Một vài suy nghĩ trong việc thiết kế, xây dựng bệnh viện trước đại dịch Covid – 19

Nhân loại đang bị tấn công bởi COVID 19, cả thế giới hiện đang phải trải qua một tình huống chưa từng có trong lịch sử. Mỗi người trong chúng ta đều biết và hay nói một câu nói sáo rỗng: “Điều quan trọng nhất trong cuộc sống là sức khỏe”, tuy nhiên nó chỉ thực sự ý nghĩa khi cuộc sống của chúng ta gặp những vấn đề lớn về sức khoẻ, hay khi chúng ta phải trải qua một đại dịch khủng khiếp toàn cầu như hiện nay.

Sức khỏe bị đe dọa thực tế đang chi phối tất cả các hoạt động của con người trên hành tinh. Có thể nói “công cụ chính” mà con người đã thiết kế ra và cải tiến dần trong nhiều thế kỷ vừa qua nhằm chống lại “kẻ xâm lược vô hình” này chính là BV bao gồm tất cả các cơ quan y tế và cận y tế, các viện nghiên cứu, phòng thí nghiệm, các cơ sở sản xuất thuốc, sản xuất các thiết bị y tế và kỹ thuật phục vụ ngành y học nói chung.

METZ REGIONAL GENERAL HOSPITAL – FRANCE
(AART International)

Hiện nay, cả xã hội quan tâm và rất nhiều câu hỏi được đặt ra liên quan đến tình trạng của các BV hiện hữu (ở các quốc gia khác nhau với các chiến lược y tế khác nhau) và sự thích ứng của các BV này với đại dịch Covid19. Ở các nước phát triển và đặc biệt là ở các thành phố lớn, số lượng giường trống ở những cơ sở phục hồi và chăm sóc đặc biệt bị bão hòa nhanh chóng. Trong trường hợp khẩn cấp, các chính quyền đang xây dựng các BV dã chiến theo hình thức lắp ghép hoặc các lều trại để tạo ra một số lượng đáng kể các không gian chăm sóc đặc biệt trong thời gian ngắn kỷ lục. Ngoài ra, việc đưa những công dân, đặc biệt là những người đã mắc bệnh quay về nước để điều trị có rất nhiều rủi ro và tốn kém, cũng được tiến hành.

Trong thực tại không lường trước được này, đã có nhiều ý kiến gợi ý cho việc xây dựng các BV của tương lai, là hãy xây dựng nhiều không gian phục hồi hơn, hay hãy chuẩn bị sẵn sàng các BV dã chiến để đối phó với đại dịch. Đây là những gợi ý rất nhân văn, tuy nhiên cần phải nhìn nhận một cách tổng thể, bởi có thể nó sẽ gây nhiều khó khăn cho kinh tế, đặc biệt là trong trường hợp không có đại dịch. Hơn nữa các nghiên cứu, tìm kiếm các giải pháp thiết kế, xây dựng nhằm đáp ứng các tình huống sống còn sẽ gặp nhiều vấn đề trong thực tế và khó vận dụng vào cuộc sống thường nhật.

Trong hệ thống tổ chức này, các KTS thiết kế BV đóng một vai trò tương đối quan trọng, có thể chúng ta không nhìn thấy một cách trực diện, nhưng công việc của họ luôn đảm bảo tính linh hoạt của toàn bộ các hoạt động phức tạp trong thể loại công trình này.

Người ta cũng nói rằng: “Sức khỏe là vô giá” nhưng để có được sức khoẻ lại trả giá bằng rất nhiều tiền. Một thực tế nhãn tiền cho thấy tình hình bệnh dịch hiện nay xác nhận sự thật đó. Các khoản tiền lớn, ngay lập tức được cam kết để đáp ứng các nhu cầu đầu tiên để chống lại đại dịch toàn cầu, (mặt nạ, thiết bị y tế và kỹ thuật, thuốc, …). Nhưng những khoản chi phí đó vẫn không là gì so với thảm họa kinh tế đã được công bố, do phải dừng hầu hết các hoạt động của sản xuất và thương mại toàn cầu. Chắc chắn rằng, các KTS khi tham gia vào “cuộc phiêu lưu mạo hiểm” này sẽ phải ghi nhớ về vấn đề kinh tế được nêu trên, đồng thời sẽ không quên thể hiện những suy nghĩ cho việc thiết kế chống lại bệnh dịch.

POLYNESIA GENERAL HOSPITAL – TAHITI – FRENCH POLYNESIA
(AART International)

Ngày nay, trong các thiết kế BV nói riêng và công trình xây dựng nói chung, các KTS thực hiện thiết kế xây dựng các dự án trong cả một quá trình hàng tháng, thậm chí hàng năm. Với các công trình BV, họ luôn cố gắng dự đoán chính xác nhất có thể mô hình hoạt động cụ thể của hệ thống y tế vào ngày khai trương và những năm tiếp theo đó. Thực sự, đây không phải là nhiệm vụ dễ dàng bởi những yêu cầu khắt khe của nó.

Do đó, các KTS luôn cố gắng áp dụng các khái niệm “mở rộng”, “linh hoạt”, “mô đun hóa” và “khả năng thích ứng” trong các dự án của mình. Những thuật ngữ này hiện đang tìm thấy ý nghĩa đầy đủ của chúng, việc lên kế hoạch về các khoản đầu tư mới của BV chắc chắn sẽ được tiến hành.

Trong thiết kế BV, “trung tâm kỹ thuật” là khu vực vô cùng quan trọng, đòi nhiều những nghiên cứu chuyên sâu, cách tiếp cận sáng tạo nhằm đáp ứng các giải pháp, các thủ thuật của bác sỹ trong tương lai. Hơn nữa, bộ phận này cũng là thứ có chi phí đầu tư cao nhất và quan trọng nhất trong công trình. KTS thiết kế BV, với kinh nghiệm dày dặn của mình, sẽ mang đến những tư vấn có giá trị.

UNIVERSITY HOSPITAL OF AMIENS – FRANCE
(AART International)

Ai sẽ thiết kế các bệnh viện trong tương lai? Có thể coi các BV này là những “máy điều trị” không? Các ví dụ được thực hiện trong trường hợp khẩn cấp ở Vũ Hán, Trung Quốc (một bệnh viện công suất lớn được tạo ra trong vài ngày với các mô đun đúc sẵn), ở Mulhouse, (Cộng hoà Pháp), BV quân sự, tàu quân sự USNS Comfort ở New York, BV đang được xây dựng ở Nga và nhiều nơi khác… cũng tương tự theo mô hình “máy điều trị này”..

Vậy đây có phải là một con đường mới? – Trong mọi trường hợp, các cấu trúc này đã đáp ứng được các yêu cầu được đề cập đến ở trên: Tính mô đun, tính linh hoạt, khả năng thích ứng, khả năng mở rộng. Tiến bộ kỹ thuật đang ngày càng phát triển, thiết bị y tế – kỹ thuật bị “lỗi thời” rất nhanh và cần được thay thế. Việc đặt chúng trong các tòa nhà cố định dường như không phải là một giải pháp cho tương lai.

Đối với các công trình bệnh viện xây mới, có lẽ sẽ cần phải tìm kiếm thêm các cấu trúc không gian trung gian, nhằm cải thiện nhiều so với các bệnh viện dã chiến đề cập ở trên và các bệnh viện hiện hữu nhưng sẽ đáp ứng tất cả các yêu cầu trong tương lai bao gồm cả vấn đề kiến trúc và ngân sách.

Tuy nhiên, những vấn đề trên được đề cập chủ yếu liên quan đến việc xây dựng “trung tâm kỹ thuật” trong công trình BV, nơi sẽ can thiệp các vấn đề chuyên môn sâu của đội ngũ bác sỹ trước các giải pháp với từng ca bệnh. Còn các yếu tố khác như các đơn vị phòng bệnh, văn phòng, phòng thí nghiệm…, không thể theo một phát triển nhanh chóng như vậy. Những bộ phận này có thể sẽ được tách ra khỏi trung tâm kỹ thuật nhưng nằm càng gần càng tốt nhằm đảm bảo các vấn đề giao thông và thời gian.

Có thể nói, thảm họa này làm gián đoạn cuộc sống của con người, đe doạ sức khoẻ của cả nhân loại, gây rất nhiều thiệt hại về kính tế, làm cho rất nhiều đất nước từ phát triển đến các nước nghèo gặp rất nhiều lúng túng trong các hoạt dộng xã hội nói chung và y tế nói riêng. Có rất nhiều cách ứng xử nhanh, kịp thời được đưa ra nhằm đối phó với đại dịch, nhưng không phải tất cả có thể áp dụng trong đời sống bình thường trong tương lai mà cần có những cái nhìn lại một cách thấu đáo. Thực sự, đại dịch Covid19 đã gây rất nhiều tổn thất cho con người chúng ta, nhưng đồng thời buộc chúng ta phải thay đổi suy nghĩ và thích nghi với cuộc sống mới “sau này” mà có thể “trước đây” chúng ta chưa bao giờ tưởng tượng ra.

KTS DEPV André SZYMCZYK
Giám đốc Văn phòng Kiến trúc Aart (Cộng hoà Pháp)
TS.KTS DPLG Nguyễn Việt Huy
Giám đốc Công ty cổ phần tư vấn thiết kế ADA và cộng sự

(Bài đăng trên Tạp chí Kiến trúc số 04-2020)