Những sự kiện kiến trúc nổi bật năm 2018

LTS: Tạm biệt năm 2018 với những dấu mốc đặc biệt đối với giới KTS như: Kỷ niệm 70 năm thành lập Hội KTS Việt Nam, chuỗi sự kiện giới nghề góp ý cho dự thảo Luật Kiến trúc được trình Quốc hội vào tháng 10/2018…; Trước thềm năm mới, TCKT điểm lại những sự kiện quan trọng trong năm 2018 với niềm tin và hy vọng giới KTS sẽ có nhiều thành tựu trong sự đổi mới và phát triển chung của đất nước năm 2019.

Lễ Kỷ niệm 70 năm thành lập Hội Kiến trúc sư Việt Nam (27/04/1948 – 27/04/2018).

Sáng ngày 21/4/2018, tại Nhà hát Lớn Hà Nội đã diễn ra Lễ mít tinh kỷ niệm 70 năm thành lập Hội KTS Việt Nam (27/04/1948 – 27/04/2018). Buổi lễ là dịp để nhiều thế hệ KTS, gặp gỡ, giao lưu, trao đổi, cùng nhìn lại 70 năm hoạt động đầy nỗ lực của Hội KTS, của giới nghề nhằm đưa kiến trúc Việt Nam lên một tầm cao mới, hiện đại, giàu bản sắc..

70 năm đã qua, thực hiện chỉ đạo của Bác Hồ, ngày 27/4/1948, lực lượng KTS yêu nước tham gia kháng chiến đã thành lập Đoàn KTS Việt Nam, tiền thân của Hội KTS Việt Nam ngày nay và được Bác Hồ gửi thư động viên khen ngợi. Từ 50 KTS đầu tiên được đào tạo tại Trường Mỹ thuật Đông Dương, đến nay lực lượng KTS cả nước đã lên tới hơn 15 nghìn người. Từ Đoàn KTS Việt Nam thành lập năm 1948 với 8 KTS nòng cốt, sau 63 năm hoạt động, Hội KTS Việt Nam đã trở thành một tổ chức chính trị, xã hội, nghề nghiệp lớn mạnh với trên 4.000 KTS hội viên.

Phát biểu tại buổi lễ, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã đánh giá cao 70 năm xây dựng và phát triển, Hội KTS Việt Nam đang không ngừng trưởng thành lớn mạnh, có nhiều đóng góp quan trọng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN. Các thế hệ hội viên Hội KTS dù trong bất cứ hoàn cảnh nào luôn sáng tạo, cần cù lao động để đóng góp tài năng, trí tuệ cho sự phát triển của đất nước Việt Nam hiện đại, mang đậm bản sắc văn hóa, dân tộc. Những công trình kiến trúc quan trọng, trọng điểm quốc gia trong những năm qua đều mang dấu ấn bàn tay, khối óc của những KTS tài ba. Những công trình, tác phẩm kiến trúc có giá trị này đã tạo dấu ấn, làm giàu thêm cho nền kiến trúc, minh chứng cho sự đóng góp quan trọng của giới KTS, của Hội KTS và ngành Xây dựng Việt Nam…

Hội KTS và giới KTS Việt Nam cần đi tiên phong, định hướng cho kiến trúc Việt Nam theo hướng xanh, sạch, đẹp, hiện đại, tiện nghi, tạo dựng không gian sống nhân văn, an toàn, bền vững, thân thiện với môi trường và xã hội cho người dân. Thủ tướng bày tỏ sự tin tưởng, và lạc quan: “Chúng ta phải tạo được những công trình kiến trúc để đời, mang tầm thế kỷ, mang lại lợi ích to lớn, lâu dài cho đất nước, cho các thế hệ mai sau”.
Nhân dịp này, Hội KTS Việt Nam đã trao tặng “Bằng cống hiến” cho 10 KTS trẻ tiêu biểu; Bằng cống hiến cho 70 KTS tiêu biểu của các thế hệ KTS và vinh danh 5 gia đình có 3 thế hệ trực hệ là KTS.

Xây dựng dự thảo Luật Kiến trúc

Kiến trúc là một lĩnh vực hoạt động sáng tạo mang tính đa ngành. Tuy nhiên, trong quá trình hình thành và phát triển, Việt Nam chưa có một hệ thống văn bản pháp qui hoàn chỉnh làm công cụ để thúc đẩy, quản lí, bênh vực quyền tác giả, tôn vinh sự phát triển kiến trúc nước nhà… Mặc dù các Nghị quyết của BCH Trung ương Đảng và Bộ Chính trị đã khẳng định vị trí của nghệ thuật kiến trúc trong quá trình xây dựng nền văn hóa, văn nghệ tiên tiến và bản sắc, nhưng kiến trúc và hành nghề kiến trúc vẫn được coi như những nghề xây dựng khác, được điều tiết của Luật Đấu thầu như công trình cấp, thoát nước, của Luật Xây dựng (như một bộ môn bình thường), không tôn trọng bản quyền tác phẩm nghệ thuật, không coi trọng tính sáng tạo nghệ thuật của KTS. Hành nghề của KTS luôn bị người có quyền lực tài chính, cũng như người quản lý can thiệp, làm méo mó công trình nghệ thuật, biến KTS thành người thể hiện ý chí của người có quyền lực. Do vậy, kiến trúc Việt Nam tụt hậu cả về lý luận và thực tiễn, cả về ý tưởng sáng tạo đến công nghệ xây dựng.

“Xây dựng Luật Kiến trúc, xã hội Việt Nam, giới KTS Việt Nam kỳ vọng sẽ thúc đẩy kiến trúc nước nhà phát triển mạnh mẽ; phát huy khả năng sáng tạo đầy tiềm năng của con người Việt Nam. Trên cơ sở xây dựng môi trường hành nghề của KTS theo hướng tiến bộ, lành mạnh, sẽ khuyến khích tính sáng tạo và lòng yêu nghề của giới KTS, cũng như xây dựng mô hình tổ chức hành nghề phù hợp với đặc tính lao động nghệ thuật của KTS; tham gia sâu rộng môi trường hành nghề của KTS khu vực và thế giới, thực hiện đầy đủ nội dung của các Nghị quyết của Đảng – Bộ Chính trị về phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến – bản sắc góp phần thực hiện quá trình cải cách hành chính, giảm biên chế, xã hội hóa những công việc mà Nhà nước không cần trực tiếp quản lý” – KTS Nguyễn Tấn Vạn – Chủ tịch Hội KTS Việt Nam nhấn mạnh tại cuộc họp thẩm định Dự thảo Luật Kiến trúc do Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường – Quốc Hội Việt Nam chủ trì, ngày 6/8/2018.

Hội KTS Việt Nam đã nhiều năm theo đuổi việc biên soạn, thúc đẩy việc ra đời Luật Kiến trúc. Trong năm 2018, nhiều cuộc họp góp ý cho dự thảo Luật Kiến trúc đã được các Hội KTS địa phương tổ chức và ghi lại những ý kiến đóng góp cụ thể cho dự luật quan trọng này. Sáng ngày 24/10/2018 tại phiên họp toàn thể Quốc hội đã nghe các báo cáo về dự thảo Luật Kiến trúc và thống nhất việc ban hành luật sẽ được thông qua trong tương lai gần.

Việc ban hành Luật Kiến trúc là rất cần thiết, không chỉ đáp ứng được mong mỏi của giới KTS, của xã hội mà còn đáp ứng nhu cầu quản lý nhà nước để phát huy nguồn lực, xây dựng nền kiến trúc Việt Nam hiện đại có bản sắc.

Hội nghị “Lý luận và phê bình kiến trúc ở Việt Nam”

Ngày 17/11, tại thành phố Huế, Hội KTS Việt Nam tổ chức chương trình “Gặp gỡ mùa thu 2018” với chủ đề “Lý luận và phê bình kiến trúc ở Việt Nam”. Tham dự Hội nghị có Đ/C Phạm Hồng Hà, ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Xây dựng ; Đ/C Phan Ngọc Thọ, Phó bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Thừa Thiên Huế ; KTS Nguyễn Tấn Vạn, Chủ tịch Hội KTS Việt Nam; Nhà thơ Hữu Thỉnh, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học – Nghệ thuật Việt Nam; đại diện lãnh đạo các bộ, ban, ngành và Hội Trung ương cùng hơn 300 KTS tiêu biểu đại diện cho hàng vạn KTS trên cả nước.

Hội nghị “Lý luận và phê bình kiến trúc ở Việt Nam” năm 2018 nhằm đánh giá công tác lý luận, phê bình kiến trúc Việt Nam từ trước đến nay, đặc biệt trong giai đoạn đổi mới và hội nhập quốc tế, từ đó rút ra kinh nghiệm, nâng cao hiệu quả của lý luận, phê bình trong sự nghiệp xây dựng và phát triển nền kiến trúc Việt Nam hiện đại có bản sắc.

Hội nghị đã tập trung thảo luận 3 nội dung chính: (i) Nhìn nhận thực tiễn lý luận và phê bình kiến trúc qua các giai đoạn; (ii) Xác định những vấn đề cơ bản của khoa học lý luận phê bình; (iii) Định hướng phát triển kiến trúc ở nước ta.

Trong bài phát biểu tại hội nghị, KTS Nguyễn Tấn Vạn nhấn mạnh: “Hội KTS Việt Nam nhận thấy rõ bổn phận của mình, sẽ nỗ lực đi tiên phong tổ chức các chương trình đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng thích hợp với yêu cầu mới, phù hợp với chức năng của Hội được xác định trong Luật Kiến trúc mà Quốc hội sắp xem xét, thông qua. Ở hoàn cảnh nào, thời đại nào, công nghệ nào kiến trúc vẫn luôn gắn liền với con người sáng tạo ra tác phẩm kiến trúc. KTS Việt Nam là những người xây dựng nền văn hóa dân tộc tiên tiến, bản sắc, phục vụ cho cuộc sống và con người Việt Nam. Đó là mục tiêu của kiến trúc Việt Nam, của Hội KTS Việt Nam”.

Hội nghị “Lý luận và phê bình kiến trúc ở Việt Nam” trong chương trình “Gặp gỡ mùa thu 2018”, thể hiện sự coi trọng, quan tâm sâu sắc và trăn trở của giới KTS, của Hội KTS Việt Nam đối với công tác lý luận và phê bình kiến trúc trong sự nghiệp xây dựng và phát triển nền kiến trúc Việt Nam tiên tiến, đậm bản sắc văn hóa dân tộc.

Tòa nhà The Landmark 81

Tòa nhà The Landmark 81 do Tập đoàn Atkins (Anh Quốc) thiết kế, khởi công xây dựng năm 2015, hoàn thành đưa vào sử dụng năm 2018. The Landmark 81 có độ cao 461m, cao hơn cả tòa tháp đôi Petronas ở Malaysia, tổng diện tích sàn (không gồm diện tích 03 tầng hầm): 141.200 m2, gồm 81 tầng thuộc dự án Vinhomes Tân Cảng và được xây dựng ở vị trí trung tâm của khu đô thị Vinhomes Central Park (720A Điện Biên Phủ, Phường 22, Quận Bình Thạnh, TP.HCM). The Landmark 81 nằm ngay bên bờ sông Sài Gòn (Một con sông đẹp trong cấu trúc tổng thể TP), tạo nên điểm nhấn cho Vinhomes Central Park cũng như toàn thành phố với thiết kế lấy cảm hứng từ bụi tre Việt Nam. The Landmark 81 được thiết kế với những khu căn hộ, khách sạn, trung tâm thương mại đẳng cấp, những nhà hàng, quán bar trên cao tầm quan sát 360 độ, ngắm toàn cảnh xung quanh thành phố.

Dưới chân tòa The Landmark 81 là Trung tâm thương mại Vincom Center có diện tích 59.000 m2. Giống như các trung tâm thương mại khác, Vincom Center Landmark 81 cũng sở hữu nhiều không gian vui chơi, giải trí, như cụm rạp chiếu phim CGV với màn hình cong IMAX kích thước ngang 22m và cao 12,4m; sân băng Vincom Ice Rink rộng gần 2.000m2 và tổ hợp vui chơi giải trí tiNiWorld…

Tòa nhà The Landmark 81 là một công trình nằm trong top những toà nhà cao nhất thế giới được xem là siêu dự án do chính tay người Việt Nam làm nên. Chủ đầu tư là tập đoàn Vingroup cùng tổng thầu là Coteccons đã cùng ngồi lại với nhau, lấy ý tưởng từ cảm hứng bó tre Việt Nam, vừa mang hình ảnh truyền thuyết và lịch sử dân tộc, vừa thể hiện sự gắn kết bền vững, ý chí không ngừng vươn lên của dân tộc Việt Nam. The Landmark 81 đã trở thành biểu tượng đáng tự hào trong môi trường phát triển mới khi Việt Nam đang hội nhập tích cực, sâu rộng trong khu vực và thế giới.

Kỷ niệm 30 năm giải thưởng Loa thành (1988 – 2018)

Cuộc thi Đồ án tốt nghiệp xuất sắc của sinh viên (SV) các trường đại học Xây dựng và Kiến trúc được bắt đầu từ năm 1988 do sáng kiến của Hội Xây dựng Việt Nam (nay là Tổng hội Xây dựng Việt Nam) đã mở đầu cho một chặng đường dài 30 năm. Tháng 1/1989, Bộ trưởng Bộ Đại học, Trung học chuyên nghiệp và Dạy nghề, Chủ tịch Hội Xây dựng Việt Nam đã ký thông báo chung về chủ trương tổ chức Cuộc thi Đồ án tốt nghiệp xuất sắc hàng năm cho SV các trường đại học ngành Kiến trúc và Xây dựng trong cả nước. Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đã nhận thấy đây là một cuộc thi hữu ích dành cho SV và tham gia tích cực trong suốt 30 năm qua. Từ năm 2000, cuộc thi Đồ án tốt nghiệp xuất sắc được đổi tên thành “Giải thưởng Loa Thành”. Sau đó, lần lượt Hội KTS Việt Nam và Bộ Xây dựng đã tham gia đồng hành và đã có nhiều đóng góp tích cực cho cuộc thi. Từ năm 2007, Giải thưởng đã được Liên hiệp các hội Khoa học kỹ thuật Việt Nam bảo trợ hàng năm. Ngoài ra, Giải thưởng cũng đã được các doanh nghiệp quan tâm, hỗ trợ kinh phí như Công ty Vật liệu xây dựng Đông Dương, Công ty Sông Đà, Công ty Thăng Long, Tổng công ty HUD, Công ty CONINCO,… Nguồn kinh phí hỗ trợ tuy không thường xuyên song rất đáng quý, góp phần tạo điều kiện để Giải thưởng Loa thành đến được với nhiều SV có đồ án tốt nghiệp xuất sắc.

Trao tặng Kỷ niệm chương cho những người có sáng lập và có đóng góp xuất sắc cho phát triển của Giải thưởng Loa Thành

Trong 30 năm hình thành và phát triển của Giải thưởng Loa Thành, đã có 2948 đồ án được tuyển chọn từ các đồ án tốt nghiệp xuất sắc của 23 trường có đào tạo ngành kiến trúc và xây dựng trong cả nước gửi tham gia. Các Hội đồng chuyên ngành (HĐCN) gồm các KTS, kỹ sư, các nhà giáo dục, nhà khoa học, các chuyên gia sản xuất và quản lý có uy tín đã làm việc hết sức nghiêm túc, công tâm và dân chủ, giúp Hội đồng Giải thưởng chọn ra những đồ án tốt nghiệp xuất sắc nhất để trao giải. Đến nay đã trao 121 Giải nhất, 355 Giải nhì, 471 Giải ba và 466 Giải khuyến khích (từ năm 2013 gọi là Giải Hội đồng).

Số lượng đồ án tham gia các chuyên ngành đã có sự thay đổi trong 30 năm qua. Từ chỗ năm đầu tiên (1998) chỉ có trên 10 đồ án cho tất các chuyên ngành, đến nay riêng chuyên ngành kiến trúc mỗi năm trung bình có 100 đồ án, chuyên ngành xây dựng dân dụng và công nghiệp trung bình mỗi năm có khoảng 50 đồ án dự thi. Các đồ án này đa dạng về đề tài, cũng như cách tiếp cận; theo xu hướng đáp ứng nhu cầu thực tiễn trong nước và cập nhật các xu hướng phát triển kiến trúc và quy hoạch, ứng dụng công nghệ xây dựng hiện đại trên thế giới. Trong những năm gần đây, Giải thưởng có những chuyển biến tích cực khi nhiều đồ án của SV đã tập trung vào các vấn đề của xã hội như: Bền vững, xây dựng môi trường xanh, sử dụng năng lượng tái tạo. Đây là sự chuyển hướng rất đáng mừng, mang tính thực tiễn cao, phù hợp với xu thế của thế giới.

Trong 30 năm qua, các trường như Đại học Xây dựng, Đại học Kiến trúc Hà Nội, Đại học Thuỷ lợi và Đại học Kiến Trúc Tp. Hồ Chí Minh là những trường có nhiều đồ án dự thi và cũng là những trường đoạt nhiều giải (lần lượt là 275, 222, 152 và 95 giải chính thức các loại).

Năm 2018, Giải thưởng đã thu hút sự quan tâm của 20 trường trên toàn quốc với số đồ án dự thi là 154. Hội đồng đã quyết định trao 37 giải chính thức (03 giải nhất, 13 giải nhì, 21 giải ba) và 35 giải Hội đồng – khen thưởng các đồ án xuất sắc theo từng tiêu chí.
Lễ kỷ niệm 30 năm và trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 30, năm 2018 diễn ra, ngày 23 tháng 12 năm 2018 tại Văn Miếu Quốc Tử Giám Hà Nội (số 58 Quốc Tử Giám, Đống Đa, Hà Nội).

(Bài đăng trên Tạp chí Kiến trúc số 12-2018)