Nhà hàng Bến Thành – Hòa mình với dòng chảy quá khứ và hiện tại

Nhà hàng Bến Thành là dự án cải tạo từ một công trình kiến trúc thuộc địa Pháp nằm trong khu dân cư cũ, gần chợ Bến Thành – Một biểu tượng du lịch mang dấu ấn lịch sử và văn hóa của thành phố Hồ Chí Minh. Công trình dù không mang ý nghĩa lịch sử to lớn, nhưng cũng được xem là một di sản, góp phần tạo nên bối cảnh của Sài Gòn xưa – tên gọi cũ của Thành phố Hồ Chí Minh từ thời Pháp thuộc.

Nhìn từ quan điểm bảo tồn, việc gìn giữ những di sản Kiến trúc với thiết kế nguyên bản đang dần rơi vào khủng hoảng. Điển hình như, hệ mái ngói giàu tính biểu tượng của Chợ Bến Thành đã bị thay thế bởi hệ tấm tole màu đất đỏ – vì đặc tính tiện dụng của vật liệu công nghiệp. Bên cạnh đó, công trình dân cư xung quanh – phát triển đồng thời với khu chợ – hiện bị phân chia thành các lô đất nhỏ hơn và cải tạo một cách tự do. Một chút tàn dư kiến trúc thuộc địa xen lẫn kiến trúc hiện đại tạo nên bức tranh phố ngẫu hứng và không kém phần rối rắm.Mặt khác, nhìn từ quan điểm đời sống, dù với tốc độ phát triển quá nhanh đi nữa, Sài Gòn nay vẫn đang chuyển mình một cách sống động và nhộn nhịp, khi con người có thể chủ động thay đổi diện mạo đô thị một cách tự do. Vì đó, cảm nhận được sự thích ứng, gắn bó giữa người dân và không gian đô thị rõ rệt hơn.

Từ hai khía cạnh trên, chúng tôi lập luận đó chính là biểu hiện tư duy của đô thị – không chỉ tồn tại đơn thuần với những điều kiện lịch sử sẵn có mà còn đồng thời tư thay đổi, thích nghi với những đòi hỏi, những yêu cầu mới của hiện tại. Những thay đổi này có thể xuất phát từ những tác động có chủ đích, cũng như hoàn toàn vô thức của từng cư dân đô thị. Do vậy, tiêu chí thiết kế được đặt ra là cải tạo như thế nào để không gian kiến trúc trở thành nơi giao hòa, tiếp nối một cách tinh tế dòng chảy quá khứ – hiện tại.

Trước tiên, chúng tôi loại bỏ toàn bộ lớp trang trí phủ chồng bên ngoài diện tường, những vách ngăn chia không gian tạm, những biển hiệu quảng cáo khổng lồ – được thêm thắt qua nhiều lần cải taọ sau này. Nhờ vậy, những giá trị thẩm mỹ, kĩ thuật xây dựng thể hiện qua các chi tiết trang trí và vật liệu của công trình nguyên bản dần hiện rõ, khiến chúng tôi vừa ngạc nhiên, vừa như được truyền thêm cảm hứng. Từ đó, vật liệu xây dựng mới được lựa chọn chế tạo thủ công tại công trình với số lượng lớn, kích thước nhỏ và trọng lượng nhẹ, nhằm gợi tính tương đồng và sự hòa hợp với vật liệu hiện hữu của công trình. Yếu tố thủ công trong phương thức xây dựng vì vậy càng nhấn mạnh sự kết nối hài hòa, liên tục giữa vật liệu cũ –mới, thay vì sử dụng vật liệu công nghiệp thiếu chất cảm và giống nhau khuôn đúc.

Tiếp đó, hai “màng lọc” được thêm vào không gian, một – bên trong và một – bên ngoài lớp tường bao công trình, tạo nên khoảng không gian “Lô-gia” giữa hai “màng lọc” – mở tầm nhìn ra phố chợ. Bối cảnh sầm uất giàu đặc trưng văn hóa của Chợ Bến Thành vì đó như tràn vào trong không gian kiến trúc. “Màng lọc bên trong” hay nói cách khác là một vách ngăn không gian cấu thành từ 1000 mảnh kính chớp trong suốt (dày=8mm) – lấy cảm hứng từ các ô kính thông gió của Chợ Bến Thành.

Các mảnh kính nhỏ này giúp làm phong phú hiệu ứng nhìn, khi một phần chia nhỏ hình ảnh phản quan của phố chợ xung quanh, một phần thay đổi tùy theo góc xoay từng tấm chớp kính và góc chiếu của mặt trời. “Màng lọc bên ngoài” lại như một lớp rào tinh tế, được hàn nối thủ công từ hàng ngàn sợi thép tròn (đường kính =4mm), lấy cảm hứng từ song thép bảo vệ quen thuộc của đô thị.

Khung lưới thép thanh mảnh này góp thêm một “lớp hiệu ứng” trừu tượng nhưng đầy chất cảm cho khung nhìn từ không gian “Lô-gia” và cả diện mặt đứng công trình. Sự hiện hữu của hai “màng lọc”này tăng trải nghiệm phong phú cho không gian “Lô-gia”, đồng thời là nét kiến trúc đương đại tô trên nền công trình thuộc địa cũ.

Thông qua dự án này, chúng tôi nhận ra, nếu xem đô thị là một thực thể sống mà tự nó định hình nên xu hướng phát triển thông qua những chuyển biến đời thường của mỗi cư dân bên trong nó, thì việc xác định một tư duy đô thị phù hợp với bối cảnh thay đổi quá nhanh của Thành phố, cũng như việc trăn trở cách con người tác động vào hiện tại và tương lai đô thị mà vẫn tôn trọng bối cảnh lịch sử vốn có – là điều dần trở nên cấp thiết.

Thông tin dự án:

  • Tên dự án: nhà hàng BẾN THÀNH
  • Công ty thiết kế: NISHIZAWAARCHITECTS
  • Hoàn thành vào năm: 2017
  • Địa chỉ: Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh
  • Tổng diện tích sàn: 440 m2
  • Hình ảnh: Hiroyuki Oki, NISHIZAWAARCHITECTS
  • Kiến trúc sư tham gia: Shunri Nishizawa, Vũ Ngọc Tâm Nhi, Nguyễn Đỗ Hồng Quân

Một số hình ảnh khác:

Mặt bằng công trình:

Mặt bằng và mặt cắt dọc công trình.

Thu Vân – TCKT.VN
Hình ảnh: Hiroyuki Oki, NISHIZAWAARCHITECTS
© Tạp chí Kiến trúc