Đó là phương châm thiết kế Trung tâm Kiến trúc, Quy hoạch Nông thôn – Viện Kiến trúc Quốc gia (Bộ Xây dựng) theo đuổi nhiều năm nay. Đóng góp của Trung tâm và các KTS không chỉ nằm ở việc tham gia thiết kế những công trình cụ thể, mà còn thể hiện ở quá trình chuyển hóa các yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội thành những giá trị không gian và kiến trúc có tính lâu dài. Từ nhà ở, NOXH đến công trình dịch vụ – du lịch, các dự án của Trung tâm góp phần bổ sung quỹ nhà ở, nâng cao chất lượng môi trường sống, phát triển hnhaf owr xax hooijệ thống dịch vụ và khai thác hiệu quả các lợi thế cảnh quan của địa phương.
Tạp chí Kiến trúc xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc các công trình Nhà ở xã hội (NOXH) tiêu biểu do các KTS Viện Kiến trúc Quốc gia thực hiện tại Hạ Long – TP Quảng Ninh: NOXH Đồi Ngân Hàng, NOXH 1C.OM-01 Hà Tu.
Qua các dự án này, các KTS cũng đồng thời chia sẻ tư duy thiết kế hiện đại, nhân văn: Kiến trúc trở thành một thành tố tích cực trong quá trình chỉnh trang, phát triển đô thị và và nâng cao chất lượng không gian sống của người dân Quảng Ninh.
Bối cảnh và tư duy thiết kế
Trong những năm gần đây, phát triển nhà ở xã hội (NOXH) được xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong chính sách an sinh xã hội và phát triển đô thị của Quảng Ninh. Đặc biệt, từ ngày 01/09/2026, Quảng Ninh trở thành thành phố, nhu cầu phát triển quỹ nhà ở phù hợp với khả năng của người dân ngày càng trở thành một vấn đề quan trọng trong tổ chức không gian đô thị.
Theo chỉ tiêu được giao cho giai đoạn 2025 – 2030, Quảng Ninh phải hoàn thành 17.588 căn NOXH, trong đó riêng năm 2025 là 2.201 căn. Đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm thực hiện Đề án phát triển ít nhất 1 triệu căn hộ NOXH trên phạm vi cả nước.
Các dự án NOXH do các KTS Viện Kiến trúc Quốc thực hiện tại Hạ Long – TP Quảng Ninh: NOXH Đồi Ngân Hàng, NOXH 1C.OM-01 Hà Tu đều được giới nghề và cộng đồng đánh giá cao với những giải pháp chỉnh trang đô thị, gắn kết hài hòa với địa hình, cảnh quan tự nhiên và nâng cao chất lượng sống cho cộng đồng cư dân Quảng Ninh.
Các dự án đều mang ngôn ngữ kiến trúc đương đại – hiện đại, thể hiện rõ nét tư duy thiết kế:
- Tư duy “Kiến trúc trong bối cảnh”: Cả 2 dự án được đặt trong mối quan hệ với địa hình, cảnh quan, giao thông và cấu trúc đô thị Hạ Long. Đồi Ngân hàng khai thác đặc điểm địa hình đồi; NOXH Hà Tu gắn với cấu trúc khu dân cư hiện hữu – mặt nước Vịnh Hạ Long.
- Tư duy “Lấy con người và chất lượng môi trường sống làm trung tâm”: Đặc biệt ở Đồi Ngân hàng và NOXH Hà Tu, thiết kế không chỉ dừng ở việc tạo đủ diện tích ở mà hướng tới hình thành môi trường sống có cây xanh, sân chơi, không gian sinh hoạt cộng đồng và khả năng tiếp cận thuận tiện.
- Tư duy “Tích hợp đa chức năng”: Các dự án đều có xu hướng tích hợp nhiều chức năng trong một tổng thể, hạn chế sự phân tách cứng giữa các loại hình sử dụng. Đây là tư duy phù hợp với quá trình phát triển đô thị hiện đại, trong đó công trình không chỉ đáp ứng một chức năng đơn lẻ mà tạo ra một hệ sinh thái không gian.
- Tư duy “Khai thác giá trị đặc thù của Quảng Ninh”: Nếu Đồi Ngân hàng thể hiện sự thích ứng với địa hình đồi, NOXH Hà Tu thể hiện sự thích ứng với đô thị và nhu cầu nhà ở. Điểm chung là kiến trúc được xem như phương tiện để chuyển hóa đặc điểm tự nhiên và đô thị thành giá trị không gian.
Mỗi dự án có đặc điểm về chức năng, quy mô và bối cảnh khác nhau, song cùng hướng tới mục tiêu tạo lập những không gian kiến trúc có chất lượng, đáp ứng nhu cầu phát triển đô thị, đồng thời phù hợp với điều kiện tự nhiên và đặc trưng cảnh quan của Quảng Ninh.
Đóng góp của kiến trúc vào sự phát triển bền vững của Quảng Ninh
Dự án NOXH Khu dân cư đồi Ngân hàng
- Địa điểm: Khu vực Đồi Cột 2, thuộc phường Hồng Gai và phường Hà Lầm, Quảng Ninh
- Quy mô: 2,59 ha;
- Tổng diện tích sàn xây dựng: 125.000m².
- Dự án có 790 căn hộ nhà ở xã hội, với diện tích căn hộ khoảng 45 – 75m², đáp ứng nhu cầu ở cho khoảng 4.000 người.
Dự án tiếp cận theo hướng hình thành một khu ở hoàn chỉnh. Bên cạnh các khối nhà ở cao tầng, dự án bố trí hệ thống hạ tầng kỹ thuật, giao thông nội bộ, cây xanh và các không gian phục vụ cư dân.
Dự án có các tiện ích như trường mầm non, khu vui chơi trẻ em, vườn đọc sách và các không gian sinh hoạt phục vụ cộng đồng. Đây là những thành phần có ý nghĩa đối với việc hình thành môi trường sống và nâng cao chất lượng ở của cư dân NOXH.
Về mặt tổ chức không gian kiến trúc, dự án có thể được xem xét theo mô hình:
Không gian ở → không gian giao thông → không gian cây xanh → không gian vui chơi, sinh hoạt cộng đồng → tiện ích xã hội.
Cách tổ chức này tạo ra mối quan hệ giữa không gian ở riêng tư và không gian công cộng, đồng thời góp phần hình thành môi trường sống có tính cộng đồng.
Khởi công năm 2022, đây là dự án NOXH đầu tiên của Quảng Ninh, tạo tiền đề cho việc hình thành hệ thống NOXH quy mô lớn hơn trong những năm tiếp theo.
Dự án được ghi nhận với Giải Nhì cuộc thi Ý thưởng thiết kế mẫu nhà ở xã hội hướng tới giải pháp bền vững do Hội KTS Việt Nam và Bộ Xây dựng tổ chức.
Dự án NOXH 1C.OM – 01 Hà Tu
- Vị trí: Ô đất 1C.OM-01 thuộc Quy hoạch phân khu 1, phường Hà Tu, Quảng Ninh;
- Diện tích: 1,38 ha;
- Chủ đầu tư: Liên danh Công ty CP Đầu tư Ngân Hà Quảng Ninh và Công ty CP Tư vấn Đầu tư Tài chính Toàn Cầu.
- Khởi công: Ngày 20/03/2026.
- Quy mô khoảng 628 đơn vị nhà ở, gồm: 01 tòa NOXH, cao 15 tầng, với 602 căn hộ; 26 căn nhà ở thương mại dạng liền kề thấp tầng; Tổng số căn hộ NOXH được công bố để bán là 602 căn; Dự án dự kiến đáp ứng nhu cầu nhà ở cho gần 1.500 người.
Là một trong những dự án NOXH mới được triển khai trong quá trình phát triển quỹ nhà ở dành cho người thu nhập thấp và người lao động trên địa bàn Quảng Ninh. Dự án được UBND TP Quảng Ninh chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời giao chủ đầu tư tại Quyết định số 3889/QĐ-UBND ngày 15/10/2025.
Dự án có bố cục tổ chức không gian tương đối rõ ràng với sự tích hợp một khối nhà ở xã hội cao tầng kết hợp nhóm nhà ở thương mại thấp tầng. Cấu trúc này tạo ra sự phân tầng về loại hình nhà ở trong cùng một khu đất, đồng thời góp phần đa dạng hóa hình thái kiến trúc.
Khối NOXH cao 15 tầng là thành phần chủ đạo, tạo điểm nhấn theo phương đứng trong tổng thể dự án. Các căn nhà thương mại liền kề được tổ chức ở quy mô thấp tầng, tạo sự chuyển tiếp về chiều cao và hình thái không gian giữa công trình cao tầng với khu vực đô thị xung quanh.
Trung tâm Kiến trúc, Quy hoạch Nông thôn trực thuộc Viện Kiến trúc Quốc gia, Trụ sở chính tại số 389 phố Đội Cấn, phường Ngọc Hà, TP. Hà Nội.
Trung tâm Kiến trúc, Quy hoạch Nông thôn thực hiện các chức năng nghiên cứu và ứng dụng các đề tài, dự án khoa học liên quan tới quy hoạch không gian, kiến trúc cảnh quan nông thôn; nghiên cứu mô hình và kiến trúc, cảnh quan các điểm dân cư nông thôn phù hợp với quá trình đô thị hóa và mô hình nông thôn mới; thực hiện các hoạt động dịch vụ tư vấn chuyên ngành trong lĩnh vực quy hoạch xây dựng, quy hoạch bảo tồn, kiến trúc công trình, tu bổ di tích, thẩm tra thiết kế,…
Trải qua quá trình hình thành và phát triển, Trung tâm đã tham gia thiết kế nhiều đồ án quy hoạch lớn, công trình kiến trúc có tính chất quan trọng đóng góp vào quá trình phát triển của nhiều địa phương trên cả nước. Đồng thời Trung tâm cũng tham gia nhiều cuộc thi thiết kế và đạt được nhiều giải thưởng cao. Các cán bộ thiết kế trẻ có trình độ chuyên môn ngày càng cao, vững vàng trong ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo vào những đồ án, dự án lớn.
Ths. KTS Nguyễn Thành Long – Giám đốc Trung tâm
NCS.Ths. KTS Vũ Viết Phong – Phụ trách Phòng Kiến trúc, Quy hoạch
(Bài đăng trên Tạp chí Kiến trúc số 09-2026)
