Biển quảng cáo trong kiến trúc đô thị

1. Thiết kế tạo hình đường phố chủ yếu nhằm giải quyết vấn đề mỹ quan cho đường phố. Bên cạnh việc sử dụng các yếu tố như bản thân tuyến đường, cây xanh trên đường, thì việc kết hợp với công trình kiến trúc hai bên đường đóng vai trò rất quan trọng, đặc biệt là ở các tuyến phố thương mại, nơi rất nhiều biển quảng cáo (BQC) được sử dụng như là lớp vỏ của công trình.

Trước nay, người ta bố trí BQC kích thước lớn trên các nóc nhà, bức tường bên ngoài các tòa nhà cao tầng, dọc các xa lộ, bờ sông… Đây là một trong những loại hình quảng cáo ngoài trời truyền thống, gọi là “billboard”.

Hiện nay trên thế giới các loại hình quảng cáo ngoài trời xuất hiện rất đa dạng:

+ Billboard quảng cáo tầm cao: Quảng cáo nguyên vật liệu, hàng hóa công nghiệp, xây dựng, bưu chính viễn thông hoặc các sản phẩm tiêu dùng lâu năm như ti vi, tủ lạnh, xe hơi…

+ Street furniture – quảng cáo ở tầm thấp: Nhà chờ xe buýt, kiốt hoặc các loại banner trên đường phố, thích hợp với những sản phẩm tiêu dùng gần gũi hàng ngày như các loại thực phẩm ăn nhanh, hóa mỹ phẩm…

+ Transit – trên các phương tiện vận tải và các hình thức quảng cáo dưới dạng trưng bày hình ảnh, truyền tải thông điệp ở những khu vực thương mại dịch vụ đông người, thể hiện qua các poster, brochure, leaflet…

+ Quảng cáo công nghệ cao: màn hình đèn LED, màn hình LCD, màn hình cảm ứng tương tác, kỹ thuật chiếu hình 3D vào không gian.

2. Trong đô thị người ta ghi nhận những hình thức quảng cáo sau là hiệu quả nhất:

+ Thiết kế quảng cáo gắn liền với công trình: dễ gây ấn tượng và đảm bảo được sự hài hoà về thẩm mỹ chung.

Quảng cáo có nhịp điệu của khách sạn Hoàng Đế -TP Huế(ảnh TL)

+ Quảng cáo trên tiện nghi đô thị: Ghế nghỉ, hành lang cầu, trạm điện thoại, thùng rác, chỗ trông xe, chòi nghỉ … đều là những chất liệu để lồng ghép các ý tưởng quảng cáo phù hợp. Một chiếc ghế nghỉ trên hè đi bộ ngoài cửa hàng đồ chơi có thể có màu sắc và hình thù ngộ nghĩnh như đồ chơi trong cửa hàng, các thùng rác quảng cáo cho vật liệu tái sinh…đều là những dạng quảng cáo có thể được chấp nhận.

+ Quảng cáo về đêm: tạo ấn tượng mạnh của màu sắc ánh sáng, có thể nhận biết ở khoảng cách xa. Một hệ thống đèn tốt có thể  tạo ra ấn tượng mạnh hơn nhiều với những pa nô khổ lớn  trong khi về mặt khối tích nó không chiếm diện tích của công trình.

3. Ở nước ta, hoạt động quảng cáo ngoài trời tại nhiều nơi rất lộn xộn, không phù hợp với sự phát triển của đô thị. Nguyên nhân chính vẫn là chưa có các quy định cụ thể về kích cỡ, hình thức và chất liệu của các phương tiện quảng cáo ngoài trời nên sự phát triển này mang nặng tính tự phát, xâm phạm mỹ quan đô thị.

Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp vẫn chưa đầu tư xứng đáng cho nội dung quảng cáo ngoài trời, phổ biến vẫn là biểu tượng (logo), khẩu hiệu (slogan), hình ảnh sản phẩm… Nhiều công trình quảng cáo lặp lại kiểu dáng nước ngoài (kể cả hình ảnh minh họa và ngôn ngữ) trở nên khiên cưỡng gây phản cảm. Về kiểu dáng mỹ thuật quá ít những công trình sản phẩm quảng cáo đẹp phù hợp với phong cách Việt Nam. Chính sự thiếu chăm chút này đã làm giảm hiệu quả truyền thông, dù mẫu quảng cáo xuất hiện ở những vị trí đẹp trong thành phố.

Khi thiết kế nhà mặt phố, cho dù biết chủ nhà có thể sẽ cho thuê tầng trệt để làm cửa hàng, hoặc cả phần mặt trước làm cửa hàng, rất ít kiến trúc sư nghĩ đến việc bố trí vị trí của các BQC mà thường chỉ chú ý đến vẻ đẹp của bản thân mặt đứng ngôi nhà. Vì vậy, khi ngôi nhà được đưa vào hoạt động, các BQC cho cửa hàng xuất hiện với đủ kích cỡ, bố trí tuỳ tiện, lộn xộn có thể che khuất một phần hoặc toàn bộ công trình gây mất thẩm mỹ đường phố.

Nhiều doanh nghiệp quảng cáo hoặc chủ nhà không quan tâm đến sự kiên cố của biển quảng cáo nên che chắn hết sức tạm bợ, chỉ chống đỡ bằng những khung sắt, sau đó gắn tấm BQC cỡ lớn lên là xong. Với độ cao đó và cách xây dựng như vậy đã tạo nên một “họng hút gió” rất lớn và nguy cơ gây tai nạn có thể xảy ra bất cứ lúc nào.

Tuy vậy, quảng cáo vẫn là một phần không thể vắng mặt trong không gian đô thị hiện đại. Đô thị mà cụ thể là các đường phố là không gian thích hợp nhất để làm quảng cáo bởi nó có khả năng thu hút được sự nhận biết của đông đảo con người hoạt động trên đường. Nếu được quan tâm nghiên cứu ngay từ khâu quy hoạch, thiết kế đô thị, thiết kế tạo hình đường phố, quảng cáo và BQC sẽ trở thành một nét đẹp tô điểm cho không gian đô thị, phản ảnh hơi thở cuộc sống và văn minh đô thị.

KTS Nguyễn Quốc Thắng