Đó là chủ đề chính của cuộc toạ đàm do Trung tâm nghiên cứu phát triển công nghiệp văn hoá Việt Nam (S-DCI) thuộc Liên hiệp Khoa học phát triển bền vững (STDe) tổ chức ngày 01/10/2025 tại Hà Nội. Các nhà khoa học, các chuyên gia, các nghệ sĩ và đại diện các doanh nghiệp trong lĩnh vực liên quan đến phát triển công nghiệp văn hoá đã cùng trao đổi quan điểm, đề xuất giải pháp tháo gỡ những “điểm nghẽn”, góp phần thúc đẩy sự phát triển nhanh, mạnh và bền vững của ngành công nghiệp văn hoá tại Việt Nam…
Đối với các chuyên gia, nghệ sĩ, KTS và doanh nghiệp tham dự toạ đàm, Công nghiệp văn hoá (CNVH) không chỉ là một lĩnh vực kinh tế mới mẻ mà chính là con đường – chiếc “chìa khoá vàng” mở ra và biến kho tàng di sản, bản sắc và trí tuệ sáng t ạo của dân tộc thành sức mạnh mềm, sức mạnh kinh tế. Đây là một ngành công nghiệp đặc biệt: Vừa làm giàu cho đất nước, vừa nuôi dưỡng tâm hồn, vừa khẳng định vị thế quốc gia trên bản đồ thế giới.
Phát biểu dẫn luận cuộc toạ đàm, TS.KTS Nguyễn Thu Hạnh – Giám đốc S-DCI khẳng định: “CNVH chính là cây cầu kết nối giữa kho báu văn hoá với nền kinh tế tri thức và hội nhập quốc tế. Nếu biết tư duy sáng tạp để nhân chuỗi giá trị, liên kết ngành hàng, tổ chức sản xuất, biết ứng dụng công nghệ, biết tiếp thị bằng chiến lược sáng tạo, chúng ta có thể biến bản sắc Việt thành những sản phẩm, dịch vụ có gía trị kinh tế cao, có khả năng cạnh tranh và lan toả toàn cầu”.
Với rất nhiều ý kiến xác đáng, các đại biểu tham dự toạ đàm đã cùng nhau phác hoạ bức trang toàn cảnh về CNVH tại Việt Nam, bao gồm: Tiềm năng, hiện trạng, cơ hội, thách thức và đề xuất một số phương hướng, giải pháp phát triển. Về thực trạng hiện nay, TS. KTS Nguyễn Thu Hạnh cho rằng: “Rào cản lớn nhất đối với việc phát triển CNVH chính là tư duy nhận thức – “Nhận thức thay đổi, chính sách, nguồn lực và hành động sẽ thay đổi theo – Đó là điều kiện tiên quyết để CNVH phát triển nhanh, mạnh và bền vững”.
Những khó khăn trong phát triển văn hoá tại Việt Nam cũng được đề cập, đa phần xuất phát từ khái niệm mơ hồ, chính sách chưa nhất quán, cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ, nguồn nhân lực chất lượng cao còn hạn chế, các ngành CNVH còn thiếu sự liên kết…
Toạ đàm đã tập trung các ý kiến thảo luận theo 7 chủ đề chính:
- Tư duy nhận thức về CNVH;
- Sản xuất sản phẩm CNVH;
- Ứng dụng công nghệ trong bảo tồn di tích, sản xuất và phân phối quảng bá sản phẩm…;
- Nguồn nhân lực (cộng đồng sáng tạo, nhà nghiên cứu, giảng viên, nghệ sĩ…)
- Thể chế, hành lang pháp lý cho CNVH;
- Hạ tầng hỗ trợ CNVH (không gian văn hoá sáng tạo – trình diễn);
- Những giải pháp, kiến nghị xung quanh những vấn đề then chốt cần giải quyết trong phát triển CNVH.
PGS.TS.Phạm Trung Lương (Nguyên Viện phó ITDR) cho rằng: Các bên tham gia cần nhận thức về tầm quan trọng của phát triển CNVH, những điểm nghẽn về mặt tư duy, chính sách, cơ chế… và tìm cách tháo gỡ dần những điểm nghẽn này, hướng tới xây dựng Chiến lược phát triển CNVH Quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến 2045.
Chia sẻ những khó khăn của doanh nghiệp trong cơ chế vận hành cơ sở vật chất công, giá thuê mặt bằng cho các đơn vị văn hoá, ông Đỗ Tuấn Anh, Chủ tịch CTCP SX giai điệu Thiên Thanh (Skysounds) đề xuất cụ thể: “Nhà nước cần có chính sách giá thuê ổn định, hợp lý và dài hạn, phù hợp với tính chất đặc thù của các dự án CNVH… Chắc chắn doanh nghiệp sẽ sẵn sàng đồng hành cùng nhà nước trong phát triển CNVH bền vững”.
Ông Trương Minh Tiến, Phó Chủ tịch Hiệp Hội UNESCO tại Hà Nội lưu ý những vấn đề về sở hữu trí tuệ, nhấn mạnh: “Cần hoàn thiện Luật Sở hữu trí tuệ, Luật bản quyền tác giả, tăng cường bảo hộ sản phẩm phần mềm, sản phẩm số, ứng dụng AI trong CNVH…”. Ông cũng đặc biệt quan tâm đến nguồn nhân lực chất lượng cao, cả về kỹ năng quản lý và chuyên môn trong lĩnh vực văn hoá và CNVH: “Tăng cường liên kết đào tạo giữa các trường ĐH trong và ngoài nước, giữa nhà trường với doanh nghiệp gắn với thị trường…”.
Trong lĩnh vực kiến trúc, quy hoạch, TS.KTS Trương Văn Quảng, Phó Giám đốc STDe đề xuất rà soát, bổ sung những chính sách về kiến trúc, quảng bá công trình kiến trúc tiêu biểu gắn với phát triển du lịch văn hoá; tận dụng sáng tạo trong thiết kế, quy hoạch đô thị phục vụ CNVH… Đặc biệt, ông đề xuất lồng ghép vào quy hoạch địa phương, trong đó tích hợp Định hướng phát triển ngành CNVH và hệ thống KHCT phù hợp với tiềm năng từng địa phương và chiến lược quốc gia trong kỷ nguyên mới.
Phát biểu tổng kết toạ đàm, GS.TS.NGND Trần Thọ Đạt, Nguyên Hiệu trưởng Trường ĐH Kinh tế Quốc dân đã tóm tắt 11 ý kiến của các chuyên gia, mang đến những góc nhìn đa chiều, đa diện, đa lĩnh vực trong phát triển CNVH. “Theo đó, để CNVH Việt Nam thật sự trở thành ngành kinh tế quan trọng trong giai đoạn 2025-2035, chúng ta cần đồng thời giải quyết 5 vấn đề then chốt: Trước hết là hoàn thiện khung pháp lý và cơ chế đặc thù, tiếp đến là đột phá trong đào tạo nhân lực sáng tạo; cải cách cơ chế hành tài chính, vốn đầu tư; mở rộng và chuyên nghiệp hoá thị trường sản phẩm văn hoá – Và cuối cùng là thúc đẩy mạnh mẽ ứng dụng công nghệ số trong toàn bộ chuỗi giá trị”. Ông đặc biệt chia sẻ về 04 giải pháp ưu tiên để tạo bước đột phá trong giai đoạn 2025-2035, cụ thể là:
- Hoàn thiện thể chế, sớm ban hành Luật CNVH và cơ chế tài chính đặc thù;
- Đột phá trong đào tạo và phát triển nguồn nhân lực sáng tạo gắn với nhu cầu doanh nghiệp;
- Hình thành các trung tâm CNVH, không gian sáng tạo, gắn với du lịch và thương hiệu quốc gia;
- Thúc đẩy mạnh mẽ chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ 4.0 để mở rộng thị trường toàn cầu.
Lễ ký kết Biên bản hợp tác giữa STDe và Khoa Kiến trúc Quy hoạch, trường ĐH Xây dựng Hà Nội đã kết thúc cuộc toạ đàm “CNVH – Con đường mở kho báu vô tận của sáng tạo Việt Nam” nhưng lại đồng thời mở ra mối quan hệ hợp tác hướng tới mục tiêu chung: Nghiên cứu, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao – Đề xuất các giải pháp thiết thực góp phần phát triển CNVH Việt Nam trong tương lai.
Bích Vượng – TCKT.VN
© Tạp chí Kiến trúc
