Vật liệu cửa truyền thống trước những thách thức cửa thời đại mới

KTS nổi tiếng người Thuỵ Sĩ Peter Zomthor, chủ nhân của Giải thưởng Pritzker 2009 từng nói: “Khi tôi bắt đầu, ý tưởng trước tiên cho một toà nhà luôn là về vật liệu. Tôi tin rằng kiến trúc là như vậy đó. Không phải về giấy vở, cũng chẳng phải về hình dạng. Đó là về chất liệu và không gian”. Kiến trúc luôn thay đổi cùng sự phát triển của nhân loại. Vật liệu xây dựng cũng trở nên ngày càng đa dạng và phong phú. Sự khác biệt giữa vật liệu truyền thống và hiện đại có thể được nhìn thấy rõ ràng trong ngành công nghiệp sản xuất cửa – Yếu tố không thể thiếu trong mọi công trình kiến trúc.

Cửa gỗ truyền thống

Gỗ

Tính thẩm mỹ: Từ bao đời nay, gỗ luôn là vật liệu xây dựng phổ biến nhất trong cả hai nền văn hoá Á Âu. Gỗ có thể kết hợp với nhiều vật liệu truyền thống khác như đồng, gốm, kính,…, tạo ra nét đồng điệu trong kiến trúc nội thất.

Tính linh hoạt: Ở Việt Nam, các công trình được xây dựng với nguyên liệu chủ yếu là gỗ xuất hiện ở khắp mọi nơi, là một phần không thể thiếu trong bức tranh toàn cảnh về lịch sử kiến trúc

Độ bền: Gỗ từng khẳng định vị trí độc tôn của mình trong kiến trúc nội thất, đặc biệt là thiết kế cửa. Rồi thời gian đổi thay, xã hội phát triển. Những toà nhà cao tầng mọc lên khắp nơi, song hành với đó là sự biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường tại các khu đô thị lớn. Cùng với nhịp sống hối hả của cuộc sống hiện đại, những cánh cửa gỗ nặng nề không còn là sự lựa chọn thích hợp. Đối với những toà nhà cao tầng, cửa sổ bằng gỗ với 2 cánh mở ra phía ngoài không thể đảm bảo an toàn, đặc biệt là những lúc trời mưa to hay gió bão. Ở một đất nước chịu ảnh hưởng lớn từ biến đổi khí hậu như Việt Nam, nắng nóng đỉnh điểm vào mùa hè là nguyên nhân khiến gỗ giãn nở mạnh, trong khi những đợt gió nồm ẩm ướt là điều kiện sản sinh nấm mốc, mối mọt trong gỗ. Đây là nguyên nhân khiến cửa gỗ cong vênh, khó vận hành. Thêm vào đó, tốc độ đô thị hoá nhanh chóng khiến cho nhu cầu về nhà ở tăng cao, việc chặt phá các cánh rừng phục vụ cho thiết kế nội thất đã có tác động nghiêm trọng tới môi trường. Đây là lúc chúng ta cần một loại vật liệu mới với độ bền dài lâu nhưng vẫn đảm bảo tính an toàn trong mọi điều kiện thời tiết, vừa không gây ảnh hưởng tới môi trường, vừa đảm bảo tính thẩm mĩ. Trước những thách thức của thời đại mới, những cánh cửa gỗ đang mất dần vị trí vốn có trong kiến trúc hiện đại.

Nhôm, kính và nhựa

Tính thẩm mỹ: Ứng dụng nhựa và kim loại trong thiết kế đã không còn xa lạ trong các toà nhà hiện đại, đặc biệt là trong thiết kể cửa sổ, cửa đi. Nét thanh mảnh, năng động của kim loại, hay tính chất linh hoạt, nhẹ của nhựa chính là câu trả lời cho kiến trúc hiện đại. Từ những khu chung cư, các dự án thương mại đến công trình công cộng, đâu đâu cũng thấy sự hiện diện của những ô cửa kính với khung nhôm xám bạc khoẻ khoắn, mở hất ra phía ngoài để thoáng khí. Những ngôi nhà, biệt thự nghỉ dưỡng thì được thiết kế với hệ thống cửa trượt cánh lớn, khung nhôm hoặc nhựa, lớp kính cao đến hơn 2m để tận dụng nguồn ánh sáng thiên nhiên. Cửa nhôm và nhựa có thiết kế gọn nhẹ hơn so với khung gỗ, lại có thể được sơn màu sắc phù hợp với thiết kế trong nhà.

Tính linh hoạt: Màu xám bạc của nhôm và trắng ngà của nhựa rất dễ ứng dụng trong nội thất. Tuy nhiên, thiết kế kim loại của các vật dụng trong nhà như giường, giá sách, bàn nước chưa thực sự đa dạng và sẵn có trên thị trường. Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến các KTS nội thất do dự khi lựa chọn vật liệu thiết kế.

Dancing Towers Hamburg_ Germany

Độ bền: Độ bền cũng như công năng sử dụng của một bộ cửa phụ thuộc vào cấu thành của vật tư. Ngoài việc vận hành nhẹ nhàng và êm ái của một bộ cửa thì yếu tố cách âm và sức chịu gió cũng như chịu được các trận mưa lớn luôn là tiêu chí cần được quan tâm. Về tính năng kỹ thuật, việc đảm bảo các tiêu chí trên cần một hệ thống vật tư đồng bộ để sản xuất ra một bộ cửa tiêu chuẩn. Hiện nay, trên thị trường có rất nhiều các đơn vị gia công cửa đang sử dụng nhiều nhà cung cấp vật tư để sản xuất ra một bộ cửa hoàn chỉnh. Do việc sử dụng nhiều nhà cung cấp, nên việc kiểm soát về chất lượng, cũng như tiêu chí đảm bảo tính đồng bộ về kỹ thuật không được cao.

Roto-Frank, một trong những nhà sản xuất phụ kiện cửa hàng đầu trên thế giới đến từ Đức, đã nghiên cứu và phát triển giải pháp đồng bộ cho cửa nhôm. Từ thiết kế đến sản xuất, Roto Frank luôn đảm bảo tiêu chí và chất lượng “German Made”.

Với hệ thống nhôm RotoI, với các khe rãnh được thiết kế khoa học trong mỗi thanh nhôm, kết cấu được chia ba khoang đảm bảo được sự cách âm tốt, đồng bộ với hệ thống gioăng cao su, và phụ kiện kim khí để nâng cao độ kín khít cho bộ cửa, tránh được việc mưa lớn nhưng nước vẫn lọt vào nhà.

Suddeutscher Verlag Munich – Germany
Cửa đi trượt 3 ray
Mặt cắt nhôm hệ cửa đi mở quay

Giải pháp nào cho kiến trúc hiện đại?

Mỗi vật liệu, dù là truyền thống hay hiện đại, đều có những nét đặc trưng về tính chất và điểm mạnh, điểm yếu khác nhau. Xu hướng kiến trúc hiện đại thể hiện sự thân thiện, gần gũi với thiên nhiên, tiết kiệm năng lượng và bố trí không gian hợp lý. Đây cũng chính là tiền đề cho sự phát triển của vật liệu xây dựng thế hệ mới, trong sản xuất cửa nói riêng và trong ngành kiến trúc nói chung. Trước những yêu cầu đặt ra, KTS tài ba sẽ là người trả lời cho câu hỏi  về sự sáng tạo trong việc kết hợp linh hoạt giữa các vật liệu hiện đại và truyền thống, mang lại sự đổi mới nhưng vẫn giữ gìn được bản sắc trong kiến trúc dân tộc.

(Bài đăng trên Tạp chí Kiến trúc số 05 – 2017)