Những thiết kế bền vững bằng gỗ của SOM – Cách vật liệu truyền thống gặp gỡ giải pháp tương lai

Công trình - Đồ án Kiến trúc
14/10/2025

Trong bối cảnh toàn cầu hướng đến phát triển bền vững và giảm phát thải carbon, gỗ – vật liệu truyền thống gắn bó lâu đời với con người – đang được nhìn nhận lại như một giải pháp cho tương lai. Với khả năng tái tạo, lưu giữ carbon và mang lại cảm giác gần gũi, gỗ ngày càng trở thành trung tâm trong các nghiên cứu và ứng dụng kiến trúc xanh hiện đại.

Skidmore, Owings & Merrill (SOM) – một trong những đơn vị thiết kế  hàng đầu thế giới – đã tiên phong khai thác tiềm năng của vật liệu này qua nhiều dự án quy mô lớn, kết hợp giữa di sản kỹ thuật hiện đại và giá trị tự nhiên bền vững. Trong gần một thế kỷ, SOM đã kiến tạo những công trình ghi dấu ấn lịch sử: từ Lever House – tòa văn phòng hiện đại đầu tiên tại New York, đến John Hancock Center và Sears Tower định hình đường chân trời Chicago, và Burj Khalifa – tòa tháp cao nhất thế giới.

Bài viết giới thiệu ba công trình tiêu biểu của SOM ứng dụng vật liệu gỗ, cùng chia sẻ của KTS Nicolas Medrano, Giám đốc Thiết kế SOM, Văn phòng Hồng Kông, về giải pháp gỗ trong kiến trúc công cộng và định hướng phát triển bền vững cho Việt Nam.

Dự án Billie Jean King Main Library (Long Beach, 2019) với hệ kết cấu heavy timber

Dự án Billie Jean King Main Library (Long Beach, 2019) do SOM thiết kế là công trình bền vững tiêu biểu, đạt LEED Platinum, với hệ kết cấu heavy timber giúp giảm tới 61% lượng carbon phát thải so với phương án bê tông truyền thống, đồng thời tích hợp giải pháp năng lượng tái tạo và chiếu sáng – thông gió tự nhiên.

Công trình đã đạt một số giải thuởng lớn như: 

  • Giải Dự án của Năm – Sustainable Innovation Awards, USGBC-LA (2021)
  • Giải Xuất sắc trong Kỹ thuật Kết cấu, SEAOSC (2020)
  • Giải Kỹ thuật Kết cấu & Giải Xuất sắc: Cải tạo, ASCE/AEI (2021)

High Line – Moynihan Connector, New York City

High Line – Moynihan Connector là chương tiếp theo trong quá trình tái thiết Midtown West, New York – kết nối Moynihan Train Hall, Manhattan West và Hudson Yards với tuyến phố đi bộ biểu tượng High Line. Dự án do Skidmore, Owings & Merrill (SOM) hợp tác cùng James Corner Field Operations (JCFO) thiết kế, đóng vai trò như cầu nối vật lý và tinh thần giữa giao thông đô thị hiện đại và không gian công cộng xanh đặc trưng của thành phố.

Dự án gồm hai cây cầu liên hoàn dài tổng cộng 183 mét (600 feet): Timber Bridge và Woodland Bridge, bắc qua đại lộ Dyer và phố West 30th Street. Timber Bridge (dài 79 mét / 260 feet) sử dụng kết cấu Warren truss bằng gỗ glulam (Alaskan yellow cedar) được chứng nhận từ nguồn rừng bền vững. Kết cấu gỗ được gia công sẵn bằng công nghệ CNC tại xưởng, sau đó lắp ghép hoàn toàn trên công trường mà không cần cốp pha hoặc giàn giáo truyền thống, giúp giảm thiểu tiếng ồn và gián đoạn giao thông. Thiết kế truss bằng timber giúp tăng độ cứng vững, chịu tải trọng động của người đi bộ và gió, đồng thời giảm lượng carbon ẩn (embodied carbon) so với kết cấu thép và bê tông thông thường.

Woodland Bridge (dài 104 mét / 340 feet) là một cầu cảnh quan (landscape bridge) phủ cây xanh, với bồn trồng sâu 1,5 mét chứa đất, hệ thống tưới tự động và cây bản địa. Cầu được đỡ bởi khung cột thép nhịp rộng nhằm tối đa hóa không gian mở bên dưới và giảm thiểu tác động đến hạ tầng hiện hữu. Lớp phủ cầu được làm từ thép Corten, cùng lan can đồng được xử lý chống oxy hóa, tạo cảm giác liền mạch với ngôn ngữ vật liệu của High Line hiện có.

Cathedral of Christ the Light

Cathedral of Christ the Light một nơi thờ phụng vang vọng, mang đến cảm giác an ủi, đổi mới tinh thần và sự nghỉ ngơi khỏi thế giới trần tục, tọa lạc tại trung tâm thành phố Oakland.

Với hình dáng tòa nhà dựa trên một chiếc bình gỗ bên trong được bao bọc bởi một lớp kính — cả hai đều được neo trên một nền bê tông kiến ​​trúc — thiết kế truyền tải một thông điệp bao trùm về sự chào đón và cởi mở, đồng thời kết hợp truyền thống Công giáo với cảm quan thẩm mỹ đương đại. Sự nhẹ nhàng và tươi sáng phi thường đạt được nhờ việc sử dụng vật liệu khiêm tốn và các chiến lược thiết kế bền vững đầy sáng tạo. Tại Cathedral of Christ the Light, các dầm glulam vút cao tạo nên một không gian thiêng liêng, tràn đầy cảm hứng.

Từ những công trình tiên phong, các thiết kế của SOM cho thấy tiềm năng to lớn của gỗ – vật liệu truyền thống – trong hành trình kiến tạo kiến trúc tương lai. Không chỉ là giải pháp kỹ thuật giúp giảm phát thải carbon, gỗ còn mở ra cách tiếp cận nhân văn, nơi thiên nhiên, con người và công nghệ cùng hòa quyện trong không gian sống bền vững.

Đối thoại cùng chuyên gia SOM tại Toạ đàm Gỗ trong kiến trúc công cộng – Vật liệu truyền thống và giải pháp cho tương lai

Là dịp để khám phá những giải pháp thiết kế mới nhất từ các chuyên gia trên thế giới, ngày 25/10/2025 sắp tới, tại Toạ đàm “Gỗ trong kiến trúc công cộng – Vật liệu truyền thống và giải pháp cho tương lai” sẽ có sự tham gia của KTS. Nicolas Medrano, Giám đốc Thiết kế – Văn phòng SOM tại Hồng Kông với bài thuyết trình Giải pháp gỗ trong kiến trúc công cộng: Kinh nghiệm quốc tế từ SOM và định hướng cho Việt Nam.

Nicolas Medrano, Giám đốc Thiết kế – Văn phòng SOM tại Hồng Kông

Ông là người dẫn dắt các dự án quy mô lớn, đa chức năng như 8 Shenton Way (Singapore) và Tung Chung East (Hồng Kông), mang lại giải pháp tái tạo bền vững cho trung tâm đô thị, đồng thời tạo không gian công cộng gắn kết con người, thiên nhiên và hạ tầng giao thông.

  • Trong vai trò lãnh đạo thiết kế, anh phụ trách nhiều dự án tạo thay đổi đột phá tại Nhật Bản, Thái Lan, Singapore, Philippines và Hong Kong, đồng thời tiên phong thúc đẩy thiết kế bền vững và mục tiêu net-zero của SOM trong khu vực.
  • Thành viên Viện Kiến trúc sư Hoa Kỳ (AIA).

© Tạp chí kiến trúc