Hội thảo Quy hoạch vựng tỉnh Bắc Ninh đến năm 2030 tầm nhìn đến năm 2050

Ngày 14-7-2012, tại Trung tâm Văn hóa Kinh Bắc (Bắc Ninh) đã diễn ra Hội thảo “Quy hoạch Vùng tỉnh Bắc Ninh đến năm 2030 – tầm nhìn 2050” do UBND tỉnh Bắc Ninh tổ chức với sự phối hợp của Sở Xây dựng, Hội KTS và Hội Xây dựng Bắc Ninh. Với sự tham dự của đại diện Bộ Xây dựng, Hội KTS Việt Nam, Hội Quy hoạch và phát triển đô thị Việt Nam, Tổng hội Xây dựng Việt Nam, đại diện các Sở, Ban, Ngành địa phương và đông đảo chuyên gia trong và ngoài nước, Hội thảo đã tập trung làm rõ mục tiêu, nội dung Định hướng Quy hoạch Vùng tỉnh Bắc Ninh, đồng thời góp ý phương án đề xuất QH Vùng tỉnh của Công ty Nikken Sekkei (Nhật Bản), đơn vị tư vấn lập QH Vùng tỉnh cho UBND tỉnh Bắc Ninh. Đây là đồ án QHXD có tầm quan trọng chiến lược với tỉnh  Bắc Ninh, có tác dụng chi phối các quy hoạch khác, đồng thời ảnh hưởng và liên hệ trực tiếp đến các tỉnh trong Vùng Thủ đô Hà Nội…
Bắc Ninh, Kinh Bắc xưa là vùng đất địa linh, nhân kiệt với nhiều tiềm năng và thế mạnh về vị trí địa lý, phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội. Phát huy những lợi thế, vượt qua những khó khăn của thời kỳ hội nhập, sau 15 năm tái lập tỉnh, kinh tế – xã hội của Bắc Ninh đã đạt những thành tựu đáng kể, hiện nay Bắc Ninh có 1 TP, 1 thị xã và 6 đô thị loại V. Tiếp tục kế thừa và phát huy những thành tựu đó, lãnh đạo tỉnh đã chỉ đạo đẩy mạnh công tác quy hoạch xây dựng các đô thị, các khu công nghiệp, mạng lưới điểm dân cư nông thôn và quy hoạch xây dựng nông thôn mới, tạo tiền đề thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội… Thực hiện mục tiêu của ĐH Đảng bộ Tỉnh: “Bắc Ninh cơ bản trở thành tỉnh công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2015, TP trực thuộc TW vào năm 2020” và “Xây dựng Vùng tỉnh Bắc Ninh hướng tới các mục tiêu: Văn hiến, Văn minh, Bản sắc, Hiện đại, Sinh thái và Bền vững” , UBND tỉnh Bắc Ninh giao nhiệm vụ cho Sở Xây dựng phối hợp với các ngành liên quan tổ chức lập đồ án Quy hoạch xây dựng Vùng tỉnh Bắc Ninh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, làm cơ sở để hoạch định chiến lược phát triển đô thị, công nghiệp, dịch vụ, nông nghiệp, nông thôn của tỉnh.
Quy hoạch Vùng tỉnh Bắc Ninh có tầm chiến lược, phạm vi nghiên cứu toàn tỉnh, đồng thời ảnh hưởng mạnh mẽ tới Vùng Thủ đô, chính vì thế, Tỉnh đã bàn thảo kỹ lưỡng, thao khảo ý kiến của các chuyên gia, các nhà quản lý thuộc nhiều lĩnh vực trong và ngoài tỉnh. Phát biểu tại Hội thảo Quy hoạch Vùng tỉnh Bắc Ninh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, Ông Nguyễn Tiến Nhường, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh đề nghị các chuyên gia, các tổ chức, các nhà khoa học tập trung làm rõ những mục tiêu sau:
1. Mục tiêu tổng quát và cụ thể của Quy hoạch Vùng tỉnh Bắc Ninh.
2. Định hướng không gian, tính chất và quy mô phát triển đô thị, đặc biệt là đô thị lõi của tỉnh Bắc Ninh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.
3. Định hướng không gian phát triển kinh tế (công nghiệp, dịch vụ, nông nghiệp …) của tỉnh, xác định hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh theo từng giai đoạn đến năm 2020, 2030 và 2050.
4. Định hướng phát triển các công trình hạ tầng kỹ thuật, giao thông, cấp nước và xử lý nước thải, xử lý chất rắn, cấp điện, thông tin liên lạc… đến năm 2030 và những năm tiếp theo.
5. Xác định vùng không gian xanh cần gìn giữ, phát triển và bảo tồn.
6. Định hướng phát triển không gian kiến trúc, cảnh quan, trong đó có vấn đề bảo tồn di sản, phát huy kiến trúc truyền thống trong xu thế phát triển kiến trúc hiện đại.
7. Những vấn đề cần quan tâm trong mối liên hệ Vùng Thủ đô Hà Nội và Vùng Kinh tế trọng điểm Bắc Bộ… và một số vấn đề liên quan khác.
Trung tâm Văn hóa Kinh Bắc trên Quảng trường trung tâm thành phố Bắc Ninh
Tầm nhìn Quy hoạch, định hướng phát triển kinh tế – xã hội, phát triển không gian đô thị… đã trở thành mối quan tâm hàng đầu của tỉnh cũng như các đại biểu tham dự hội thảo. Đại biểu Phạm Đình Nghĩa, Nguyên Giám đốc Sở Xây dựng Bắc Ninh, Chủ tịch danh dự Hội Xây dựng Bắc Ninh chú trọng đến vấn đề bản sắc trong định hướng phát triển Kinh Bắc: “..Phân tích những lợi thế cũng như những bất lợi của Bắc Ninh là một nội dung phong phú – để tìm ra cho Bắc Ninh cái mà nó cần có… Bắc Ninh là một vùng đất cổ, vốn là một trong những cái nôi văn hóa Việt, hội tụ đầy đủ những đặc trưng văn hiến và cách mạng; không ít những vĩ nhân của vùng đất này đã đi vào lịch sử, cùng với hàng loạt các di sản vật thể và phi vật thể nổi tiếng. Đó chính là đặc thù của đô thị, của vùng tỉnh Bắc Ninh. Những đặc trưng này cần được giữ gìn và phát huy, phải tạo lập điều kiện mới, không gian mới, động lực mới… để phát triển, thông qua những đề xuất của quy hoạch kỳ này…”
Mối liên hệ tác động của Vùng Thủ đô Hà Nội tới quy hoạch Vùng tỉnh Bắc Ninh đã được các chuyên gia phân tích kỹ lưỡng, thống nhất quan điểm chung: Quy hoạch xây dựng Vùng tỉnh Bắc Ninh phải được nhìn nhận ở nhiều góc độ trên cơ sở khai thác được mọi tiềm năng, nguồn lực, giảm thiểu những bất lợi để cùng các tỉnh trong Vùng Thủ đô Hà Nội phát triển thịnh vượng và bền vững. TS.KTS Trương Văn Quảng, Phó Viện trưởng Viện Kiến trúc – Quy hoạch Đô thị, nông thôn (Bộ Xây dựng) lưu ý thêm: “Trong quá trình phát triển, hội nhập, Bắc Ninh cần chọn cho mình một hướng đi đúng và phù hợp, xuất phát từ cội nguồn văn hóa, nguồn lực và trí tuệ; từ sự đảm bảo phát triển trong mối liên kết vùng về không gian, chia sẻ chức năng, kết nối hạ tầng, phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, đảm bảo an ninh quốc phòng… Và, suy cho cùng, dù mô hình cấu trúc phát triển nào được lựa chọn, cũng phải vì con người, lấy con người làm trọng tâm – và phải đảm bảo sự phát triển bền vững, dài lâu…”
 Khu công nghiệp Quế Võ Bắc Ninh
Hơn 20 tham luận của các chuyên gia tham dự hội thảo, cùng với rất nhiều ý kiến thảo luận, góp ý, đã thực sự tiếp cận những vấn đề của Bắc Ninh hôm nay và tương lai, từ tầm nhìn quy hoạch, đến hạ tầng giao thông; từ nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới, đến phát triển không gian đô thị;  từ định hướng phát triển kinh tế – xã hội, đến mục tiêu phát triển bền vững… Thực hiện mục tiêu chiến lược: đến năm 2020, đưa tỉnh Bắc Ninh trở thành TP trực thuộc TW, tỉnh Bắc Ninh đã triển khai nhiều công việc, trong đó nhiệm vụ lập đồ án Quy hoạch xây dựng Vùng tỉnh Bắc Ninh đến năm 2030, tầm nhìn 2050 được đặt lên hàng đầu. Những ý kiến tâm huyết của các chuyên gia tại Hội thảo lần này sẽ được tham khảo, tổng hợp, hoàn thiện đồ án quy hoạch trong lộ trình xây dựng một đô thị Bắc Ninh hiện đại, văn minh và bền vững.
KTS Nguyễn Tấn Vạn (Chủ tịch Hội KTS Việt Nam): Cần có chiến lược xây dựng nông thôn – nông nghiệp Bắc Ninh như vùng ngoại thành theo hướng nông nghiệp, dịch vụ, hiện đại, xanh, sạch được cơ giới hóa, phù hợp với xu hướng lao động nông nghiệp giảm trong những năm đến, cũng như quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế và đô thị hóa…. Vai trò quốc tế của Bắc Ninh như đồ án QH Vùng tỉnh được đề xuất cần có sự so sánh, chứng minh, đặc biệt khi xung quanh ta thế giới đang chuyển động nhanh và mạnh. Xây dựng một vùng nông thôn ngoại thành có nông nghiệp hiện đại, chất lượng, một vùng du lịch hấp dẫn, một TP sống tốt, an bình…. đó là những mục tiêu vừa thiết thực, vừa không dễ đạt được nếu không có sự tổ chức, quản lý và chương trình phát triển đúng hướng.
TS. Nguyễn Phương Bắc (Phó Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư): Đồ án Quy hoạch vùng tỉnh Bắc Ninh thực chất là việc định dạng tổ chức không gian kinh tế và đô thị trên địa bàn tỉnh, tạo ra biến đổi về chất việc sử dụng không gian phát triển nói chung của tỉnh Bắc Ninh, trong quan hệ cấu trúc với không gian Vùng Thủ đô, đảm bảo tính chủ động theo hướng đô thị hóa; nâng cao năng suất, hiệu quả của không gian phát triển theo hướng hiện đại, tính thẩm mỹ và có bản sắc, đem đến sự thịnh vượng của tỉnh và chất lượng cuộc sống của người dân, hàm chứa mục tiêu đưa Bắc Ninh đạt các tiêu chí về hạ tầng, kinh tế – xã hội của đô thị hiện đại và trở thành TP trực thuộc TW
PGS.TS.Lưu Đức Hải (Nguyên Cục trưởng Phát triển đô thị, Bộ Xây dựng): Để thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Xây dựng và của Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh: “Xây dựng tỉnh Bắc Ninh trở thành TP trực thuộc TW vào năm 2020”, tỉnh Bắc Ninh cần ưu tiên triển khai những việc sau đây:
1. Điều chỉnh QH Vùng Thủ đô sắp triển khai, cần xem xét đến giai đoạn 2020, khi Bắc Ninh trở thành TP trực thuộc TW.
2. Đồ án QHXD vùng tỉnh Bắc Ninh cần sớm được phê duyệt, trong đó có sự đan xen giữa hai quy trình: QHXD vùng tỉnh và QH đô thị
3. Lập Chương trình phát triển đô thị theo quy định của Nghị định 42/CP của Chính phủ, nhằm từng bước xây dựng Bắc Ninh theo các quy hoạch, kế hoạch đã được phê duyệt. Việc này cần thực hiện trong giai đoạn 2013 – 2014.
4. Ưu tiên phát triển đô  thị trên các trục đô thị hóa chính của tỉnh.
5. Từng bước xây dựng, hoàn thiện lập đề án theo Nghị định 42CP để được công nhận là đô thị loại IV và tiến đến thành lập thị xã đối với thị trấn Phố Mới (2013-2015), thị trấn Chờ (2015-2017) và thị trấn Hồ (huyện Thuận Thành, 2017-2019)
6. Lập đề án đề nghị công nhận TP Bắc Ninh (toàn tỉnh) đạt tiêu chuẩn đô thị loại II trực thuộc TW (2019-2020)
7. Cần quan tâm hơn đến công tác bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể mà tỉnh có, học tập kinh nghiệm của các nước tiên tiến trong công tác bảo tồn, nâng cáo tính sáng tạo, mạnh dạn khai thác văn hóa phi vật thể. Đó là việc làm thiết thực, phù hợp với quan điểm của đồ án xây dựng Bắc Ninh trở thành đô thị văn hiến, văn minh, mang đâm bản sắc văn hóa Kinh Bắc
GS.TS.KTS Hoàng Đạo Kính: Chúng tôi suy nghĩ về một mô hình phát triển Bắc Ninh theo định hướng hiện đại hóa, trong đó xu hướng đô thị hóa là tất yếu. Song đô thị hóa phải hợp và đi ra từ những tiềm năng thực tế và sự tích lũy lịch sử hết sức đặc trưng của địa phương này, một công cuộc đô thị hóa có tính tới sự cộng sinh hữu cơ giữa các đô thị và các làng nghề (mà ở Bắc Ninh điều này vừa đặc trưng và có sức sống hơn cả) và các thôn làng thuần nông. Chính các cấu trúc này giúp ta giữ và ươm những vốn liếng mỏng manh của di sản văn hóa, mà ta tâm tưởng lấy đó làm kinh tế du lịch. Đô thị hóa nông thôn phải được hiểu trước tiên là cải tạo và hiện đại hóa, đem những tiện nghi tương tự về nông thôn. Song nông thôn và thành thị phải là những cấu trúc cộng cư có những khác biệt, làng phải là nó với bản chất lịch sử – phương thức sản xuất – lối sống khác biệt. Cũng nên chăng, nghĩ tới một cục diện khác: Đô thị hóa đất đai, đô thị hóa về hành chính, tỷ lệ nghịch với thành thị hóa dân cư. Công cuộc đô thị hóa cấp tập, chưa đủ thời gian cho thâm canh kiến trúc đô thị và thành thị hóa dân cư, sẽ dẫn tới những hậu quả xã hội – nhân văn nghiêm trọng
Cuối cùng, tôi nghĩ nhiều về sự sớm lạc hậu của xu hướng đô thị hóa toàn phần đang diễn ra trên thế giới. Tôi thiên về xu hướng tiếp theo, đã bắt đầu được nhận ra đó là: hạn chế sự chiếm dụng đất cho đô thị, cho công nghiệp và cho hạ tầng; dành đất cho trồng trọt và chăn nuôi, cho thiên nhiên – và, hệ trọng hơn cả: cho con người. Tôi nghĩ, xu hướng mang bản chất chữa trị Đất – Trời này nên có chỗ trong tư duy hoạch định kinh tế và đô thị, nhất là cho QH Bắc Ninh, một trong những cái nôi còn duy dưỡng cho đến nay, những hệ mạch của văn minh Đại Việt, một vùng đất thuần và đậm chất Việt, mà hễ ai yêu thương đất nước mình đều phải hướng tâm tưởng tới.