Phố nghề Lãn Ông

 Phố Lãn Ông là con phố nhỏ đầy ắp hình ảnh, mùi vị của thuốc, những âm thanh nghề thuốc hòa nhịp với âm thanh cuộc sống. Những hình ảnh đã tồn tại từ lâu đời ấy được bao bọc giữ gìn trong những ngôi nhà cổ kính và được làm sống động hơn dưới những tán cây xanh tốt. Bất cứ ai bước qua con phố này đều sẽ cảm nhận được sự êm đềm mà sống động, sự cổ kính mà không u buồn, một không gian sống động mà ở đó chúng ta thấy được câu chuyện về lịch sử hình thành, biến đổi và tồn tại của một nghề, một con phố hay cả KPC….

Phố Lãn Ông
Phố Lãn Ông

Những giá trị đặc biệt của con phố này trên tổng thể KPC Hà Nội đã được quận Hoàn Kiếm phát huy một cách tích cực trong Dự án bảo tồn, chỉnh trang mặt đứng tuyến phố Đông Nam dược Lãn Ông. Dự án có tổng số vốn đầu tư gần 25 tỷ đồng từ ngân sách của quận, chỉnh trang phần mặt đứng và lớp nhà thứ nhất của một số công trình tiêu biểu, người dân sẽ tự bỏ kinh phí để cải tạo bên trong các ngôi nhà cổ theo một số mẫu kiến trúc truyền thống. Dự án hoàn thành cuối năm 2014, được dư luận xã hội đánh giá cao cùng với dự án cải tạo mặt đứng phố Tạ Hiện (khánh thành năm 2011).

day le

Tên phố Lãn Ông chỉ mới xuất hiện từ thời tạm chiếm, trước đó, vào đầu thế kỷ 20, phố có tên gọi Phúc Kiến (Rue des Phuc Kien) bởi phần đông dân cư là người Hoa Kiều, gốc tỉnh Phúc Kiến đến ngụ cư. Cùng với Hội quán Quảng Đông trên phố Hàng Buồm, hội quán Phúc Kiến trên phố Lãn Ông là chốn hội tụ của bà con Hoa kiều xa xứ. Theo “Đại Nam nhất thống chí”, thời xưa đây là nơi tập trung buôn bán mặt hàng thiếc và đồng, khai thác từ mỏ Tụ Long. Đầu thế kỷ 20, con phố này mới trở thành phố chuyên kinh doanh thuốc bắc.

Trải qua thời gian, các cửa hàng trên phố Lãn Ông ngày nay vẫn buôn bán thuốc tấp nập, không bị phai nhạt như các phố nghề khác trong khu phố cổ. Các cửa hàng vừa bán thuốc vừa bắt mạch kê đơn tập trung đông nhất ở khoảng giữa đến cuối phố, từ ngã tư Hàng Cân, Chả Cá đến giáp Hàng Vải, người bệnh đến đây được các Lương y khám bệnh bằng cách bắt mạch và tư vấn. Theo khảo sát của Ban quản lý phố cổ Hà Nội, phố Lãn Ông có trên 70 cơ sở kinh doanh Đông Nam Dược, chiếm khoảng 90% tổng số nhà mặt phố tại đây. Đây cũng là phố có mật độ dân đông nhất của phường Hàng Bồ.

Lễ khánh thành dự án chỉnh trang, bảo tồn mặt đứng Phố Lãn Ông
Lễ khánh thành dự án chỉnh trang, bảo tồn mặt đứng Phố Lãn Ông

Phố Lãn Ông cũng như các con phố nghề khác trong khu vực phố cổ Hà Nội đều có mật độ dân số cao, sức ép dân số là gánh nặng lớn tác động đến việc bảo tồn không gian kiến trúc và sự phát triển của nghề thuốc truyền thống. Việc bảo tồn mặt đứng phố Lãn Ông được thực hiện từ cuối năm 2013, hoàn thành đầu năm 2015 do Viện Quy hoạch kiến trúc đô thị và phát triển nông thôn nghiên cứu giải pháp nhằm bảo tồn không gian kiến trúc các công trình, không gian y dược truyền thống, chỉnh trang, nâng cao chất lượng các công trình kiến trúc qua các thời kỳ. Dự án bảo tồn chỉnh trang mặt đứng bắt đầu từ phố Chả Cá đến phố Thuốc Bắc với chiều dài 120m, gồm 42 biển số nhà, trong đó có 6 ngôi nhà được bảo tồn hết lớp thứ nhất. Việc chỉnh trang tuyến phố chủ yếu gồm: Phục hồi những phần tường vỡ lở, tháo dỡ biển quảng cáo, điều hòa phía ngoài mặt đường và thay thế hệ thống cửa của các hộ dân. Theo Ban quản lý phố cổ Hà Nội, việc chỉnh trang tuyến phố Lãn Ông sẽ góp phần biến nơi đây trở thành điểm đến đối với du khách trong nước và quốc tế, đồng thời mang lại cái nhìn toàn cảnh về lịch sử, hình thành và phát triển của KPC Hà Nội.

1-số-lẻ-Copy

 

Dự án chỉnh trang mặt đứng tuyến phố Đông Nam dược Lãn Ông
Chiều dài đoạn phố: 192m bao gồm 42 biển số nhà, 92% hộ kinh doanh.
Nguồn vốn ngân sách: 27 tỷ
Xã hội hóa: Cải tạo bên trong

Cùng với Lễ khánh thành Dự án bảo tồn, chỉnh trang mặt đứng tuyến phố Lãn Ông đầu năm 2015 vừa qua, Ban Quản lý phố cổ đã tổ chức “Tuần lễ phố nghề thuốc truyền thống Đông Nam dược năm 2015. Toàn bộ tuyến phố được chính người dân nơi đây giữ gìn, chỉnh trang theo tiêu chí xanh, sạch đẹp. Du khách tới đây đều được các hộ gia đình làm thuốc tư vấn chăm sóc sức khỏe, chữa bệnh bằng thuốc Đông Nam dược.

Dự án bảo tồn, chỉnh trang mặt đứng tuyến phố Lãn Ông nói riêng và các dự án trùng tu di tích khác đã từng bước góp phần làm thay đổi diện mạo, phát lộ các di sản vật thể trong KPC, có tác động rất lớn thúc đẩy hoạt động kinh doanh, quảng bá du lịch và khôi phục phố nghề trong KPC Hà Nội.
Trân trọng giới thiệu với bạn đọc những hình ảnh thực tế tại phố nghề Lãn Ông hoạt động sau Dự án bảo tồn, chỉnh trang của Ban quản lý phố cổ – quận Hoàn Kiếm Hà Nội. 

 

Trúc Linh
(Bài đăng trên Tạp chí kiến trúc, Số 08-2015)