Hoạt động vận tải đường bộ trên địa bàn Quảng Ninh tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu đi lại, vận chuyển hàng hóa và phát triển kinh tế – xã hội của địa phương. Cùng với đó, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và nâng cao chất lượng dịch vụ đang trở thành những hướng đi quan trọng của ngành vận tải. Đặc biệt, việc triển khai chính sách miễn giá vé xe bus điện đưa đón học sinh đến trường từ năm học 2026-2027 đang mở ra một cách tiếp cận mới, lấy nhu cầu thiết thực của người dân làm điểm xuất phát, an toàn của học sinh làm trọng tâm và lấy giao thông xanh, hiện đại làm định hướng phát triển.
Ảnh:Thanh Tùng
Vận tải đường bộ tiếp tục duy trì đà tăng trưởng
Hoạt động vận tải đường bộ trên địa bàn TP tiếp tục phát triển ổn định, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế và phục vụ nhu cầu đi lại, sản xuất, kinh doanh, du lịch, lưu thông hàng hóa. Theo đó, 6 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh vận chuyển khoảng 30,9 triệu lượt hành khách, tăng 29,16%; vận chuyển 265,7 triệu tấn hàng hóa, tăng 28,55%; doanh thu vận tải đạt khoảng 8.251 tỷ đồng, tăng 30,2% so với cùng kỳ năm 2025.
Quy mô hoạt động vận tải tiếp tục được mở rộng; công tác cấp phép, cấp phù hiệu, quản lý phương tiện, kiểm tra điều kiện kinh doanh và bảo đảm trật tự, an toàn giao thông được triển khai đồng bộ, từng bước nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển. Một điểm đáng chú ý là quá trình phát triển vận tải đang gắn ngày càng rõ với chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Các thủ tục hành chính trong lĩnh vực vận tải được đẩy mạnh thực hiện trên môi trường điện tử; phương tiện thuộc diện bắt buộc được trang bị thiết bị giám sát hành trình, camera; doanh nghiệp từng bước ứng dụng phần mềm quản lý, hóa đơn điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt.
Trong lĩnh vực vận tải hành khách, xu hướng chuyển đổi sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch cũng diễn ra mạnh mẽ. Tỷ lệ taxi sử dụng xe điện đã đạt khoảng 85,3%, xe hợp đồng dưới 9 chỗ sử dụng xe điện đạt 69,4%. Đây là nền tảng quan trọng để Quảng Ninh tiếp tục phát triển hệ thống giao thông công cộng hiện đại, thân thiện với môi trường. Tuy nhiên, quá trình phát triển vẫn đặt ra những yêu cầu mới về nâng cao chất lượng dịch vụ, bảo đảm an toàn giao thông, kiểm soát hoạt động vận tải, giảm phương tiện cá nhân và tăng khả năng tiếp cận giao thông công cộng của người dân. Chính từ yêu cầu thực tiễn đó, một chính sách mới, có tính đột phá trong lĩnh vực vận tải hành khách công cộng đã được Quảng Ninh triển khai.
An toàn giao thông học đường và một chính sách vì người dân
Đưa đón học sinh đến trường tưởng như là một vấn đề rất riêng của mỗi gia đình, nhưng trên thực tế lại liên quan đồng thời đến an toàn giao thông, tổ chức giao thông đô thị, môi trường, giáo dục và an sinh xã hội.
Khảo sát nhu cầu do Sở Xây dựng thực hiện cho thấy 126.077 phiếu hợp lệ được phụ huynh học sinh tham gia, tương đương 43,24% tổng số học sinh phổ thông toàn TP; 96,64% phụ huynh tham gia khảo sát có nhu cầu và mong muốn được hỗ trợ. Khoảng 73,4% học sinh có khoảng cách từ nơi ở đến trường từ 1km trở lên; tại 58,8% trường học xảy ra ùn tắc cục bộ vào giờ cao điểm, trong đó phương tiện cá nhân đưa đón học sinh được xác định là một trong những nguyên nhân trực tiếp. Thực tiễn đã đặt ra yêu cầu tổ chức lại một phần hoạt động giao thông đô thị theo hướng giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân, tăng sử dụng vận tải công cộng và tạo ra một hành trình đến trường an toàn, thuận tiện hơn cho học sinh.
HĐND Quảng Ninh đã ban hành Nghị quyết số 27/2026/NQ-HĐND ngày 25/8/2026, quy định chính sách miễn giá vé xe buýt đưa đón học sinh đến trường trên địa bàn các phường Hạ Long, Hồng Gai và Hà Tu trong năm học 2026-2027. Theo chính sách này, học sinh thuộc diện áp dụng được miễn 100% giá vé, kinh phí do ngân sách nhà nước hỗ trợ thông qua đơn vị cung cấp dịch vụ vận tải. Không dừng ở việc “miễn tiền vé”, Nghị quyết đồng thời đặt ra các yêu cầu đối với đơn vị cung cấp dịch vụ: Phương tiện phải sử dụng điện, năng lượng xanh; có thiết bị bảo đảm an toàn; có nhận diện riêng; ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý, vận hành và có giải pháp công nghệ kết nối giữa nhà trường, gia đình học sinh và đơn vị vận tải.
Như vậy, Quảng Ninh đã lựa chọn một cách tiếp cận tương đối toàn diện: Dùng chính sách tài chính để khuyến khích sử dụng giao thông công cộng, dùng công nghệ để nâng cao khả năng quản lý và dùng phương tiện xanh để hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.
Những chuyến xe điện và một mô hình giao thông học đường mới
Ngay sau khi chính sách được ban hành, việc tổ chức khai thác đã được triển khai nhanh chóng. Sở Xây dựng TP Quảng Ninh công bố mở 6 tuyến xe buýt đưa đón học sinh, sử dụng 50 xe buýt điện 30 chỗ, hoạt động từ ngày 5/9/2026 đến hết năm học 2026-2027. Các tuyến được thiết kế phù hợp với thời gian học tập của các trường, tổ chức nhiều ca trong ngày để đáp ứng nhu cầu đưa, đón học sinh. Đáng chú ý, các phương tiện được trang bị đồng bộ camera giám sát, thiết bị giám sát hành trình, hệ thống âm thanh thông báo điểm dừng và thiết bị hỗ trợ người khuyết tật.
Điều này hướng tới việc xây dựng một dịch vụ vận tải công cộng chuyên biệt cho học sinh, trong đó an toàn và chất lượng phục vụ được đặt lên hàng đầu. Đơn vị vận tải không chỉ có trách nhiệm bảo đảm phương tiện và người lái, mà còn phải bảo đảm học sinh được đón, trả đúng điểm, đúng thời gian; chủ động kiểm soát nguy cơ mất an toàn; phối hợp với cơ sở giáo dục quản lý thông tin học sinh và kịp thời trao đổi khi phát sinh vấn đề trong quá trình vận chuyển.
Theo các thông tin được công bố, giai đoạn đầu mô hình dự kiến phục vụ khoảng 2.000 học sinh tại 22 cơ sở giáo dục. Trước khi chính thức vận hành, đã có hàng nghìn học sinh đăng ký sử dụng dịch vụ. Sự đón nhận của phụ huynh, học sinh và dư luận cho thấy chính sách đã chạm tới một nhu cầu rất cụ thể của đời sống. Nhiều đánh giá trên báo chí cho rằng mô hình không chỉ giúp giảm chi phí đi lại mà còn góp phần giảm áp lực đưa đón cho gia đình, giảm phương tiện cá nhân tại khu vực trường học, đồng thời tạo dựng thói quen sử dụng phương tiện giao thông công cộng xanh, văn minh. Đây cũng là lý do mô hình được truyền thông đánh giá là một cách làm mới trong tổ chức giao thông đô thị và chính sách an sinh dành cho học sinh.
Từ một chính sách vận tải đến cách cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 71-NQ/TW
Nghị quyết 71-NQ/TW xác định Nhà nước giữ vai trò định hướng chiến lược, kiến tạo phát triển, bảo đảm nguồn lực và công bằng trong giáo dục; đồng thời nhấn mạnh nguyên tắc người học là trung tâm, tăng cường phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội. Nghị quyết cũng đặt ra yêu cầu mở rộng các chính sách hỗ trợ tài chính cho người học, không để học sinh phải bỏ học vì điều kiện tài chính. Tuy nhiên, Nghị quyết 71 không quy định trực tiếp chính sách xe bus miễn phí đưa đón học sinh, nhưng xét về mục tiêu và cách thức triển khai, chính sách này là bước cụ thể hóa triển khai định hướng và nội dung của Nghị quyết
Trong bối cảnh đó, việc Quảng Ninh sử dụng nguồn lực ngân sách để hỗ trợ 100% giá vé xe buýt cho học sinh có thể được xem là một cách chuyển quan điểm thành chính sách cụ thể, đưa sự quan tâm đến người học từ những chủ trương lớn thành một dịch vụ thiết thực trong đời sống hằng ngày.
Một chuyến xe miễn phí không làm thay đổi chất lượng của một nền giáo dục nhưng một chuyến xe an toàn có thể giảm ách tắc trong giờ cao điểm, phụ huynh và học sinh bớt vất vả đưa đón; giúp một gia đình giảm một khoản chi phí; giúp một tuyến phố giảm phương tiện cá nhân; và giúp một đứa trẻ bắt đầu ngày học bằng một hành trình an toàn, văn minh hơn.
Đó chính là giá trị của những chính sách được thiết kế từ nhu cầu thực tế của người dân.
Hướng tới một hệ thống vận tải hiện đại, an toàn và nhân văn
Ngành vận tải đường bộ Quảng Ninh với yêu cầu không chỉ duy trì tăng trưởng mà còn phải nâng cao chất lượng tăng trưởng. Trọng tâm là tiếp tục hoàn thiện quản lý hoạt động vận tải; tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm; đẩy mạnh chuyển đổi số và kết nối dữ liệu; phát triển phương tiện sử dụng năng lượng sạch; nâng cao chất lượng vận tải hành khách công cộng và nghiên cứu nhân rộng những mô hình có hiệu quả. Trong đó, mô hình xe bus điện đưa đón học sinh là một hướng đi đáng chú ý. Nếu được đánh giá đầy đủ về hiệu quả sử dụng ngân sách, mức độ đáp ứng nhu cầu, an toàn, tác động đến ùn tắc giao thông, môi trường và sự hài lòng của phụ huynh, mô hình sẽ có cơ sở để tiếp tục hoàn thiện và mở rộng phù hợp với điều kiện thực tế.
Điều quan trọng hơn cả là chính sách này cho thấy một tư duy mới trong phát triển giao thông: Không chỉ là hạ tầng và phương tiện mà còn góp phần nâng cao chất lượng sống của người dân. Từ những con số tăng trưởng của ngành vận tải đến những chuyến xe điện đưa học sinh đến trường, Quảng Ninh đang từng bước hình thành một hệ thống vận tải theo hướng hiện đại, xanh, an toàn và lấy người dân làm trung tâm.
Và trên những tuyến xe bus điện đầu tiên ấy, giá trị của một chính sách có thể được nhìn nhận từ những điều rất giản dị và nhân văn: Phụ huynh yên tâm hơn khi con đến trường, học sinh có thêm một hành trình an toàn và đô thị có thêm một bước tiến trên con đường phát triển xanh, văn minh và bền vững.
Mạc Đức Sơn
Trưởng Phòng Quản lý Vận tải, Phương tiện và Người lái – Sở Xây dựng Quảng Ninh
(Bài đăng trên Tạp chí Kiến trúc số 09-2026)
