Chiều 14/11, giám tuyển Nguyễn Thế Sơn dẫn công chúng tham quan dọc chuỗi đình ở phố cổ Hà Nội để giới thiệu dự án nghệ thuật “Chuyện Đình trong Phố”. Từ tranh Hàng Trống, mộc bản đến da, sơn mài, quạt giấy và lụa nhuộm, mỗi điểm dừng mở ra một câu chuyện về nghề trong mùa Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 – “Thăng Long Kẻ Nghệ”.
Một trong những nội dung trọng tâm của dự án là làm nổi bật vai trò của các vị Tổ nghề trong lịch sử hình thành và phát triển các phố nghề truyền thống. Nhiều vị Tổ nghề xuất thân là những bậc Tiến sĩ khoa bảng, Kỹ nho lỗi lạc được vinh danh trên bia đá Văn Miếu – Quốc Tử Giám. Qua đó, dự án gợi mở mối liên hệ giữa trí tuệ khoa bảng với tri thức và kỹ nghệ được trao truyền trong đời sống sản xuất của người dân.
Hành trình đưa công chúng cùng giám tuyển Nguyễn Thế Sơn kết nối đình Nam Hương, đình Phả Trúc Lâm, đình Cổ Vũ, đình Hà Vĩ, đình Xuân Phiến Thị và đình Hoa Lộc Thị. Qua các không gian trưng bày, người tham dự tìm hiểu mối liên hệ giữa những ngôi đình và các cộng đồng thợ từng từ làng về Thăng Long lập nghiệp. Khi lập phường nghề và mở hàng buôn bán, họ mang theo kỹ nghệ, tín ngưỡng và tập quán của quê mình. Những ngôi đình trở thành nơi thờ vọng tổ nghề và gặp gỡ của người cùng quê, cùng nghề.
Tại đình Nam Hương, triển lãm “Đối thoại với tranh Hàng Trống” nhìn lại dòng tranh dân gian qua sáng tác của nhiều thế hệ. Các tác phẩm lấy cảm hứng từ dòng tranh dân gian Hàng Trống góp phần kết nối ký ức “làng” và “phố”, mở ra những cách tiếp cận mới đối với di sản mỹ thuật truyền thống. Đến với triển lãm, công chúng có thể ngắm hình tượng hổ hiện lên trong tranh bột màu “Độc hổ” của Vũ Dân Tân và trở lại với một diện mạo khác trong phù điêu ảnh “Ngũ hổ” của Nguyễn Xuân Lam.
Ở đình Phả Trúc Lâm, câu chuyện nghề da giày được kể qua chất liệu của người thợ và hình dáng những vật dụng quen thuộc. Trần Hậu Yên Thế dùng da làm nền in tác phẩm gợi hình bia tiến sĩ, còn Vũ Xuân Đông mượn dáng chiếc hài để tạo hình cho đèn.
Tại đình Cổ Vũ, nơi gắn với nghề mộc bản, tranh khắc gỗ đương đại được giới thiệu cùng ván khắc mộc bản và tranh in của nghệ nhân Công Đạt, làng Thanh Liễu. Thông qua các hình thức trưng bày và trải nghiệm khắc, in tranh khắc gỗ, những kỹ thuật thủ công truyền thống được giới thiệu trong mối quan hệ với các thực hành sáng tạo đương đại.
Đình Hà Vĩ gắn với nghề sơn mài, thờ Tổ nghề sơn ta, thếp vàng là Tiến sĩ Trần Lư. Trong khuôn khổ dự án, không gian này giới thiệu các tác phẩm tranh sơn mài và nhiếp ảnh, đồng thời có hoạt động trải nghiệm sơn mài với sự tham gia của họa sĩ Hoàng Anh, họa sĩ Thị Hương và Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Tấn Phát, gợi mở các cách thức mới đưa nghề sơn vào đời sống hôm nay. Bên cạnh tác phẩm, cây sơn ta và đồ nghề do Ngô Thành Bắc giới thiệu giúp người xem hình dung công việc phía sau bề mặt sơn mài.
Tại đình Xuân Phiến Thị, chiếc quạt trở thành điểm xuất phát cho các sắp đặt. Bùi Kim Hiền đưa hội họa lên quạt giấy, còn Vũ Xuân Đông khai thác dáng quạt trong một tác phẩm đèn. Những cách tạo hình ấy gợi lại nghề thủ công đã làm nên tên phố Hàng Quạt. Câu chuyện về nghề truyền thống tại đây tiếp tục mở rộng mối liên hệ giữa không gian đình với đời sống sản xuất, giao thương của cư dân Thăng Long – Kẻ Chợ.
Ở đình Hoa Lộc Thị, triển lãm trở về với ký ức nghề nhuộm trên phố Hàng Đào. Trong “Màu của gió”, Trần Thị Hội kết hợp tranh lụa với kỹ thuật nhuộm lụa. Tấm vải nhuộm điều của Nguyễn Đức Phương cũng đưa màu nhuộm, chất liệu quen thuộc của phố nghề, vào sáng tác hôm nay. Đình Hoa Lộc Thị gắn với nghề lụa và việc thờ Tổ nghề nhuộm điều.
Đưa đình nghề trở lại đời sống đô thị
Trước đó, nằm trong chuỗi hoạt động Chuyện nghề trong phố, workshop “Sắc quạt Chàng Sơn” đã diễn ra vào sáng 14/11 tại Đình Xuân Phiến Thị, số 4 Hàng Quạt. Đây là ngôi đình gắn với nghề làm quạt và thờ Tổ nghề trong hệ thống đình nghề được giới thiệu trong dự án. Việc tổ chức workshop ngay tại không gian này giúp câu chuyện về nghề truyền thống gắn liền với trải nghiệm trực tiếp, qua đó đưa tri thức nghề và những giá trị thủ công đến gần hơn với công chúng.
Diễn ra trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, Chuyện Đình trong Phố là dự án nghệ thuật đa không gian, mở ra cuộc đối thoại giữa nghệ thuật đương đại và hệ thống di sản kiến trúc đình làng trong khu phố cổ Hà Nội. Dự án thiết lập một trục tọa độ văn hóa – lịch sử đặc biệt, kết nối ba thực thể: Văn Miếu – Quốc Tử Giám, hệ thống đình Tổ nghề phố cổ và Chợ Đồng Xuân. Thông qua các hình thức trưng bày, sắp đặt, tác phẩm đa chất liệu và workshop tương tác, dự án hướng đến tái định vị vai trò của những ngôi đình như những “ngôi nhà chung” lưu giữ tri thức và bản sắc cộng đồng.
Từ hành trình tìm hiểu các đình nghề đến các hoạt động trải nghiệm nghề ngay trong không gian thờ các vị tổ nghề, Chuyện Đình trong Phố góp phần đưa các giá trị lịch sử, kiến trúc và tri thức nghề truyền thống đến gần hơn với công chúng, tiếp nối mạch kết nối giữa quá khứ và hiện tại trong không gian đô thị Hà Nội.
Thông điệp cốt lõi của dự án là di sản Thăng Long không chỉ là những kiến trúc tĩnh lặng, mà còn là một mạng lưới giao thương và tri thức sống động, nơi trí tuệ của các nhà khoa bảng (Tổ nghề) hòa quyện cùng sự tài hoa của người thợ thủ công, tạo nên sức sống kinh tế bền vững cho đô thị.
“Chuyện Đình trong Phố” tiếp tục diễn ra đến 28/11/2026 tại 12 đình, hội quán trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026. Công chúng có thể trở lại các điểm trưng bày để xem kỹ hơn những tác phẩm và tìm hiểu nghề gắn với từng ngôi đình.
Tác giả: Việt Anh – Ngọc Nguyễn
© Tạp chí Kiến trúc
































