Không gian văn hóa làng gốm Thổ Hà – Giải Khuyến khích Loa Thành 2021

  1. Tên đồ án: Không gian văn hóa làng gốm Thổ Hà
  2. Giải thưởng: Giải Khuyến khích Loa Thành 2021
  3. SVTH: Vũ Hồng Ngọc
  4. GVHD: Ths. KTS. Nguyễn Trần Liên
  5. Trường: ĐH Kiến trúc Hà Nội

Nằm ven bờ con sông Cầu thơ mộng, Thổ Hà là một trong ba làng có nghề gốm cổ nổi tiếng của vùng Đồng bằng Bắc Bộ. Tuy nhiên, đứng trước sức ép của quá trình chuyển đổi kinh tế, nghề gốm dần bị thay thế bởi những nghề khác như nghề làm bánh đa, nuôi lợn… Làng nghề đang có nguy cơ thất truyền khi chỉ còn một gia đình duy nhất duy trì nghề truyền thống. Mặc dù vậy người Thổ Hà vẫn luôn tự hào và thiết tha mong muốn một ngày nào đó, nghề gốm của làng sẽ trở lại thời kỳ huy hoàng xưa. Bên cạnh đó, làng Thổ Hà hôm nay vẫn may mắn giữ được phần lớn những nét đặc trưng nổi bật cấu trúc không gian tổng thể của làng cho đến từng công trình độc lập. Đó là những thế mạnh cần được khai thác phục vụ cho sự phát triển của làng trong bối cảnh kinh tế thị trường hiện nay.

Tổng thể đồ án là một cấu trúc được định trục, phát triển tiếp nối trục tâm linh/tín ngưỡng chính của ngôi làng. Hoạt động chức năng chính là trưng bày sản phẩm (để quảng bá giá trị), giao lưu cộng đồng (để gìn giữ những nét văn hoá đặc trưng) và các hoạt động câu lạc bộ để lưu giữ và truyền lại các bí quyết nghề truyền thống. Hình tượng trăng soi bóng nước (Lăng Già nguyệt) được gợi lên trong cấu trúc tổng thể như nhắc nhớ về dòng Như Nguyệt cùng với bản “hùng thi” của Lý Thường Kiệt năm xưa…

Tham vọng hồi sinh làng nghề gốm Thổ Hà được thực hiện qua việc thiết lập đồ án phát triển hài hòa về nhiều mặt và tất nhiên sẽ không có một sự can thiệp thô bạo nào vào đời sống hiện tại của người dân ở đây. Theo đó, sẽ hình thành một tuyến du lịch và Thổ Hà là điểm đến. Việc gây dựng lại nghề gốm được coi là giải pháp then chốt, ngoài việc đảm bảo làng nghề được phát triển bền vững mà còn kết nối hình thức tham quan trải nghiệm làng nghề và phát triển du lịch sinh thái. Ở đó, không gian văn hóa làng gốm Thổ Hà được sinh ra với ý nghĩa thu hút thêm khách du lịch muốn tìm hiểu và nghiên cứu về làng và nghề gốm. Nó được xem là một khoảng liên kết giữa các chức năng khác, có phần nổi trội, mang tính “điểm tựa” và phải có sự gắn bó hữu cơ với làng về mặt văn hóa và hình tượng kiến trúc.

Một không gian đậm chất gốm

  • Các nét kiến trúc và quy hoạch đặc trưng của làng gốm Thổ Hà được hình thành trong quá trình phát triển: Những con ngõ nhỏ, những ngôi nhà mái ngóc hai dốc, nhà nhấp nhô, vật liệu địa phương: tiểu sành, mảnh chum…
  • Một không gian giao lưu gốm: Nơi các nghệ nhân nổi tiếng ở Thổ Hà có thể đến để chia sẻ kinh nghiệm làm gốm đồng thời là một nơi giữ gìn truyền thống gốm cổ của dân làng.
  • Một không gian gìn giữ nghề gốm: Là nơi con em trong làng có thể đến học tập, nối tiếp cha anh để lưu giữ và phát triển nghề gốm. Đồng thời cũng là cơ hội để gắn kết những dòng họ làm gốm với nhau, tạo nên một tổng thể cùng phát triển.
  • Một không gian bảo tồn: Bảo tồn các giá trị kiến trúc truyền thống của nghề gốm song song với việc thúc đẩy nghề gốm phát triển sẽ đưa Thổ Hà trở thành một làng nghề gốm truyền thống có hình ảnh đẹp trong lòng du khách trong nước và nước ngoài. Từ đó góp phần làm nổi bật hình ảnh Việt Nam hiện đại nhưng vẫn đậm đà bản sắc dân tộc.
  • Một không gian giao lưu văn hóa: Nơi các người dân trong làng và khách du lịch có thể đến để giao lưu các hoạt động cộng đồng: làm gốm, hát quan họ, chèo…
  • Một địa điểm du lịch: Du khách trong và ngoài nước có thể đến tham quan, tìm hiểu lịch sử hình thành và phát triển làng gốm Thổ Hà và tự tay nặn, tô vẽ và mang sản phẩm về.

Xem thêm các đồ án đạt giải:

(Các đồ án  sẽ tiếp tục được Tạp chí Kiến trúc cập nhật trong thời gian tới, trân trọng kính mời quý bạn đọc theo dõi tại: https://www.tapchikientruc.com.vn/tin-tuc/ket-qua-giai-thuong-loa-thanh-lan-thu-33-2021.html

Giải Nhất (3)

Giải Nhì (7)

Giải Ba (16)

Giải Khuyến khích (15)

Tố Uyên – TCKT.VN
© Tạp chí kiến trúc