Trong những năm gần đây, các cặp vợ chồng trẻ có xu hướng ra riêng với những ngôi nhà, tổ ấm độc lập của mình. Điều đó phản ánh một khía cạnh xã hội, có nhiều nguyên nhân, cả tích cực và tiêu cực. Tất nhiên điều đó không có nghĩa là mô hình đại gia đình với nhiều thế hệ đã không còn giá trị; nhưng thực tế xu hướng ra riêng đã cho thấy nhiều sắc thái cuộc sống – xã hội đã khác xưa và cũng nhiều thú vị.
Thay đổi quan niệm về ngôi nhà
Phải thừa nhận rằng quan niệm về ngôi nhà đã có nhiều thay đổi trong những người trẻ. Những người thuộc thế hệ trước luôn coi ngôi nhà là “mảnh đất cắm dùi”, một thứ tài sản đời người quan trọng; hay một số công nhân viên chức sống trong thời bao cấp luôn tự hào coi đó là thành quả của quá trình cống hiến cho nhà nước. Với nhiều người có tuổi và điều kiện kinh tế không khá giả, thì có ngôi nhà là tốt quá rồi, ít khi và không dám nghĩ đến chuyện thay đổi theo chiều hướng tích cực. Và “số phận” của ngôi nhà đương nhiên là tài sản hồi môn cho con cháu; chỉ có những trường hợp đặc biệt lắm, khó khăn lắm mới có những chuyện bán chác, sang nhượng…
Với nhiều người trẻ hiện nay quan niệm đã khác. Ngôi nhà có thể là một thứ phương tiện, công cụ để phục vụ cho cuộc sống, cũng giống như xe ô tô, máy tính, thiết bị phục vụ giải trí. Khi cần, khi có nhu cầu có thể nâng cấp, thay đổi tùy thuộc và khả năng kinh tế và tình hình thị trường. Ngôi nhà (dù là nhà xây trên đất có quyền sử dụng, hay căn hộ chung cư) cũng là một thứ hàng hóa (bất động sản) có thể mua bán bất cứ lúc nào, miễn là có lãi. Ở đây, yếu tố kinh tế được đặt lên hàng đầu.
Xu hướng kiến trúc, nội thất đơn giản của nhiều người trẻ
Và cũng vì coi ngôi nhà là một thứ phương tiện để phục vụ cuộc sống nên nhiều người trẻ không quá gắn bó với ngôi nhà và suy nghĩ nặng nề về điều đó. Có những người trẻ chưa đủ tiền mua nhà, mua đất, nhưng họ không tiết kiệm một cách kham khổ kiểu để dành tiền tới… cuối đời xây nhà như thế hệ trước; mà sẵn sàng thuê những ngôi nhà, căn hộ chất lượng để có một không gian sống tiện nghi, phục vụ tốt cho cuộc sống, công việc, giải trí. Lại có nhiều người có đủ khả năng mua đất làm nhà nhưng họ không ở như thế; họ cũng đi thuê, và thường xuyên thay đổi để tận hưởng cảm giác “dịch chuyển” mà không phải mệt mỏi về sự thay đổi nếu như đó là nhà của mình.
Tạo lập không gian sống đúng nghĩa
Người trẻ được tiếp cận thông tin nhiều hơn, và thị trường thiết kế – xây dựng hoạt động mạnh mẽ đã có những tác động tích cực nhất định vào đối tượng khách hàng, đặc biệt là những khách hàng trẻ. Cũng từ quan niệm xưa, do khó khăn, nên nhiều người cho rằng có nhà là tốt rồi, hoặc chỉ cần bền chắc; nhưng ngày nay yếu tố thẩm mỹ và những giá trị thực của kiến trúc đã thực sự gây ảnh hưởng, có tác động tới trào lưu ra riêng của người trẻ. Nhà phải là không gian sống tiện nghi, có giá trị thẩm mỹ, đem lại sự thoải mái về tinh thần, chứ không đơn thuần là nơi tối về ngủ, nơi “chui ra chui vào”. Vậy nên ra riêng để tự tạo lập không gian sống đúng nghĩa, tạo lập cuộc sống riêng tự chủ, độc lập không phụ thuộc, lệ thuộc; tránh những bất đồng về tư duy, nhân sinh quan giữa các thế hệ là điều logic; nhất là trong bối cảnh toàn cầu hóa và cuộc sống bị chi phối nhiều bởi các yếu tố công nghệ và mang nặng tính công nghiệp như hiện nay.
Những mảng màu và cách trang trí mạnh mẽ, ấn tượng
Kiến trúc, nội thất phù hợp sở thích và lối sống
Mỗi người có một sở thích, mỗi người có một cách sống và quan niệm sống. Sự khác biệt giữa các thế hệ, giữa già và trẻ càng rõ; và trên thực tế đã bộ lộ nhiều bất đồng mâu thuẫn – thậm chí rất sâu sắc. Có thể nói cách nhìn, cách cảm nhận về thẩm mỹ kiến trúc, nội thất của người trẻ hiện nay khác nhiều thế hệ trước: Hiện đại hơn, thoáng hơn, mới mẻ hơn… Và điều đó rất khó dung hòa nếu ở chung trong một kiến trúc với mô hình tam đại hay tứ đại đồng đường. Với người già, rất khó chấp nhận một khối kiến trúc phẳng lì, lạnh toát, một không gian nội thất kiểu “chẳng có gì”, một mảng tường màu… đỏ chót, hay những vật liệu, thiết bị quá hiện đại, gây cảm giác xa lạ. Nhưng với người trẻ thì những yếu tố đó lại làm họ thích thú. Những người trẻ ưa cái mới, thích ứng dựng công nghệ và vật liệu mới cho ngôi nhà của mình, với những thiết bị tiện ích, những cơ chế điều khiển thông minh. Và tất nhiên, ngược lại thì người trẻ cũng… không chịu nổi với những hình hài, chi tiết kiến trúc, nội thất cũ kỹ, cổ điển; những thứ vật liệu dã quá nhàm chán – mà với con mắt của họ trở nên xấu xí; không tạo nên được những giá trị thẩm mỹ thỏa mãn tinh thần, không tạo nên sức sống của một không gian sống.
Sự mạnh dạn và thoáng chỉ có ở người trẻ: Kéo phòng vệ sinh vào sát, thậm chí nằm trong phòng ngủ
Bên cạnh đó, lối sống, cách sống và sinh hoạt cũng khác nhau nhiều. Điều này có quan hệ trực tiếp với kiến trúc, nội thất và trang thiết bị công trình. Nhiều người già không quen dùng máy lạnh (điều hòa nhiệt độ), không quen cách nấu bếp đứng hay ngồi ăn bàn; và vẫn giữ nếp dùng xô chậu để tắm rửa (trong khi phòng vệ sinh hiện đại có bàn chậu, vòi sen)… Người già thích “nhà cao – cửa rộng”, còn người trẻ lại làm “nhà thấp (để đỡ tốn điện điều hòa) – cửa hẹp (vì thế là đủ)”. Những chuyện thế này vẫn tồn tại, nhiều khi là đẩy thành những xung khắc, xung đột thế hệ, ảnh hưởng đến mối quan hệ và tình cảm. Vì lẽ đó, ra riêng để có một ngôi nhà, một thiết kế phù hợp như mình mong muốn, không bị xung đột là một nhu cầu chính đáng của người trẻ hiện nay.
Dấu ấn ra riêng qua những bức ảnh vợ chồng, ảnh gia đình
Tự do
Tự do là tiền đề, và cũng là mong muốn, mục đích của những yếu tố trên. Tự do là một giá trị không thể đo đếm được bằng vật chất. Cuộc sống, nhịp làm việc công nghiệp đã lấy đi ít nhiều tự do và những khát khao cá nhân. Vì vậy sự ra riêng cũng giống như một cách để cân bằng lại của những người trẻ, và tất nhiên để họ khẳng định mình trong cuộc sống, trong cuộc đời. Mọi vấn đề đều có hai mặt của nó, ưu điểm và nhược điểm, tích cực và tiêu cực. Ra riêng làm cho con người tự chủ hơn, trưởng thành hơn, trách nhiệm hơn. Ra riêng cũng thúc đẩy cho sự phát triển của công việc xây dựng, tạo nên những ngôi nhà, những tổ ấm, những không gian mới mẻ. Nhưng ra riêng, và sự tự do của những gia đình trẻ ấy cũng đang ảnh hưởng đến sợi dây tình cảm và mối quan hệ trong đại gia đình. Vì vậy, việc ra riêng không phải đơn giản là chuyển đến ở một nơi khác với suy nghĩ tự do hơn, thoải mái hơn, mà phải cân nhắc thật kỹ, dung hòa các yếu tố trong hoàn cảnh cụ thể, về kinh tế – văn hóa để đưa đến một kết quả tốt nhất cho cả gia đình và xã hội.
Tự do
Bài & ảnh: Hà Thành
