Hội thảo Giải pháp thiết kế bệnh viện – Bài toán khó trong kiến trúc hiện đại

Sáng nay, ngày 8 tháng 7 năm 2020 – Tại Hội trường Tầng 9 Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 (số 1 Trần Hưng Đạo, Hai Bà Trưng, Hà Nội), Tạp chí Kiến trúc đã tổ chức Hội thảo “Giải pháp thiết kế kiến trúc bệnh viện hiện đại”. Chương trình được tổ chức với sự bảo trợ của Hội Kiến trúc sư Việt Nam và Bộ Y Tế.

Đến dự hội thảo, có sự tham gia của thứ trưởng bộ y tế  – Trương Quốc Cường, Giám đốc Bệnh viện trung ương quân đội 108 – GS.TS. Mai Hồng Bàng, Chủ tịch Hội KTS Việt Nam – Nguyễn Tấn Vạn, lãnh đạo Bộ y tế, lãnh đạo Hội KTS Việt Nam cùng gần 300 khách mời là các chuyên gia y tế, kiến trúc sư và các đơn vị báo chí.

Ở Việt Nam hiện nay, số lượng bệnh viện được đầu tư xây dựng mới hoặc cải tạo đang ngày càng gia tăng, rất nhiều công trình bệnh viện do các KTS Việt Nam thiết kế được xã hội đánh giá cao, vừa cập nhật được những tiêu chí xanh – tiết kiệm năng lượng của kiến trúc hiện đại, đồng thời cũng đáp ứng những tiêu chuẩn chăm sóc sức khoẻ đặc thù của hệ thống y tế Việt Nam. Tuy nhiên, bên cạnh những điểm sáng là những công trình kiến trúc bệnh viện tiêu biểu thì vẫn tồn tại những bất cập do hệ thống lý luận chưa hoàn chỉnh; điều kiện kinh tế tài chính còn hạn chế và đặc biệt là sự “non yếu” về công nghệ đặc thù.

Lần đầu tiên, tại hội thảo này, giới Bác sĩ, quản lý dự án và các KTS đã cùng đàm luận những vấn đề từ lý thuyết đến thực tiễn trong thiết kế, quản lý dự án và quản lý vận hành các bệnh viện hiện đại; chủ động đề xuất những giải pháp cả về kiến trúc, công nghệ, vật liệu nhằm đáp ứng được các yêu cầu của công nghệ y tế cả về khám và điều trị bệnh hiện đại – Hướng tới đảm bảo vận hành bệnh viện một cách thích dụng, an toàn và bền vững.

Thứ trưởng Bộ y tế Trương Quốc Cường bày tỏ tại khai mạc sự kiện: “Cảm ơn sự đóng góp của các Kiến trúc sư, đã dành sự quan tâm đặc biệt đối với ngành y tế, tạo điều kiện cho đội ngũ y bác sỹ thực hiện tốt công việc của mình.” KTS Nguyễn Tấn Vạn – Chủ tịch Hội KTS Việt Nam cũng gửi lời cảm ơn sự quan tâm và tin tưởng của các cấp lãnh đạo dành cho giới kiến trúc sư cũng như cảm ơn sâu sắc sự đóng góp của các y bác sĩ với cộng đồng.

KTS. Nguyễn Tấn Vạn – Chủ tịch Hội KTS Việt Nam tặng hoa Thứ trưởng Bộ Y tế Trương Quốc Cường
GS.TS. Nguyễn Quốc Thông – Phó chủ tịch Hội KTS Việt Nam tặng hoa GS.TS. Mai Hồng Bàng – Giám đốc Bệnh viện trung ương 108

Yếu tố văn hoá, tập quán sinh hoạt bản địa ảnh hưởng thế nào đến thiết kế bệnh viện?

KTS. Phan Đăng Sơn – Tổng biên tập chia sẻ tại hội thảo

Đó là nội dung tham luận đề dẫn của KTS Phan Đăng Sơn – Tổng biên tập Tạp chí Kiến trúc đem đến thảo luận tại Hội thảo. Theo ông, xem xét tiêu chí kiến trúc bản địa trong thiết kế bệnh viện, cần tập trung một số vấn đề:

  1. Về bản sắc, phong tục tập quán
    Bản sắc văn hoá góp mặt trong tổ chức hình thái kiến trúc. Văn hoá, sẽ là chất xúc tác trong tất cả các công trình thiết bế, đặc biệt, khi chúng ta đang đi theo kiến trúc đương đại Việt Nam.
  2. Về ứng xử với các yếu tố sinh khí hậu
  3. Về thiết chế quốc gia về cơ chế quản lý vận hành.

Ông cũng nêu rõ quan điểm: “Nếu tích hợp được một cách nhuần nhuyễn các yếu tố bản địa và dự định được tương lai theo mô hình amip (biến đổi bất kỳ) sẽ có nhiều cơ hội tạo nên các tác phẩm kiến trúc bệnh viện hiện đại mà vẫn đậm đà bản sắc, thích dụng và hợp túi tiền cho Việt Nam. Tất nhiên, cùng với điều đó, phải tuân thủ đầy đủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn, quy phạm về lĩnh vực xây dựng các công trình y tế…”

Thiết kế bệnh viện, hướng tiếp cận từ góc độ vận hành.

Chủ đề phiên thảo luận đầu tiên của hội thảo đã thu hút sự tham gia của nhiều giới kiến trúc sư, bác sĩ và những nhà nghiên cứu.

Thảo luận thiết kế bệnh viện – Hướng tiếp cận từ góc độ vận hành

Theo GS. TS. Mai Hồng Bàng – Giám đốc Bệnh viện Trung ương quân đội 108: “Với quan điểm thiết kế bệnh viện hiện đại, phải lấy bệnh nhân là trung tâm, y bác sỹ là người vận hành, vậy nên, thiết kế bệnh viện không chỉ hài hoà về không gian mà cần phù hợp với công năng và đáp ứng công nghệ y tế.”

TS. Lê Ngọc Thành – Giám đốc Bệnh viện E cho rằng: “Đa phần kiến trúc bệnh viện là “chắp vá”. Hầu hết các bệnh viện hiện nay đều xây dựng với chi phí đầu tư thấp, cơ sở hạ tầng không được chú trọng dẫn đến mọi vấn đề từ thiết kế đến công năng đều khập khiễng. Tôi rất mong các công trình y tế có sự kết hợp ý tưởng và công nghệ tiên tiến của nước ngoài, tuy nhiên để có thể thực hiện được điều này, phụ thuộc rất nhiều vào suất đầu tư. Thiết kế bệnh viện phối hợp với các chuyên gia nước ngoài, các công trình bệnh viện sẽ tránh tình trạng như hiện nay – Chưa xây xong đã lạc hậu.”

Lê Văn Dụng – Phó Giám đốc Bệnh viện Bệnh nhiệt đới trung ương cũng chia sẻ về tiêu chuẩn thiết kế từ góc độ quản lý, vận hành và thực tiễn: “Thực tế hiện nay, nhiều bệnh viện trên cả nước gặp tình trạng xây dựng chưa đồng bộ. Như Bệnh viện Bệnh nhiệt đới trung ương vừa qua đã mở rộng thêm cơ sở ở Đông Anh, giảm tải cho cơ sở Giải Phóng, tuy nhiên, thiết kế mới còn nhiều bất cập. Thiết kế bệnh viện chưa có mô hình mẫu cụ thể nào, nhưng từ góc độ của người vận hành và thực tiễn trong thời gian vừa qua, chúng ta cần: Chú ý đáp ứng không gian linh hoạt (như đợt dịch Covid19 vừa qua, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới trung ương đã chuyển từ mô hình chỉ điều trị sang mô hình điều trị và chăm sóc toàn diện); Phòng điều trị bệnh nhân cần thông thoáng nhưng cũng có thể chuyển đổi thành phòng cách ly khi cần thiết; Phân luồng chức năng hợp lý; Bệnh viện gắn với dự báo các tình hướng trong tương lai.”

Từ góc độ chuyên gia nghiên cứu và thiết kế công trình bệnh viện, TS.KTS. Nguyễn Tất Thắng, Nghiên cứu viên cao cấp, Viện Kiến trúc quốc gia – Bộ Xây dựng đóng góp ý kiến: “Xây dựng bệnh viện, luôn có những chồng chéo trong thiết kế. Bệnh viện, so với các công trình công cộng khác, luôn đơn giản hơn về hình thái kiến trúc nhưng phức tạp hơn nhiều về công năng và tốn kém chi phí xây dựng. Trong xây dựng ở Việt Nam, các quy trình vận hành thiết kế, tiêu chuẩn, quy chuẩn, còn nhiều phức tạp, khó khăn, và bất cập. Hiện tại, Đề án 198 về Hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật xây dựng đang cấu trúc lại theo hướng hội nhập, nhưng với cách làm hiện tại, việc thực hiện Đề án này sẽ còn kéo dài. Chính vì vậy, tôi rất mong các bên thực hiện và thực hành cùng nhau soạn thảo bộ tiêu chuẩn xây dựng, sát với thực tiễn, để tiêu chuẩn vừa là công cụ quản lý nhà nước, vừa là công cụ hỗ trợ người thiết kế, chứ không phải rào cản nữa.”

Giải pháp thiết kế thích ứng bệnh viện hiện đại

Trước đây, bệnh viện là nơi để người bệnh đến khi bị thương, hoặc bệnh tật. Nhưng ngày nay, bệnh viện đã không còn là nỗi sợ hãi, mà trở thành nơi nghỉ ngơi, chăm sóc sức khoẻ của cả những người khoẻ mạnh. Chính vì những thay đổi đó đã tạo ra những xu hướng mới trong thiết kế bệnh viện hiện đại.

TS. Ngô Viết Nam Sơn chia sẻ: “Theo kinh nghiệm thiết kế của tôi, công trình bệnh viện là công trình xây dựng phức tạp nhất nhưng lại có thời gian sử dụng ngắn nhất và cần thay đổi thiết kế thường xuyên nhất. Ở Việt Nam, bệnh viện vốn là công trình khoa học, nhưng chúng ta phải xây dựng theo hướng công nghiệp. Hiện nay, ở nước ta có nhiều bệnh viện xây dựng theo xu hướng resort, nhưng xu hướng này cũng đa dần trở nên cũ. Mới nhất hiện nay, là các bệnh viện phức hợp đa chức năng – khu đô thị sức khoẻ. Và có thể trong tương lai, chúng ta sẽ bắt đầu xu hướng các bệnh viện từ xa, để mọi người dân có thể được chăm sóc ngay tại nhà.”

Chia sẻ về giải pháp thiết kế, TS. KTS. Nguyễn Huy Khanh, Phó tổng giám đốc tổng công ty tư vấn xây dựng Việt Nam VNCC cũng giới thiệu một số công trình bệnh viện do VNCC, tập trung vào một số vấn đề mà giới nghề đang rất quan tâm:

  • Yêu cầu cơ bản về thiết kế bệnh viện;
  • Một số vấn đề khó khăn trong thiết kế bệnh viện;
  • Những bất cập trong đầu tư xây dựng bệnh viện;
  • Đề xuất thay đổi đến Bộ xây dựng và Bộ y tế.
Các giải pháp thiết kế thích ứng bệnh viện hiện đại

Có lẽ, thời gian một buổi hội thảo là không đủ để các kiến trúc sư chia sẻ và thảo luận về kinh nghiệm thiết kế bệnh viện. Tuy nhiên, hội thảo đã mang đến rất nhiều kiến thức bổ ích cho các kiến trúc sư, khách mời tham dự. Hy vọng rằng, trong tương lai gần, sự kết nối các bên tham gia vào quá trình thiết kế và vận hành bệnh viện, với sự tham gia tích cực của lực lượng KTS, đặc biệt là KTS trẻ Việt Nam sẽ có những đột phá quan trọng, hướng đến sự thay đổi về “chất” trong công tác nghiên cứu thiết kế, trên cơ sở tiếp thu có chọn lọc những quan điểm mới, ứng dụng khoa học công nghệ tiên tiến kịp thời nhằm đưa kiến trúc bệnh viện ở Việt Nam tiếp cận với xu hướng thiết kế bệnh viện trên thế giới.

Thuỵ AnTCKT.VN
© Tạp chí kiến trúc