Pavilion “Vọng Ảnh”: Cuộc đối thoại giữa kiến trúc, nhiếp ảnh và lịch sử

Lấy cảm hứng từ những bức ảnh của nhiếp ảnh gia Firmin-André Salles, ghi lại kỳ thi Hương năm 1897 tại Nam Định, không gian tre “Vọng Ảnh” được hình dung như một cuộc đối thoại giữa kiến trúc, nhiếp ảnh và lịch sử.

Những tấm ảnh đen trắng không chỉ mang giá trị tư liệu quý hiếm, mà còn gợi lại tinh thần của trường thi xưa – nơi tre, nứa, ánh sáng tự nhiên và nhịp sống tập thể cùng tạo nên một không gian vừa nghiêm cẩn vừa đời thường. Từ đó, tre được lựa chọn như một vật liệu ký ức, phản chiếu quá khứ trong một hình thức kiến trúc đương đại.

Cấu trúc pavilion được thiết kế đơn giản, tiết chế và tinh tế, nhằm không cạnh tranh với nội dung chính là nhiếp ảnh. Tre ở đây không đóng vai trò trang trí, mà là nền tĩnh lặng để ánh sáng và hình ảnh dẫn dắt trải nghiệm. Người xem không chỉ “nhìn” ảnh, mà bước vào một không gian gợi nhắc trường thi, nơi kiến trúc trở thành trung gian giúp quá khứ hiện diện trong hiện tại.

Không gian này không chỉ nói về nhiếp ảnh của quá khứ, mà bản thân nó được tổ chức như một trải nghiệm mang tính nhiếp ảnh và điện ảnh. Khi di chuyển dọc theo hệ vách tre với các thanh tre đứng, người bên ngoài chỉ thấy những lát cắt rời rạc của các hoạt động diễn ra bên trong – tương tự như các khung hình bị cắt bởi chuyển động. Ngược lại, từ bên trong, người xem quan sát được dòng người và nhịp sống đô thị bên ngoài, được khuếch đại qua những bóng đổ chuyển động trên bề mặt tre.
Hơn cả việc chứng kiến quá khứ qua các bức ảnh trưng bày, chính pavilion này cũng đang quan sát và “ghi lại” đời sống hiện tại của thành phố trong suốt thời gian tồn tại một tháng của nó: những buổi tập thể dục sáng của người cao tuổi, dòng người và xe máy hối hả đi làm, du khách ghé qua trên đường vào Văn Miếu, hay quán trà đá vỉa hè tận dụng mái tre như một vùng bóng mát dễ chịu. Tất cả những con người và khoảnh khắc ấy diễn ra song song với sự hiện diện của pavilion, khiến công trình trở thành một “bộ phim sống” của đời sống đô thị đương đại.

Pavilion cũng ghi nhận sự biến đổi liên tục của ánh sáng tự nhiên. Vào buổi trưa, ánh sáng tạo nên những hiệu ứng đặc biệt trên các chuyển động bên dưới mái tre, mang lại cảm giác điện ảnh với sự luân phiên giữa sáng và tối, cùng các bóng tre đổ lên mái. Ở đây xuất hiện một trò chơi giữa “đặc” và “trong suốt”:

Buổi sáng đến khoảng 11 giờ, pavilion hiện lên như một khối tương đối đặc, với độ tương phản nhẹ giữa nội và ngoại thất.
Khi ánh nắng mạnh dần, công trình trở nên trong suốt hơn, bối cảnh Văn Miếu phía sau hiện rõ trong ánh sáng, còn bên trong được phủ bởi nhịp điệu bóng tre kẻ sọc trên mặt đất.
Khi đêm xuống, pavilion đạt đến trạng thái trong suốt nhất nhờ hệ đèn LED chạy dọc theo “bức tường tre”. Các bảng ảnh dường như lơ lửng trong không gian, và lúc này, người tham quan trở thành những “diễn viên” chính, trong khi mặt đường và không gian Văn Miếu hai bên tối và tĩnh hơn càng làm nổi bật pavilion như một sân khấu giữa đô thị.

Với “Kecho Pavilion – Echoes of the Exam”, chúng tôi mong muốn kiến trúc không chỉ là phông nền cho nhiếp ảnh, mà trở thành một thiết bị ghi nhận thời gian – nơi lịch sử được nhìn lại qua hình ảnh, hiện tại được ghi nhận qua chuyển động, và tương lai được gợi mở thông qua trải nghiệm không gian. Đây là cách mà kiến trúc, nhiếp ảnh và lịch sử cùng hòa quyện, để ký ức không đứng yên, mà tiếp tục sống và chuyển hóa trong đời sống đương đại.