Cần hiểu đúng về phương pháp bảo tồn

ThS.KTS Trần Quốc Bảo
Khoa Kiến trúc Xây dựng Trường ĐH Xây dựng

Nguyên nhân cụ thể của việc sập nhà 107 Trần Hưng Đạo còn phải chờ kết quả điều tra, nhưng một ngôi nhà bỗng nhiên đổ thì chắc chắn là do hư hỏng hệ thống kết cấu chịu lực. Từ đó chúng ta phải suy nghĩ xem tại sao hệ thống này lại hư hỏng? – Có thể do những nguyên nhân sau:

  Do chưa hiểu đúng về bảo tồn? Nhiều người cho rằng đã là bảo tồn thì phải để nguyên trạng, chỉ được phép sửa chữa nhỏ mà không được phép động chạm tới hệ thống kết cấu công trình. Thực chất bảo tồn bao gồm rất nhiều hoạt động diễn ra trong quá trình sử dụng công trình như bảo quản, gia cố, trùng tu…

– Bảo tồn đúng với nguyên trạng chỉ áp dụng với một số rất nhỏ công trình có giá trị đặc biệt, còn đa phần những công trình kiến trúc thuộc địa Pháp ở Hà Nội hiện đang được sử dụng giống như ngôi biệt thự 107 Trần Hưng Đạo thì có thể bảo tồn thích ứng – Nghĩa là bảo tồn nhưng vẫn cho phép có những thay đổi để thích ứng với chức năng mới, phương cách sử dụng mới… miễn là không làm biến dạng bộ mặt kiến trúc nguyên thủy của công trình.

– Do chưa hiểu đúng về niên hạn sử dụng? Một ngôi nhà hoàn toàn có thể sử dụng trong vài trăm năm, gấp vài lần niên hạn sử dụng của hệ thống kết cấu nguyên thủy nếu được bảo tồn đúng cách. Ví dụ ở Pháp có nhiều biệt thự đã tồn tại từ nhiều thế kỷ trước hiện vẫn được sử dụng; hay những biệt thự ở khu Ngoại giao đoàn chắc chắn còn tồn tại rất nhiều năm nữa. Trong tương lai gần, nếu không có giải pháp kịp thời, hợp lý thì những trường hợp tương tự có sẽ xảy ra, bởi lẽ ở HN còn rất nhiều biệt thự đã sử dụng trên dưới 100 năm mà không có bất kỳ hoạt động bảo tồn nào.

Quy chế quản lý kiến trúc, quy hoạch khu phố cũ Hà Nội mới được ban hành. Tuy nhiên, cũng cần khẳng định rằng đó không phải cây đũa thần có thể giải quyết tất cả những vấn đề đang tồn tại. Việc đưa Quy chế vào thực tế cuộc sống theo tôi còn cần nhiều giải pháp:

Để thực hiện Quy chế đòi hỏi nguồn lực lớn mà ngân sách nhà nước không thể đáp ứng, do vậy cần huy động được các nguồn lực xã hội bằng các giải pháp phát triển kinh tế trong khu phố di sản và ngay tại các công trình di sản.

Xây dựng kế hoạch truyền thông hiệu quả để cộng đồng hiểu rõ về Quy chế, nâng cao nhận thức về giá trị của khu phố di sản và các công trình kiến trúc di sản để cộng đồng cùng tham gia quá trình này.

Xây dựng kênh tương tác để tiếp thu các phản hồi từ cộng đồng và có sự điều chỉnh cần thiết nếu thấy có những bất hợp lý trong Quy chế.

ThS.KTS Trần Quốc Bảo
Khoa Kiến trúc Xây dựng Trường ĐH Xây dựng

(Bài đăng trên Tạp chí Kiến trúc 09 – 2015)

Bài liên quan: