Vấn đề Quy hoạch và Kiến trúc nhà ở xã hội cho các KCN Long An

Long An là tỉnh nông nghiệp, nằm bên cạnh TP HCM. Trước kia lao động ở Long An sống với nghề nông và sản xuất tiểu thủ công nghiệp hỗ trợ cho TP HCM. Hiện nay trong quá trình phát triển đã hình thành các khu công nghiệp tiêu biểu.

Nhà ở công nhân KCN Tân Đức
Nhà ở công nhân KCN Tân Đức

Tuy nhiên, tại vị trí các khu công nghiệp này điều kiện phát triển bị giới hạn do tính chất phạm vi hành chính, nên về việc đầu tư hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội có phần hạn chế. Từ các khu công nghiệp về trung tâm thành phố phải qua hệ thống giao thông của các khu ngoại thành đông đúc, thường bị ùn tắc. Từ khu công nghiệp ở các huyện ngoại thành Long An về thành phố Tân An mật độ giao thông thưa thớt thông thoáng, nhưng hạ tầng xã hội so với TP HCM còn hạn chế. Lực lượng lao động trong các khu công nghiệp phải tìm nơi cư ngụ có đủ điều kiện về xã hội để sinh sống. Với thu nhập thấp của người công nhân không thể đáp ứng được. Vì vậy việc xây dựng khu ở của công nhân gần khu công nghiệp là rất cần thiết.

Khu ở cho công nhân, người lao động thu nhập thấp trên địa bàn Long An đòi hỏi cần có giải pháp quy hoạch phù hợp nhu cầu thiết yếu, cơ bản của họ. Trong khu dân cư phải có đầy đủ các công trình hạ tầng xã hội, giải pháp bố trí đơn vị ở cần tạo điều kiện các căn hộ có khả năng khai thác kinh doanh tìm thêm thu nhập. Ngoài giải pháp quy hoạch cần có giải pháp thiết kế kiến trúc, các công trình công cộng phù hợp điều kiện kinh tế, nhưng vẫn đảm bảo đầy đủ mọi hoạt động công ích phúc lợi phục vụ cuộc sống người dân.

Nhằm đảm bảo yếu tố kinh tế xây dựng, giải pháp quy hoạch cần nghiên cứu hiệu quả tiết kiệm về đầu tư hạ tầng, kiến trúc đơn giản phù hợp đời sống của công nhân, giá trị đầu tư thấp nhưng vẫn đảm bảo chất lượng cho cuộc sống. Trong khu dân cư phục vụ cho đối tượng thu nhập thấp, giải pháp quy hoạch cần nghiên cứu tổ chức sao cho các căn hộ đều có thể tham gia kinh tế nhỏ lẻ, tăng thêm thu nhập cho gia đình: đồng thời cần tạo dựng hình ảnh mang tính chất độc đáo để thu hút người đến cư trú; cần xây dựng cơ chế quản lý vận hành khu ở hợp lý.

Chỗ ở, không gian ở, môi trường ở phụ thuộc vào đối tượng ở, phụ thuộc vào vị trí địa lý, ví dụ như: Công nhân làm việc ngày 8 tiếng nếu mất quá nhiều thời gian đi lại thì thời gian sẽ không đủ nghỉ ngơi để đảm bảo tái tạo năng suất lao động. Cho nên cần có khu chợ và thương mại với hình thức nhỏ lẻ cung cấp đủ thực phẩm, đồ tiêu dùng thường ngày, quần áo may sẵn và giày dép, sửa chữa xe gắn máy, trạm xăng, những tiện ích cần thiết như y tế, giải trí tất cả dịch vụ này bố trí trên hướng giao thông đi lại của công nhân để tiết kiệm được thời gian.

Nhà ở công nhân KCN Long Hậu
Nhà ở công nhân KCN Long Hậu

Loại hình nhà ở dành cho công nhân có giá trị đất thấp do xa thành phố nhưng gần khu công nghiệp, khi thiết kế nên hướng tới loại nhà ở riêng rẽ, căn hộ thấp tầng có sân để làm kinh tế phụ, là mục tiêu người công nhân phấn đấu để sở hữu… và công nhân cần có sự hỗ trợ của chủ nhà máy về đời sống vật chất cũng như tinh thần.

Khu công nghiệp kỹ thuật cao ở TP Tân An, thị xã Kiến Tường, khu công nghiệp phi thuế quan có giá trị đất đai, cần loại hình nhà ở cao tầng để giảm giá thành. Tuy nhiên, do nhu cầu về hoạt động tăng thu nhập nên cần có không gian để các hộ có thể tham gia mưu cầu cuộc sống tại các trung tâm dịch vụ thương mại.

Phòng khám đa khoa Long Hậu
Phòng khám đa khoa Long Hậu

Khu công nghiệp Đức Hòa là khu công nghiệp chế biến và phụ trợ nhưng lại nằm trong vùng bảo tồn lịch sử, văn hóa, cần có loại hình nhà ở thấp tầng phù hợp điều kiện thiên nhiên.

Khu Cần Giuộc, Cần Đước phát triển công nghiệp Cảng trong vùng quy hoạch bổ sung thêm chức năng giải trí, văn hóa, cảnh sông Vàm Cỏ… nên hình thức nhà ở cần có hai dạng khác nhau, loại hình thấp ven khu vực cảnh quan, loại cao tầng nên hình thành tại trung tâm.

Tất cả các khu ở của công nhân ngoài thể hiện tính chất, phục vụ cho đối tượng công nhân còn cần quan tâm đến môi trường ở. Đây là vùng bị tác động bởi biến đổi khí hậu, đất bị tác động bởi phèn chua nước mặn, cảnh quan cây trồng, sẽ là yếu tố tạo hình cho giải pháp quy hoạch chi tiết của khu dân cư. Hình thức nhà ở có thể đơn giản, giải pháp quy hoạch và công tác quản lý sẽ trở thành yếu tố quan trọng để tạo bản sắc cho khu dân cư đó.

Trường mầm non trong KCN Long Hậu
Trường mầm non trong KCN Long Hậu

Để đảm bảo giá thành thấp cho nhà ở dành cho công nhân ngoài giải pháp quy hoạch, hình thức kiến trúc ở, cần tìm giải pháp kỹ thuật vật liệu, công nghệ sản xuất hàng loạt giảm giá thành mới có thể phù hợp với mức thu nhập của công nhân. Đồng thời cũng phải tìm giải pháp tín dụng tạo điều kiện cho công nhân khi bước vào cuộc sống đô thị mới có nơi cư trú và gắn bó với nhà máy.

Tất cả khu CN đều cách xa thành phố Tân An, cách ranh giới TP HCM, nên hình thành các khu dân cư thu nhập thấp phục vụ công nhân nên tập trung gần các khu công nghiệp bán kính dưới 5km. Kết nối cộng đồng dân cư, chia sẻ các công trình phúc lợi xã hội tạo điều kiện phát triển kinh tế cá thể, quan trọng nhất là môi trường ở, sẽ là yếu tố cần quan tâm hàng đầu khi quy hoạch, phát triển các khu CN tại Tỉnh Long An.

KTS Khương Văn Mười Phó Chủ tịch Hội KTS Việt Nam

( Bài đăng trên Tạp chí Kiến trúc số 06 -2015 )