“Không quá tiếng tăm, không quá ồn ào, nhưng chân thực và sâu sắc” – Đây là những yếu tố cốt lõi để KTS người Chile – Alejandro Aravena được trao tặng Giải thưởng Pritzker 2016.
Alejandro Aravena – chiến thắng của kiến trúc cộng đồng
KTS Alejandro Aravena tới từ Santiago, Chile đã trở thành chủ nhân Giải thưởng kiến trúc Pritzker 2016. Lễ trao giải chính thức sẽ được tổ chức tại trụ sở Liên Hợp Quốc ở New York vào ngày 04/4/2016.
Mặc dù không phải là một “ngôi sao”, nhưng Alejandro Aravena là một trong những người rất nổi tiếng, ông hiện là Giám đốc điều hành của công ty Elemental SA, đồng thời là Giám đốc Dự án kiến trúc Venice Architecture Biennale 2016. Alejandro Aravena từng là giám khảo của Giải thưởng Pritzker và được biết đến nhiều sau TED Talk “Mang cộng đồng vào Kiến trúc” năm 2014. Alejandro Aravena chính thức trở thành người đoạt giải Pritzker lần thứ 41, là người Chile đầu tiên và là người châu Mỹ Latin thứ tư giành giải thưởng danh giá này, sau Luis Barragán (1980), Oscar Niemeyer (1988), và Paulo Mendes da Rocha (2006).
Ông Tom Pritzker – Chủ tịch quỹ Hyatt Foundation cho biết: “Alejandro Aravena đã đi tiên phong trong việc thực hành kiến trúc nhằm giải quyết những thách thức quan trọng của thế kỷ 21. Các công trình của ông đã mang lại cơ hội kinh tế cho những đối tượng thiệt thòi trong xã hội, giảm nhẹ tác động của thiên tai, giảm tiêu thụ năng lượng, và cung cấp không gian công cộng. Sáng tạo và đầy cảm hứng, Alejandro cho thấy cách thức tốt nhất mà kiến trúc có thể cải thiện cuộc sống của người dân”.
Trong khi nhiều KTS hướng tới việc thiết kế những công trình mang tính biểu tượng, Aravena lại chủ yếu quan tâm tới mục đích căn bản của một dự án. Ông đã hoàn thành các công trình đáng chú ý tại Đại học Catolica de Chile tại Santiago bao gồm Trung tâm UC Innovation – Anacleto Angelini (2014), Tòa nhà Xiêm Y (2005), Trường Y Khoa (2004), Trường Kiến trúc (2004) và Trường Toán học (1999). Những tòa nhà nói trên được xây dựng với các giải pháp tiết kiệm năng lượng, ứng phó với biến đổi khí hậu, được thiết kế với tính sáng tạo, mặt tiền hiệu quả và những không gian ngập tràn ánh sáng tự nhiên. Ngoài ra còn rất nhiều dự án đáng chú ý của ông như Tòa nhà văn phòng công ty chăm sóc sức khỏe Novartis với không gian văn phòng được thiết kế để có các chế độ làm việc khác nhau như cá nhân – tập thể, chính thức – không chính thức. Tại Hoa Kỳ, Aravena đã xây dựng ký túc xá Đại học St.Eward (2008) tại Austin, Texas.
Từ năm 2001, Aravena trở thành Giám đốc điều hành của Santiago – Elemental, với các cộng sự gồm Gonzalo Arteaga, Juan Cerda, Victor Oddó và Diego Torres. Elemental tập trung vào các dự án công cộng và tác động xã hội bao gồm các dự án nhà ở, không gian công cộng, cơ sở hạ tầng và giao thông. Elemental đã thiết kế hơn 2.500 đơn vị nhà ở xã hội giá rẻ. quá trình thiết kế các dự án này đều có sự tham gia chặt chẽ của người sử dụng. Elemental nâng cao tên tuổi của mình khi thiết kế dự án nhà ở xã hội có tên gọi “một nửa của một ngôi nhà tốt”, trong đó có một “không gian chờ”, với khoảng trống được coi là không gian đệm để đưa người dân từ lớp nghèo tới tầng lớp trung lưu trong xã hội. Cách tiếp cận đầy sáng tạo này có tên gọi là “nhà ở gia tăng”, cho phép nhà ở xã hội được xây dựng trên nền đất đắt hơn, với cơ hội phát triển kinh tế và ý thức phát triển đầu tư cá nhân để tiếp tục hoàn thành ngôi nhà của họ sau một thời gian sử dụng.
Phát biểu sau khi Giải thưởng Pritzker 2016 được công bố, Aravena nói: “Nhìn lại quá khứ, chúng tôi cảm thấy vô cùng biết ơn. Ở đây, không có thành tích cá nhân, bởi với tôi, Kiến trúc là cả quá trình học tập với kỷ luật tập thể. Vì thế, tôi muốn gửi lời cảm ơn tới tất cả những người đã đóng góp cho sự phát triển lâu bền của giải thưởng này. Nghĩ về tương lai, chúng tôi hướng tới sự Tự do và Uy tín. Chúng tôi sẽ sử dụng tất cả khả năng của mình để khám phá thêm nhiều vùng đất mới, chinh phục thêm các lĩnh vực mới và tiếp tục đối mặt với những thách thức bất ngờ.”
Aravena và Elemental đã thiết kế Promenade Metropolitan (1997 – đang thực hiện) và Công viên Bicentennial cho trẻ em (2012), cả hai đều ở Santiago. Sau trận động đất và sóng thần nhấn chìm Chile năm 2010, Elementals được gọi đến làm việc với nhiệm vụ tái thiết thành phố Constitución; công việc của họ bao gồm các công tác cứu trợ khẩn cấp, quy hoạch Villa Verde (nhà ở gia tăng, năm 2013), và thiết kế Trung tâm Văn hóa Constución Culture Center (2014). Các công trình khác bao gồm: Trường Montessori (2001) ở Santiago, Chile; “Chairless” đồ nội thất (2010) cho Vitra tại Weil am Rhein, Đức; Monterrey nhà ở (nhà ở gia tăng, năm 2010) ở Monterrey, Mexico; Las Cruces Pilgrim Lookout Point (2010) ở Jalisco, Mexico; Quy hoạch tổng thể Calama PLUS (2012 – đang thực hiện) ở Calama, Chile; Cabin Nhà văn cho Jan Michalski Foundation (2015) Montricher, Thụy Sĩ; và Trường Ayelen Rancagua, Chile (2015).
Alejandro Aravena hiện là Giám đốc của Triển lãm Kiến trúc Venice Biennale năm 2016, với chủ đề “Reporting from the Front – Báo cáo của Mặt trận” mở cửa vào tháng 5/2016.
Sau các kỳ giải thưởng được trao lần lượt cho Shigeru Ban (2014), Frei Otto (2015) và Alejandro Aravena năm 2016, Giải thưởng Pritzker những năm gần đây đã chỉ ra xu hướng lựa chọn các KTS vượt qua được ranh giới truyền thống của kiến trúc để mang tầm ảnh hưởng của mình giải quyết các vấn đề cấp bách nhất của xã hội.
Như thường lệ, lễ trao giải sẽ diễn ra tại một địa điểm nổi tiếng trên thế giới và năm nay sẽ được tổ chức ở trụ sở của Liên hợp quốc ở New York (Mỹ) – được thiết kế bởi một KTS lỗi lạc của Châu Mỹ Latin từng đoạt giải Pritzker năm 1988 – Oscar Niemeyer- vào ngày 04/4 tới đây. KTS Aravena sẽ được nhận giải thưởng trị giá 100.000 USD.
KTS Thái Vũ Mạnh Linh – Biên dịch
