“Xây dựng Luật hành nghề KTS là việc ngày càng cấp thiết…”

Theo số liệu của Hội KTS Việt Nam, cả nước hiện có hơn 10.000 KTS khoảng 1/3 số đó đang hoạt động trong lĩnh vực tư vấn thiết kế xây dựng – con số không thật lớn, song các hoạt động của họ lại có ảnh hưởng rất lớn đến quá trình phát triển, có tính chất quyết định đối với diện mạo của các đô thị trong hiện tại và cả tương lai. Gần đây, các KTS nước ngoài tràn vào thị trường tư vấn Việt Nam, tạo ra mức độ cạnh tranh quyết liệt, đồng thời với những bất cập không kiểm soát nổi trong hoạt động nghề nghiệp, gây ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống của các KTS Việt Nam. Nguy hại hơn, việc vận dụng thiếu sáng tạo những hình thức kiến trúc của nước ngoài làm cho kiến trúc Việt Nam có nguy cơ mất dần bản sắc. Ảnh hưởng tiêu cực của cơ chế thị trường, cùng với sự thao túng của các chủ đầu tư giàu có cũng gây ảnh hưởng xấu đến sự sáng tạo trong thiết kế công trình, gây tình trạng lộn xộn về hình thức kiến trúc trong diện mạo đô thị. Quyền lợi và trách nhiệm của các KTS trong quá trình hành nghề không rõ ràng…
    Với các lý do nêu trên, việc ban hành một bộ Luật hành nghề KTS, nhằm điều chỉnh các hành vi hoạt động của các KTS, xác định rõ năng lực, trách nhiệm, quyền hạn và định hướng cho hoạt động nghề nghiệp của các KTS phù hợp với trình độ phát triển kinh tế, xã hội của đất nước…. là việc làm thiết thực và ngày càng cấp bách.
    Dưới góc độ của một KTS đang làm công tác quản lý Nhà nước, trong quá trình xây dựng Luật hành nghề KTS, tôi thấy cần quan tâm nhiều đến những nội dung sau:
–    Xác định các tiêu chí để phân loại năng lực của các KTS, phạm vi và nội dung hoạt động nghề nghiệp phù hợp với năng lực, công việc của họ.
–    Trong lĩnh vực quản lý xây dựng đô thị, Luật cũng cần có các quy định cho phép một số KTS có đủ năng lực chia sẻ kiến thức chuyên môn với các cơ quan Nhà nước, nhằm giảm bớt gánh nặng quản lý, đơn giản hóa các thủ tục xây dựng, phục vụ tốt hơn nhu cầu của xã hội và nhân dân
–    Các điều khoản của Luật cần có sự thông thoáng, phát huy tối đa sức sáng tạo của các KTS, song cũng phải phân định rõ trách nhiệm và quyền hạn của KTS trong quá trình hành nghề;
–    KTS cần có sự đảm bảo về tác quyền, cũng như phạm vi hoạt động. Các KTS nước ngoài hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam cũng cần phải tuân theo những quy định chặt chẽ về năng lực, phạm vi hoạt động và cơ chế tài chính bình đẳng…
–    Luật hành nghề KTS được ban hành sẽ tác động trực tiếp đến các hoạt động và đời sống của các KTS, vì vậy, trong quá trình xây dựng Luật cần thận trọng, tham khảo ý kiến của đông đảo KTS, một mặt hoàn thiện nội dung Luật, mặt khác để các điều khoản của Luật hành nghề KTS dễ dàng áp dụng trong thực tế.
Xây dựng Luật là công việc hết sức khó khăn. Xây dựng Luật mang tính đặc thù cho hoạt động nghề nghiệp sẽ còn khó khăn hơn nhiều – cần thiết phải có sự tham gia của các thành viên hoạt động trong lĩnh vực quy hoạch, kiến trúc, quản lý Nhà nước, phát triển đô thị… và sự tư vấn của các Luật sư. Tôi hy vọng rằng Hội KTS Việt Nam sẽ cùng với các nhà làm luật sớm xây dựng thành công Luật hành nghề KTS!
 KTS Nguyễn Hoài Nam
(Phó Giám đốc Sở Quy hoạch – Kiến trúc TP.HCM)