Thường Xuân Villa – Trục ký ức giữa lòng không gian xanh

Rời phố thị sau những năm thành công, chủ đầu tư quyết định trở về quê nhà, dựng lại ngôi nhà cũ – nơi từng lưu giữ những kỷ niệm tuổi thơ. Trong buổi gặp đầu tiên với nhóm thiết kế, chủ đầu tư chỉ bày tỏ một mong muốn duy nhất: giữ lại giếng nước cũ. Đây trở thành “trục ký ức” dẫn dắt toàn bộ thiết kế.

Công trình phát triển từ typology biệt thự vườn: một ngôi nhà một tầng gắn bó chặt chẽ với cảnh quan và yếu tố nước. Ý tưởng hướng đến hình ảnh “biệt thự trong vườn” – không gian ở khép kín, bao quanh bởi hiên rộng và tường đá bảo vệ, nhưng vẫn thông thoáng và chan hòa gió trời.

Chuỗi không gian được sắp xếp nhịp nhàng: từ lối vào và gara → tiền sảnh với mái đua sâu → không gian sinh hoạt chung → hiên rộng → sân trong và hồ nước → các phòng riêng tư. Những cao độ chênh nhẹ (+0.100; +0.150; +0.200) nhấn mạnh thứ bậc không gian, đồng thời hỗ trợ thoát nước tự nhiên.

Trung tâm của ngôi nhà là sân trong với hồ nước, vừa là lõi vi khí hậu vừa là trục tổ chức không gian. Các khối chức năng xoay quanh theo hình chữ U, hướng nội, tránh tầm nhìn từ hàng xóm, đồng thời mở ra khoảng xanh yên tĩnh bên trong.

Điểm nhấn của công trình là hai bức tường đá lớn, tạo thế dẫn lối nhưng cũng bảo đảm riêng tư và vi khí hậu. Giữa hai bức tường, giếng nước truyền thống được giữ lại như một trung tâm ký ức của gia đình. Lối dạo lát đá xen cỏ và sỏi kết nối các không gian, đồng thời hạn chế hấp thụ nhiệt.

Ngôi nhà ứng dụng các nguyên lý thiết kế thụ động: sân trong kết hợp hồ nước giúp làm mát bay hơi; hiên rộng và mái đua lớn che nắng, chắn mưa; cửa mở hai hướng đảm bảo thông gió chéo.

Tường đá dày đóng vai trò khối tích nhiệt, màu sáng hạn chế hấp thụ bức xạ. Lớp sỏi quanh chân tường giảm bắn bẩn và thoát nước nhanh. Hệ thống đèn LED thấp tạo lối đi an toàn ban đêm mà không gây chói sáng.

Vật liệu sử dụng là sự kết hợp hài hòa giữa vật liệu truyền thống địa phương và hiện đại: đá tự nhiên, gỗ, gạch nung đan xen cùng kính và nhôm. Khối mái dốc thấp, màu tối, như “trôi” trên nền tường trắng, nhấn mạnh tính ngang của ngôi nhà. Xen kẽ là những mảng tường đá dựng đứng, tạo đối trọng thị giác mạnh mẽ.

Hệ cửa kính khung mảnh tăng kết nối trong-ngoài. Sự liên tục trong lát sàn giữa nội thất và hiên vườn giúp luồng di chuyển mượt mà, trong khi thay đổi cao độ vẫn giữ ranh giới khô – ướt rõ ràng.

Hơn cả một giải pháp khí hậu, công trình còn là sự tiếp nối ký ức. Giếng nước – biểu tượng quen thuộc của làng quê Việt – được gìn giữ như một phần linh hồn. Nhờ đó, sân trong không chỉ vận hành như bộ lọc khí hậu, mà còn trở thành trục tinh thần, kết nối quá khứ – hiện tại, truyền thống – hiện đại.

Nghiên Dương – TCKT.VN
© Tạp chí Kiến trúc