Tại Pháp, bắt đầu từ những năm 1990, các vấn đề liên quan đến kiến trúc xanh và phát triển bền vững đã được nghiên cứu và dần được đưa vào áp dụng trong thực tiễn công tác quy hoạch đô thị với sự ra đời của các đạo luật và các công cụ quy hoạch đô thị mới vào đầu những năm 2000 như “Luật Gắn kết và Đổi mới đô thị” (Loi de Solidarité et de Renouvellement Urban – SRU), Đồ án quy hoạch địa phương (Plan local d’urbanisme – PLU), Sơ đồ quy hoạch chung vùng lãnh thổ (Schéma de cohérence territorial – SCOT)…
Trong bối cảnh này, nhằm đáp ứng yêu cầu nhân lực cho công tác quy hoạch đô thị trong tình hình mới, các học viện chuyên ngành quy hoạch đô thị tại Pháp đã đưa khối lượng kiến thức lớn về kiến trúc xanh và phát triển bền vững vào chương trình đào tạo tại tất cả các bậc học từ Cử nhân (Licence), Thạc Sỹ (Master) cho đến Tiến Sỹ (Doctorat). Và trên thực tế, việc đưa các kiến thức mới nói trên vào chương trình đào tạo quy hoạch đô thị đã mang lại nhiều lợi ích cho sinh viên không chỉ trong việc học tập và mà còn cả cho công tác hành nghề quy hoạch đô thị trong tương lai:
Thứ nhất là sinh viên chuyên ngành quy hoạch đô thị có thể tiếp xúc và cập nhật các kiến thức mới về kiến trúc xanh và phát triển bền vững thông qua các bài giảng (cours magistraux) trên lớp. Có thể lấy ví dụ môn học “Phát triển bền vững và sinh thái lãnh thổ“ mà người viết đã từng trải nghiệm. Bên cạnh đó, các mảng kiến thức trên lại thường xuyên được các giáo sư phụ trách giảng dạy cập nhật và thay đổi trước khi truyền dạy lại cho sinh viên. Có thể nói, lợi ích về mặt kiến thức đối với sinh viên là rất lớn.
Thứ hai là việc đưa các kiến thức mới (đôi khi có thể còn nhiều tranh cãi) như vấn đề kiến trúc xanh và phát triển bền vững vào chương trình đào tạo đã làm tăng khả năng tự chủ động nghiên cứu cho sinh viên. Tại các học viện chuyên ngành của Pháp, tùy theo trình độ cấp học (cử nhân, thạc sỹ), các giáo sư giảng dạy sẽ đưa ra các đề bài mở cho sinh viên nghiên cứu. Các sinh viên sẽ tự tìm các tài liệu liên quan và làm báo cáo cho giáo sư về vấn đề được giao nghiên cứu.
Thứ ba là do đặc thù mang tính chất “mở“ trong đào tạo đại học tại Pháp với các môn học thường được kết hợp với các workshop thực tế, việc đưa các mảng kiến thức mới về kiến trúc xanh và phát triển bền vững vào chương trình đào tạo còn tạo cho sinh viên nhiều cơ hội áp dụng kiến thức và thể hiện sự sáng tạo của mình. Có thể lấy ví dụ về môn học “Đổi mới và tương lai“ (Innovation and Prospect) trong đó yêu cầu sinh viên xây dựng các scenario về phát triển lãnh thổ bền vững mà người viết đã trải nghiệm.
Có thể nói, việc đưa các kiến thức mới về kiến trúc xanh và phát triển bền vững vào chương trình đào tạo tại các học viện chuyên ngành quy hoạch đô thị tại Pháp đã đem lại nhiều lợi ích cho sinh viên theo học không chỉ về mặt kiến thức mà còn là những kinh nghiệm cho công tác sau này. Tuy nhiên, cũng cần nói thêm là kiến thức về kiến trúc xanh và phát triển bền vững rất rộng và không bao giờ là đầy đủ, cho nên chương trình đào tạo tại các học viện cũng chỉ có thể cung cấp cho sinh viên những kiến thức chính và cần thiết. Phần còn lại dựa vào khả năng tìm tòi và nghiên cứu của sinh viên.
ThS. Nguyễn Minh Phương
Bộ môn Quy hoạch và Thiết kế đô thị, Khoa Kiến trúc công trình, ĐH Phương Đông, Hà Nội
ThS ngành Đổi mới và Lãnh thổ tại Học Viện Địa lý Alpine và Học viện đô thị Grenoble, Thành phố Grenoble, Pháp.
