Vũng Tàu – Đô thị du lịch – cửa ngõ hướng biển quan trọng…

Trên thế giới có nhiều đô thị ven biển đã phát huy được lợi thế và tầm vóc của mình trong phát triển kinh tế, xã hội và trở thành biểu tượng của quốc gia, chẳng hạn như TP. New York, San Diego, Seattle, Hawaii… (Hoa Kì); Vơlađivostoc (Liên bang Nga); Thượng Hải, Thẩm Quyến, Hồng Kông, Ma Cao… (Trung Quốc); Cao Hùng, Đài Bắc… (Đài Loan); Tokyo (Nhật Bản); Pattaya, Phuket… (Thái Lan); Manila (Philippnes); Singapore;… Ở một khía cạnh nào đó, ngoài mối quan hệ về đường bộ, đường hàng không, các đô thị ven biển còn có độc quyền cơ bản về giao lưu đường thuỷ và là cửa ngõ thông thương với các Đại dương gắn các Châu lục với nhau trong xu hướng hội nhập và toàn cầu hóa.

Bãi Trước Vũng Tàu

Hệ thống đô thị ven biển của Việt Nam chủ yếu tập trung dọc vùng duyên hải từ Bắc vào Nam (trải dài khoảng > 3200 km) trên cơ sở các tiểu vùng duyên hải Bắc Bộ, Trung Bộ và Nam Bộ. Các tiểu vùng duyên hải này đóng vai trò là cửa ngõ hướng biển của các vùng kinh tế trọng điểm quốc gia, nối các hành lang kinh tế Bắc – Nam, Đông – Tây ra với biển, tạo nên thế và lực trong phát triển kinh tế, xã hội của từng vùng và trong phạm vi cả nước. Đây cũng chính là một trong những đặc điểm cơ bản của hệ thống đô thị ven biển của Việt Nam trong quá trình CNH – HĐH đất nước, cũng như quá trình hội nhập khu vực và quốc tế.
Trong định hướng và tầm nhìn chiến lược, vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ được hoạch định bởi 8 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương: Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Hải Dương, Hưng Yên, Hà Tây, Vĩnh Phúc, Bắc Ninh với cửa ngõ hướng biển là vùng duyên hải Bắc Bộ bao gồm các tỉnh Quảng Ninh, Hải Phòng, Thái Bình, Nam Định, Ninh Bình (trong đó Quảng Ninh, Hải Phòng đóng vai trò chủ chốt); Vùng kinh tế trọng điểm Miền Trung (Thừa Thiên Huế, Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định) với cửa ngõ hướng biển là Vùng duyên hải Trung Bộ với các khu kinh tế Chân Mây – Lăng Cô, Chu Lai – Kì Hà, Dung Quất và khu kinh tế Nhơn Hội…làm hạt nhân; Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam (TP.Hồ Chí Minh và các tỉnh Đồng Nai, Bà Rịa – Vũng Tàu, Bình Dương, Tây Ninh, Bình Phước, Long An) với cửa ngõ hướng biển là TP.Hồ Chí Minh và Bà Rịa – Vũng Tàu…


Bản đồ định hướng phát triển không gian đến năm 2020

Vũng Tàu từ lâu đã nổi tiếng là điểm đến của du lịch biển, có nhiều lợi thế về vị trí địa lí,  điều kiện tự nhiên, cảnh quan danh thắng, nhất là có nhiều bãi tắm đẹp và thơ mộng. Về qui hoạch phát triển, không gian vùng tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu có thể xác định trên cơ sở các vùng động lực/các vùng không gian tăng trưởng phát triển kinh tế và dân cư theo các cấp độ, cụ thể như sau:
1. Không gian kinh tế công nghiệp nặng và cảng biển qui mô lớn, tập trung tại khu vực dọc sông Thị Vải tới Long Sơn – Vịnh Gành Rái;
2. Không gian kinh tế du lịch biển – đảo, tập trung theo dải duyên hải Biển đông và Côn Đảo;
3. Các không gian còn lại có cấp độ tỉnh và là các động lực tăng trưởng cho địa bàn, gồm các khu vực công nghiệp mới theo hướng trục Đông Tây, các dự án du lịch sinh thái phía Bắc, gắn các vùng nông nghiệp, núi, sông hồ cũng như các vùng kinh tế cây công nghiệp…

Đô thị Vũng Tàu đang trên đà phát triển mạnh mẽ với các công trình có quy mô lớn được xây dựng

Các vùng không gian tăng trưởng chính của tỉnh với sự phát triển khá tập trung các trung tâm chính về chức năng và đều có vị thế cấp quốc gia và Vùng Kinh tế trọng điểm phía Nam. Các trung tâm này trong sự liên kết bổ trợ nhau sẽ tạo thành một vùng trung tâm, hướng tới tầm quốc tế, có sức thu hút mạnh. Những yếu tố chủ đạo đảm bảo sức cạnh tranh và sức hấp dẫn cho các trung tâm tăng trưởng như sân bay, cảng hướng mở ra biển, chất lượng lao động và đẳng cấp dịch vụ…, tập hợp được các thế mạnh mà sự tăng trưởng của các yếu tố đó sẽ kéo theo sức tăng trưởng và nâng cao vị thế của cả tỉnh và thành phố.
Trong những năm qua, diện mạo đô thị Vũng Tàu đã thay đổi cơ bản về chất. Đô thị rộng, dài, khang trang và hấp dẫn hơn…Nhiều qui hoạch chi tiết các khu chức năng đô thị đã được nghiên cứu phê duyệt, đưa vào triển khai xây dựng như: Bãi Trước, Bãi Sau, khu trung tâm thành phố, các khu ở…;  các tuyến đường vòng núi Nhỏ, Bãi Trước và núi Lớn, các trục đường quan trọng như 51C, Lê Hồng Phong, Nguyễn An Ninh…Hiện nay, cũng như các đô thị khác, Vũng Tàu đang có những thách thức bởi sự cạnh tranh giữa các đô thị trong khu vực để phát triển Đô thị – Công nghiệp – Du lịch; sự phát triển chung đô thị, phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường… Giống như Nha Trang, Đà Nẵng và một số đô thị ven biển khác, Vũng Tàu cũng tồn tại việc mở các tuyến đường đô thị kết hợp dịch vụ du lịch qua khu vực Bãi Trước, Bãi Sau với mặt cắt lớn và rất gần với biển, tạo nên sự giao cắt giữa khu vực bãi tắm và công trình… Diện mạo đô thị Vũng Tàu nếu không nương tựa vào các đặc điểm của điều kiện tự nhiên (như Núi Lớn, Núi Nhỏ…) chắc khó nhận ra được đâu là dấu ấn riêng.


Lễ hội thả Diều trên bãi biển Vũng Tàu

Để đảm bảo phát triển bền vững, có khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, khẳng định vai trò, vị thế của mình trong mối quan hệ vùng, giai đoạn đến năm 2020, Vũng Tàu cần hướng tới một mô hình đô thị tương xứng với tiềm năng đặc biệt vốn có của mình. Theo đó, ý tưởng về định hướng phát triển không gian của đô thị Vũng Tàu cần tiếp tục phát triển theo hướng không gian chủ đạo của đô thị du lịch vùng duyên hải – đô thị sinh thái biển: bố cục đô thị dựa trên các vùng cảnh quan thiên nhiên chủ đạo là biển. Cấu trúc phát triển không gian đô thị theo hướng cơ cấu tuyến tính trên khu vực đô thị chính – bán đảo Vũng Tàu, các khu chức năng đô thị được phát triển theo các trục đường xương sống: trục phát triển công nghiệp 51A, trục chính đô thị 51B và trục du lịch 51C…
Dự kiến đến năm 2025, Thành phố Vũng Tàu đạt tiêu chuẩn của đô thị loại I, có cấu trúc của một đô thị lớn với sự hợp nhất cùng đô thị Bà Rịa thành một tổng thể hoàn chỉnh để đảm bảo tốt hơn, hiệu quả hơn các chức năng “đô thị cấp vùng – cửa ngõ của Vùng duyên hải Miền Đông Nam Bộ và Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam; một trung tâm kinh tế, dịch vụ và đầu mối giao thông quan trọng của vùng; trung tâm du lịch, phát triển cảng và dịch vụ hàng hải, một trung tâm khai thác – dịch vụ dầu khí quốc gia; có vai trò quan trọng về an ninh quốc phòng và bảo vệ môi trường biển Vùng Đông Nam Bộ”… Một đô thị du lịch cửa ngõ hướng biển quan trọng của Việt Nam.

TS.KTS Trương Văn Quảng