các nhóm nhà  B và C ở khu tập thể Thanh Xuân Bắc là có đồ chơi cho trẻ em (số lượng ít và tiếp cận bị cản trở).

– Theo khảo sát trên 31 trẻ em sinh sống tại nhóm nhà B và C – khu tập thể Thanh Xuân Bắc, rút ra được các lưu ý hỗ trợ cho việc thiết kế mới và cải tạo sân chơi:

  • Thời gian sử dụng sân chơi của trẻ em thường vào buổi chiều (bắt đầu từ 16h); sau giờ các em từ trường về hoặc buổi tối sau giờ ăn cơm. Có thể thấy nhu cầu sử dụng các sân chơi vào thời điểm này là rất lớn.
  • Nếu được cải thiện sân chơi; số đông trẻ đều mong muốn không gian vui chơi không bị lấn chiếm, có bể bơi, thêm nhiều trò chơi, sân rộng ra để có thể chạy nhảy thoải mái hơn.
  • Các em ưa thích những trò chơi đòi hỏi sự vận động mà chất lượng sân chơi hiện tại không đáp ứng được nhu cầu và đảm bảo an toàn cho trẻ em.
Mong muốn của trẻ về một sân chơi mơ ước
Bảng 1 – Khảo sát hoạt động vui chơi của trẻ em tại nhóm nhà B và C – Khu tập thể Thanh Xuân Bắc

Đề xuất phương án cải tạo sân chơi trẻ em tại nhóm nhà B-C

Giải pháp cho các sân chơi bị lấn chiếm

Giải pháp từ cộng đồng – người dân và chính quyền
  • Kêu gọi sự tham gia của cộng đồng trong việc quản lý các sân chơi đang hoạt động.
  • Cần sự vào cuộc của chính quyền để giành lại những phần đất bị lấn chiếm, trả lại sân chơi cho trẻ em và người dân.

Giải pháp cho các sân chơi bị xuống cấp

  • Phân chia lại các không gian trong sân chơi: không gian vui chơi của trẻ em, không gian nghỉ ngơi của người lớn. Trong không gian vui chơi trẻ em chia thành không gian động, không gian tĩnh.
  • Trong không gian động có nhiều loại hình trò chơi khác nhau nhưng điểm chung là phải có chất lượng mặt sân đảm bảo tiêu chuẩn. Vật liệu làm mặt sân cần tránh những loại cứng như bê tông, nhựa đường và đất nện. Các vật liệu nên sử dụng cho sân chơi trẻ em là cỏ nhân tạo và các vật liệu từ cao su (gạch cao su, hạt cao su).
  • Bên cạnh các trò chơi vận động thì vẫn còn những trò chơi cần không gian tĩnh, để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho trẻ thì khu vực này vẫncần lát bằng các vật liệu an toàn. Có thể thêm các bồn hoa, cây xanh nhỏ để trang trí, đồng thời cũng giúp trẻ hiểu thêm về thiên nhiên.
  • Tăng cường hoặc thay mới các thiết bị chiếu sáng đã quá cũ; do sân chơi thường được các em sử dụng vào buổi chiều và tối.
  • Bổ sung thêm các thùng rác công cộng, do các sân chơi hiện tại đều không có, dẫn đến tình trạng rác vứt bừa bãi trên sân, vừa ảnh hưởng mỹ quan, môi trường, đến vấn đề an toàn của trẻ; và ảnh hưởng đến thói quen ý thức gìn giữ môi trường sống cho trẻ em.

Đề xuất phương án cải tạo sân chơi điển hình giữa dãy nhà C4 và C5

Phân tích giao thông ảnh hưởng đến sân C4-C5
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Nghiên cứu đề xuất giải pháp quản lý bền vững không gian xanh công cộng khu vực bốn quận nội thành cũ Hà Nội. Tác giả: Đoàn Khánh Huyền ( Luận văn thạc sĩ khoa học bền vững)
2. https://toc.123doc.org/document/425735-chuong-ii-co-so-khoa-hoc-va-thuc-tien-trong-cai-tao-quan-ly-su-dung-san-choi.htm
3. Handbook for Public Playground Safety.
4. Quản lý đô thị trong bảo tồn và quản lý vườn hoa sân chơi khu dân cư trong các quận nội đô Hà Nôi. Tác giả: Nguyễn Thị Huyền.
5. http://khoaysinhhoctdtt.com/node/306
6. Hà Nội: 10 thế kỷ đô thị hóa.( Xuất bản 1995).
7. http://anninhthudo.vn/doi-song/san-choi-khu-tap-the-bi-xe-thit-tre-khong-co-cho-choi-nguoi-lon-keu-khong-thau/734206.antd
8. Hoàn thiện không gian vui chơi giải trí dành cho trẻ em trong các khu nhà ở tại Hà Nội (Áp dụng cho tiểu khu nhà ở Thanh Xuân Bắc). Tác giả: Đinh Nguyệt Ánh (Luận văn thạc sĩ chuyên ngành quy hoạch).
9. Tổ chức khai thác sử dụng không gian giao tiếp trong các khu chung cư tại Hà Nội. Tác giả: Nguyễn Thị Thúy Hằng (Luận văn thạc sĩ chuyên nghành quản lý đô thị).

ThS.KTS Nguyên Thị Như Trang