Trung tâm xử lý và tái chế chất thải rắn Côn Đảo - Giải Ba Loa Thành 2025

Tên đồ án: Trung tâm xử lý và tái chế chất thải rắn Côn Đảo
Giải thưởng: Giải Ba Loa thành 2025
SVTH: Đoàn Thanh Tú
GVHD: TS. KTS Lê Thị Ái Thơ
Trường: Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội

Rác thải trên biển là một trong những vấn đề môi trường nghiêm trọng và cấp bách nhất hiện nay trên phạm vi toàn cầu. Rác thải đã gây ô nhiễm một loạt các môi trường sống tự nhiên như trên cạn, nước ngọt, biển thậm chí cả đáy biển sâu, tác động không nhỏ đến môi trường sinh vật biển, đồng thời là nguồn nước và các hoạt động sinh nhai, các hoạt động hàng hải, đánh bắt hải sản, du lịch, tác động rõ rệt đến sức khỏe của động vật hoang dã kích thước lớn, thậm chí đến sức khỏe của con người.

Việt Nam bị đánh giá là một trong những quốc gia có lượng rác thải xả ra biển nhiều nhất trên thế giới, đặc biệt các khu vực ven biển, đảo xa bờ không được chú trọng đầu tư xử lý rác thải đứng thứ 4 trên 20 quốc gia có lượng xả ra biển cao nhất. Theo nghiên cứu định lượng của Tổ chức Bảo tồn thiên nhiên quốc tế IUCN tại Việt Nam năm 2020, ba khu vực có chỉ số ô nhiễm rác thải(đặc biệt xả thải ra đại dương) cao nhất của nước ta là Nha Trang, Lý Sơn Và Côn Đảo.

Khu vực nghiên cứu: BÃI NHÁT – thuộc đường Bến Đầm, huyện Côn Đảo, tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu:

Diện tích hiện trạng: 3.8 Ha
Diện tích mở rộng nghiên cứu: 8.5 Ha

Vốn là bãi rác tập trung duy nhất ở huyện Côn Đảo hiện tại và đang lưu giữ lượng rác thải lên đến hơn 100.000 tấn rác tồn đọng hơn 30m năm và vẫn liên tục thu về 25-27 tấn/ ngày và đã hết khả năng tiếp nhận. Bãi rác là bãi lộ thiên, rác được đổ trên mặt đất, chất đống mà không che chắn, thường xuyên phải dùng máy xúc san, gạt vì quá nhiều.

Trung tâm xử lý và tái chế chất thải rắn Côn Đảo được kỳ vọng là một giải pháp đi đầu trong việc góp phần xử lý vấn đề toàn cầu trên, sử dụng các dây chuyền bền vững, thân thiện với môi trường và không kèm xả thải, nơi tính giáo dục được đặt ngang hàng với hiệu quả xử lý khi đem đến cái nhìn toàn diện cho người tham quan về quy trình phức tạp, khó khăn trong việc dọn dẹp hậu quả mà chính con người gây ra từ đó tác động sâu sắc lên nhận thức, hành vi và thái độ

Các nội dung chủ đạo:

Thích ứng bối cảnh:

Công trình được quy hoạch ở vị trí sườn núi, tránh xa khu dân cư, bao quanh bởi rừng tự nhiên là một ưu điểm rất lớn, tuy nhiên cần thiết kế giao thông, không gian dựa trên độ dốc của khu đất sao cho thuận tiện nhất có thể, phù hợp với loại hình công trình công nghiệp.
Giao thông tiếp cận và phục vụ công trình không xung đột với giao thông khu vực.
Với vị thế: dựa núi, nhìn biển, công trình có vai trò kết nối cảnh quan, dung hòa giữa không gian thiên nhiên và nhân tạo.

Công năng nhà máy:

Phân khu chức năng rõ ràng, biệt lập trong trường hợp cần thiết với các hạng mục chính: Khối nhà máy; Khối nội bộ; Khối cho khách; Khối canh tác; Khối phụ trợ hạ tầng.
Các không gian được tính toán tiện lợi cho dây chuyền nhưng linh hoạt cho tương lai chuyển đổi, nâng cấp công nghệ.
Công trình có 3 luồng giao thông lớn: Luồng sản xuất; giao thông nội bộ nhân viên; giao thông khách tham quan, một vài luồng phụ như giao thông hàng hóa vào bếp ăn; lối đi cho nghiên cứu sinh; giao thông khu vực hội thảo… Các luồng giao thông riêng biệt không cắt nhau, không xung đột.

Năng lượng tự vận hành:

Là đơn vị xử lý và tái chế rác duy nhất trên địa bàn, công trình sử dụng công nghệ xử lý sinh năng lượng bền vững từ rác, đồng thời kết hợp các công nghệ chuyển đổi năng lượng tự nhiên như năng lượng mặt trời(tấm pin năng lượng và chiếu sáng tự nhiên), năng lượng gió (turbin gió và thông gió tự nhiên) và nước mưa (phục vụ các khâu xử lý rửa trôi, sinh hoạt và tưới tiêu)..
Sử dụng các vật liệu tiết kiệm năng lượng cao như lớp ốp polycabonate
Sử dụng các phương án bảo vệ khỏi hàm lượng muối cao trong môi trường biển.

Nâng cao tính giáo dục:

Dây chuyền tham quan được thiết kế xuyên suốt nhà máy, kết hợp các khu workshop từ các không gian giao thoa của không gian nhà máy với không gian triển lãm
Không gian bên trong nhà máy được thiết kế tối giản với gam màu trắng sáng, với mục đích làm nổi bật chủ thể – ở đây là các dây chuyền xử lý, rác và hoạt động của người công nhân. Nhấn mạnh hậu quả xấu xí, không che giấu.
Mặt đứng được thiết kế đục mờ, tạo cho công trình hình ảnh facade độc đáo – hình ảnh các dây chuyền máy móc xử lý và con người với nỗ lực bên trong.