Bảo tàng lịch sử gốm sứ mậu dịch Cù Lao Chàm - Giải Khuyến Khích Loa Thành 2023

Tên đồ án: Bảo tàng lịch sử gốm sứ mậu dịch Cù Lao Chàm
Giải thưởng: Giải Khuyến khích Loa thành 2023
SVTH: Lê Quốc Tuấn
GVHD: TS. KTS Phạm Phú Cường
Trường: ĐH Kiến trúc Tp. HCM

Trong khi các loại gốm sứ ở Việt Nam đa phần được đặt tên từ một làng nghề hay một địa danh, tức là nó sử dụng một danh từ, thì gốm sứ Mậu Dịch – “Mậu Dịch” lại có ý nghĩa như một động từ. Mậu dịch nghĩa là trao đổi, mua bán. Gốm sứ Mậu Dịch là gốm sứ thương mại, do đó nó có thể là bất kì loại gốm nào, nhưng để một loại gốm trở thành gốm sứ Mậu Dịch thì ắt hẳn nó phải trải qua nhiều hơn là một cuộc hành trình. Không chỉ là trong quá khứ mà còn là những hành trình ở hiện tại. Và khi đó nó cần nơi dừng chân để có thể kể hết những câu chuyện thì Bảo tàng gốm sứ Mậu Dịch chính là điểm kết cho những hành trình đó.

Để kiến trúc là điểm kết của những hành trình, nó sẽ lại những câu chuyện…..

Bảo tàng gốm sứ Mậu Dịch sẽ là điểm kết cho hành trình gìn giữ cổ vật. (Lý do chọn đề tài và tính cấp thiết của đề tài).

Đây là sẽ là hành trình mà hiện tại gốm sứ Mậu Dịch cần chứng lại giá trị của mình, khi mà ở Việt Nam không quá nhiều người biết về gốm sứ Mậu Dịch, không biết được rằng nó là di sản quốc gia và là một trong những minh chứng quan trọng nhất chứng minh sự tồn tại và phát triển của lịch sử giao thương Việt Nam. Do đó mà những cổ vật này dần dần bị mất đi khiến cho lịch sử và văn hóa Việt Nam từ đó mà có những nút thắt không lời giải đáp. Vì vậy mà nó cần một điểm kết để lưu trữ và gìn giữ những giá trị cũng như để nâng cao nhận thức, hiểu biết của người dân và khẳng định chủ quyền sở hữu.

Bảo tàng gốm sứ Mậu Dịch sẽ là điểm kết cho hành trình đưa cổ vật cập bến. (Lý do chọn vị trí xây dựng)

Muốn gìn giữ cổ vật thì phải đưa cổ vật cập bến. Và trong tất cả thương cảng cổ cũng như những địa điểm trục vớt tàu đắm chở gốm sứ mậu dịch tại việt nam, thì Cù Lao Chàm là nơi lưu giữ dấu vết duy nhất về gốm sứ Việt Nam xuất hiện trên thị trường quốc tế, nên Cù Lao Chàm sẽ là địa điểm hình thành bảo tàng đầu tiên trong hệ thống bảo tàng gốm sứ Mậu Dịch tại việt nam. Nó Sẽ là địa điểm để gốm sứ Mậu dịch kể lại hành trình trong quá khứ tại khu vực này.

Bảo tàng gốm sứ Mậu Dịch sẽ là điểm kết cho hành trình kết nối di sản (Lý do chọn khu đất)

Nghiên cứu về bối cảnh và văn hoá ở Cù Lao Chàm đây là một hòn đảo mang đậm tín ngưỡng miền Trung và trên đảo có nhiều di tích và di sản cấp quốc gia, tạo nên một dây chuyền tham quan di sản. Gốm sứ Mậu Dịch cũng là một phần trong văn hoá, trong lịch sử của vùng đất này. Chính vì thế mà bảo tàng gốm sứ Mậu Dịch sẽ là một mắt xích để hoàn thiện hành trình đó. Và ngọn đồi hải đăng là một vị trí thích hợp, vừa là điểm đầu vừa là điểm cuối cho hành trình kết nối di sản tại Cù Lao Chàm.

Bảo tàng gốm sứ Mậu Dịch sẽ là điểm kết cho hành trình đưa dòng người từ hồ ra biển.

Câu chuyện của người xưa từ một vùng đất nhỏ vượt biển để tìm đến những vùng đất cơ hội của giao thương. Trong bối cảnh ngọn đồi – âu thuyền – và biển, ý tưởng kiến trúc sẽ là một thực thể đưa dòng người từ âu thuyền qua ngọn đồi để đi ra biển, mô phỏng lại hải trình gian nan nhưng để tìm lại một kí ức hào hùng của một nền gốm sứ đặt biệt tại Việt Nam.

Từ những câu chuyện trong quá khứ và ở hiện tại, từ những gian nan để hình thành một nền gốm sứ đến những câu chuyện giao thương hay khảo cổ đều sẽ được tái hiện thông qua hình khối và không gian của kiến trúc. Để qua những câu chuyện mà bảo tàng kể lại, gốm sứ mậu dịch sẽ không đơn thuần là một loại gốm sứ bình thường, mà nó còn được biết đến là những cổ vật là minh chứng của lịch sử ký ức giao thương của lịch sử dân tộc học.